is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
In 2025 dienden Kamerleden 4.400 moties in, stelden zij 1.992 schriftelijke en 929 mondelinge vragen, kwamen zij met 992 amendementen, zeventien initiatiefnota’s en 244 nieuwe wetten.
Maar voor dat werk is nauwelijks aandacht. Zelfs de briljantste ideeën zijn niet sexy genoeg of te complex voor de kletsprogramma’s in de avond. En ze zijn moeilijk samen te vatten op X, Signal, WhatsApp of Bluesky.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Daarentegen is er buitengewoon veel aandacht voor de korte slogans van populistische opiniemakers die Kamerleden zakkenvullers noemen, roepen dat zij hun vak niet goed verstaan, de kantjes ervanaf lopen en alleen om persoonlijke aandacht vragen in plaats van het landsbelang te dienen.
Het is de keerzijde van wat de aandachtseconomie wordt genoemd. Politici, bedrijven, sterren, influencers, opiniemakers en entertainers vechten in deze tijd van overinformatie allemaal om aandacht. Geld is niet langer het beste betaalmiddel, aandacht is veel belangrijker. Het draait om prestige, reputatie en roem. En dan komt het geld vanzelf.
Politici concurreren niet alleen met andere politici om die aandacht en bedrijven niet alleen met andere bedrijven, maar iedereen vecht tegen iedereen.
In zijn boek Ökonomie der Aufmerksamkeit (Economie van de aandacht) noemt de Duitse econoom en stedenbouwkundige Georg Franck-Oberaspach aandacht een schaars goed. De beperkende factor voor informatie en entertainment is niet langer de financiële toegang – een abonnement op een krant, kijkgeld voor televisie of een bioscoopkaartje – maar het verwerven van aandacht.
Online is de aandachtsspanne van gebruikers slechts 47 seconden. Dat betekent dat er minder dan een minuut overblijft om content te leveren die boeiend genoeg is om gebruikers op een pagina te houden.
Er wordt daarbij mensen geen tijd gegund om even zelf na te denken of argumenten te wikken en te wegen. Er moet een hapklare brok worden geserveerd. Het verdienmodel van online platforms is gebaseerd op advertenties of links naar andere aanbieders. De strijd om aandacht is daarvoor heviger dan ooit.
In de jaren tachtig stelde Walter J. Doherty (IBM) al vast dat de reactietijd van een technisch systeem (computer, software) niet meer dan 400 milliseconden mag bedragen zonder significant verlies van de menselijke aandachtsspanne (Doherty-drempel).
Franck omschreef de aandachtseconomie als de economie die draait om het verlangen naar erkenning. De schaarste en de begeerlijkheid van aandacht en erkenning maken ze tot een nieuw betaalmiddel. Negatieve aandacht, bijvoorbeeld schandalen, kan echter ook een kostenfactor zijn voor politici en bedrijven. Aandacht, hoewel schaars en begeerlijk, is daardoor geen homogeen ruil- en betaalmiddel zoals geld. Het maakt wel degelijk verschil waar de aandacht vandaan komt en de gelegenheid waarop deze wordt ontvangen, iets wat bij geld niet zo vanzelfsprekend is.
Voor politici is het moeilijk om in de aandachtseconomie zonder provocatieve stellingnames aandacht te genereren. Net als bedrijven waarvoor kwaliteit en zorg voor klanten belangrijker zouden moeten zijn dan marketing.
Ook zij moeten functioneren in een tijd waarin slogans en likes belangrijker zijn dan een kritische Kamer en een meedenkende burger.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.