Bij de ombudsman voor de publieke omroep zijn zo’n twintig klachten binnengekomen over een uitzending van Ongehoord Nederland. ‘Hitler zegt dat gewoon heel goed’, was daarin te horen. Voor Kamerleden van zowel coalitie- als oppositiepartijen is na meerdere sancties aan de omroep de maat nu vol.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De uitzending van Ongehoord Nederland (ON) van eind juli heeft scherpe veroordelingen opgeleverd, zowel binnen de mediawereld als daarbuiten. NPO-ombudsman Margo Smit heeft laten weten de ‘ongeveer twintig’ klachten die zij heeft ontvangen te inventariseren. Daarna zal Smit kijken of en tot welke stappen tegen ON dat mogelijk moet leiden.
‘Had Hitler gelijk in zijn strijd tegen het globalisme?’, is een van de centrale vragen van de betreffende uitzending. Om die te beantwoorden, krijgen hoofdredacteur Joost Niemöller en presentatrice Raisa Blommesteijn een fragment van een toespraak van Hitler voorgeschoteld. De nazileider hitst daarin het publiek op tegen een ‘kleine, ontwortelde internationale kliek die volkeren tegen elkaar opzet’ en die tegenover ‘het volk’ zou staan dat wel ‘is vastgeketend aan hun thuisland’. ‘Joden’, schreeuwt een toehoorder op een bepaald moment.
‘Hitler zegt dat gewoon heel goed’, reageert Niemöller. Alleen de ‘ondertoon van Joden’ zou volgens hem niet kloppen aan de toespraak. ‘Er zijn bepaalde dingen van Hitler die ik ook vind en waarvan ik ook begrijp dat dat ook de reden is van zijn enorme populariteit’, zegt hij over Hitlers ‘strijd tegen globalisering’.
In de uitzending presenteert zowel Niemöller als Blommesteijn het antisemitisme van Hitler als slechts een onderdeel van zijn ideologie, dat zij voor het beantwoorden van de vraag even willen lostrekken van de rest daarvan.
Voor partijen van de coalitie en de oppositie is de maat vol. Kamerleden Mohammed Mohandis (Pro) en Harmen Krul (CDA) hebben minister Rianne Letschert (Cultuur, D66) vragen gesteld over ‘de verheerlijking van Hitler-uitspraken’ in de uitzending. Wanneer is het na een reeks ‘gele kaarten’ tijd voor een ‘rode kaart’ voor ON, vragen zij zich af.
Ook D66 heeft felle kritiek. Het fragment ‘normaliseert gedachtegoed waar we juist heel hard aan hebben gewerkt om afstand van te nemen’, aldus Kamerlid Ouafa Oualhadj.
In een reactie stelt Peter Vlemmix, algemeen directeur van ON, dat er ‘te weinig rekening gehouden was met de gevoeligheden’ rond het fragment van Hitler. Volgens hem voelen Niemöller en Blommestijn ‘niets dan walging voor het Hitler-regime en de barbaarse gevolgen ervan’.
De vraag is of Letschert tot strafmaatregelen wil overgaan. Haar woordvoerder heeft laten weten dat het wettelijk zo geregeld is dat de minister ‘niet zomaar’ kan ingrijpen bij een omroep. Dat kan pas bij een verzoek van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) of het Commissariaat voor de Media.
De NPO besloot onlangs nog geen verzoek in te dienen bij Letschert om maatregelen te nemen tegen ON, die in 2022 als aspirant-omroep toetrad tot het publieke bestel. Tien ledenomroepen hadden daar juist toe opgeroepen, omdat de omroep volgens hen ‘herhaaldelijk tekortschiet in de naleving van normen die voor álle omroepen gelden’. De NPO betwijfelde het echter of er voldoende ‘juridische grondslag’ was voor een dergelijk verzoek.
Aanleiding voor het schrijven van de andere omroepen was een onderzoek door de Evaluatiecommissie NPO van afgelopen mei. Daarin concludeerde de commissie dat ON zich niet houdt aan ‘de professionele en journalistieke kwaliteitsstandaarden van de publieke omroep’ door feiten en meningen niet van elkaar te scheiden en door ‘aantoonbaar onjuiste informatie’ te verspreiden.
De NPO stelt nu in een reactie te begrijpen dat de uitzending ‘vragen en discussie’ oproept. Maar voor een ‘uiteindelijk oordeel’ verwijst de NPO naar de ombudsman.
ON heeft in het verleden meermaals boetes opgelegd gekregen van de NPO, nadat de omroep door de ombudsman op de vingers was getikt wegens het structureel schenden van de journalistieke code. Het Commissariaat voor de Media heeft gereageerd dat ON om soortgelijke redenen al een waarschuwing heeft gekregen en dat het traject van ‘een plan van aanpak met verbetermaatregelen’ nog loopt.
Source: Volkskrant