Eenzaamheid Vrijwilligers van de Luisterlijn voeren honderdduizenden gesprekken per jaar met mensen die daar behoefte aan hebben. Door bezuinigingen zal een deel van die vrijwilligers genoodzaakt zijn te stoppen, vreest Maarten Dallinga.
Prinses Beatrix tijdens de onthulling van de nieuwe naam van Sensoor, de landelijke Luisterlijn in het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum.
Eerst haal ik nog eens rustig adem en dan neem ik op: „Goedemorgen/-middag/-avond/-nacht, welkom bij de Luisterlijn…” Vanaf dat moment ben ik er voor de persoon aan de andere kant van de lijn, door zonder oordeel te luisteren naar wat die ander wil (en kan) zeggen.
De Luisterlijn (voorheen Sensoor en SOS Telefonische Hulpdienst) leerde ik kennen via een advertentie in de krant. De organisatie zocht nieuwe vrijwilligers en het leek mij wel wat: je kunt diensten draaien vanuit huis en het is makkelijk te combineren met mijn werk. Na een intensieve training mocht ik afgelopen april beginnen als vrijwilliger. In diensten van twee of vier uur heb ik bijna continu mensen aan de lijn.
Maarten Dallinga is journalist en vrijwilliger bij de Luisterlijn.
Inmiddels heb ik ruim 120 telefoongesprekken gevoerd, soms van een paar minuten, vaker van een kwartier of halfuur. Waar ze inhoudelijk allemaal over gingen, kan ik niet zeggen en dat is meteen een van de mooiste dingen van de Luisterlijn: gesprekken zijn volledig anoniem en vertrouwelijk. Ik hoef geen naam of woonplaats te weten. Voor bellers werkt dat drempelverlagend.
Meestal ging het over eenzaamheid, relatieproblemen en depressie en suïcidaliteit. Zware gesprekken? Soms, maar ook heel belangrijk. Af en toe zijn mensen erg in de war en wachten zij (nog steeds) op psychologische ondersteuning. Dat de wachttijden in de geestelijke gezondheidszorg blijven oplopen, hoor je bij de Luisterlijn terug. Dikwijls ben ik de enige persoon die mensen op een dag spreken.
Het praten lucht vaak een beetje op, brengt soms nieuwe inzichten en af en toe vinden we samen een lichtpuntje om even bij stil te staan. Bijvoorbeeld dat het fijn was om naar dat ene muziekstuk te luisteren of dat die ene plant nu zo mooi in bloei staat. En het is mij er niet om te doen, maar wel hartverwarmend: vaak bedanken mensen mij aan het einde van het gesprek uitgebreid. Dan merk ik in de stem van die medemens echt dat die zich even gehoord voelt.
Terwijl ik bel, zie ik mensen in de wachtrij staan, ondanks dat er vaak enkele tientallen vrijwilligers tegelijk actief zijn. Er is dus grote behoefte aan de Luisterlijn. Dat blijkt ook uit de laatste jaarcijfers: in 2025 voerden vrijwilligers van de Luisterlijn een recordaantal van 331.861 gesprekken via de telefoon, chat en e-mail. Dat zijn ruim 900 gesprekken per dag en is een stijging van ongeveer 15.000 gesprekken ten opzichte van het jaar daarvoor. De belangrijkste gevoelens die bellers hebben, noteerden de vrijwilligers, zijn alleen voelen, bezorgd/onrust en verdrietig/somber.
Je kunt rustig stellen dat die laatste gevoelens nu ook leven bij de ruim 1.600 vrijwilligers: er wordt namelijk bezuinigd op de Luisterlijn. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) snijdt per 2027 structureel 10 procent van het jaarbudget weg, oftewel 700.000 euro, werd vorige week aan ons bekendgemaakt. Met als gevolg dat verschillende trainings- en werklocaties waarschijnlijk zullen sluiten. Intern leeft de vrees dat vrijwilligers die liever op locatie bellen, zullen stoppen omdat ze daardoor verder zullen moeten reizen.
De bezuinigingen zijn saillant om twee redenen. De eerste is dat 40 procent van de Nederlanders zich enigszins of sterk eenzaam voelt. De Luisterlijn voert bovendien een wettelijke taak uit om er voor deze mensen te zijn: in de Wet maatschappelijke ondersteuning staat dat de overheid ervoor zorgt dat „personen op elk moment van de dag kosteloos een telefonisch of elektronisch gesprek, dat niet direct tot hen herleidbaar is, kunnen voeren over hun persoonlijke situatie en daarover advies kunnen krijgen”.
Vanuit mijn professie als journalist en podcastmaker maakte ik voor de Luisterlijn een interviewserie met de bekende psychiater Dirk De Wachter. „Er is een grote nood aan een luisterend oor”, stelde hij in de podcast. „De globalisering van de wereld en de atomisering van het sociale weefsel heeft die nood nog veel groter gemaakt. Er is zo veel dat op ons afkomt dat er geen tijd meer is voor rust en er is een ‘ver-ikking’, een gebrek aan verbinding.” De Wachter noemt de Luisterlijn dan ook „een noodzaak”.
Bedenk ook eens hoeveel zorgkosten en economische schade je kunt uitsparen met al die luisterende en bemoedigende vrijwilligers – om de menselijke interactie even heel lelijk economisch te benaderen. O, ministerie van VWS, en in het bijzonder verantwoordelijk minister Mirjam Sterk (Langdurige zorg, Jeugd en Sport, CDA), leest u mee? Stop de bezuinigingen op de Luisterlijn. Draai ze terug. Want wat een jammerlijk signaal geeft u hiermee af. U zou zelf maar eens nood hebben aan een luisterend oor en er in uw eigen omgeving geen tot uw beschikking hebben.