Oeganda heeft 1.200 militairen toegezegd aan de internationale vredesmacht die Gaza moet beveiligen. Althans, als die vredesmacht er ooit nog komt. Donald Trumps Vredesraad krijgt tot nu toe weinig gedaan. Hoe zat het ook alweer?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
Waar komt het idee van een internationale vredesmacht in Gaza vandaan?
De Amerikaanse president Donald Trump presenteerde in september vorig jaar een 20-puntenplan voor de wederopbouw van de Gazastrook. Hoewel het plan zonder inspraak van Palestijnen werd opgesteld, bekrachtigde de VN-veiligheidsraad het in november. Het plan bestond uit vier fasen. Tijdens de eerste fase, die eind januari werd afgerond, ruilden Hamas en Israël gevangenen en werd, op papier, een wapenstilstand gesloten. In de praktijk respecteert Israël die wapenstilstand niet, sindsdien zijn er nog 1.286 Palestijnen gedood.
In de tweede fase van het plan, die nu aan de gang zou moeten zijn, moet humanitaire hulpverlening volledig op gang komen, Hamas worden ontwapend en Israël zich terugtrekken naar de grens van de Gazastrook. Pas als dat is voltooid, begint de derde fase, waarin een internationale troepenmacht de openbare orde en veiligheid komt handhaven en wordt begonnen aan de wederopbouw van Gaza. De vierde fase moest in het teken staan van Palestijnse zelfbeschikking.
Maar van de tweede fase lijkt tot nu toe weinig terecht te komen. Hulporganisaties ondervinden nog altijd veel hinder bij het bieden van hulp. En de onderhandelingen over ontwapening zitten muurvast. Op 31 juli presenteerde Donald Trump met veel bombarie een ‘historisch akkoord’ voor de stapsgewijze ontwapening van Hamas, waarmee alle partijen zouden hebben ingestemd. De Israëlische premier Netanyahu ontkende dat een week later.
Hij wil de Israëlische troepen pas terugtrekken als Hamas ‘volledig’ is ontwapend. Of de internationale troepenmacht ooit wordt ingezet, is daarom maar zeer de vraag.
Wie is verantwoordelijk voor de uitvoering van Trumps 20-puntenplan?
Een belangrijk onderdeel van het 20-puntenplan was de oprichting van de ‘Board of Peace’, oftewel de Vredesraad. Dat orgaan werd verantwoordelijk voor de uitvoering van het plan.
Zoals Trump het aanvankelijk presenteerde, zou de Vredesraad zich alleen bezighouden met Gaza. Maar bij de oprichting in januari bleek plotseling dat de Vredesraad zich wereldwijd met ‘vredesopbouw’ zou gaan bemoeien. Het had er daarom alle schijn van dat Trump de Vredesraad oprichtte als alternatief voor de VN-Veiligheidsraad. Europese landen, China en Rusland trokken hun handen ervan af.
26 andere landen (voornamelijk bondgenoten van Trump en islamitische landen die zich achter de Palestijnen scharen) sloten zich nog wel aan bij de Vredesraad. Met hun steun werkt de raad nog aan het 20-puntenplan.
Wie zit er in de Vredesraad?
De Vredesraad bestaat uit vier bestuurslagen, al is de taakverdeling altijd onduidelijk geweest. De deelnemende landen hebben zitting in de algemene raad. Maar de werkelijke macht ligt bij de uitvoerende raad, waarvan onder anderen Trumps schoonzoon Jared Kushner, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en oud-premier van Groot-Brittannië Tony Blair lid zijn. Deze raad, waarvan Trump voorzitter is, beslist over belangrijke zaken als de ontwapening van Hamas en de komst van een internationale troepenmacht. Het is tegelijkertijd onduidelijk of het zevenkoppige gezelschap ooit bijeenkomt.
De Nederlandse voormalige minister en VN-gezant Sigrid Kaag is lid van de Gaza Uitvoerende Raad. Dat had een ondersteunend orgaan moeten zijn binnen de Vredesraad. Maar Kaag zei afgelopen zondag, tijdens een uitzending van het VPRO-programma Zomergasten, dat die raad nog nooit heeft vergaderd. ‘Alles zit al vanaf dag één muur- en muurvast.’
De enige Palestijnen in de Vredesraad zijn de vijftien technocraten die samen het Nationaal Comité voor het Bestuur van Gaza (NCAG) vormen. Zij zijn volgens de VN-resolutie ‘verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken binnen de ambtenarij en het bestuur van Gaza’. De NCAG werkt vooralsnog vanuit Egypte, omdat Israël het bestuur pas toegang tot Gaza verschaft zodra Hamas volledig is ontwapend.
Hoewel de Vredesraad vastloopt, treft het nog wel voorbereidingen voor de internationale troepenmacht. Hoe moet die troepenmacht eruit komen te zien?
Een van de punten in Trumps 20-puntenplan was de oprichting van de International Stabilisation Force (ISF), een troepenmacht van 20 duizend militairen uit verschillende landen. De ISF wordt geen officiële vredesmissie van de VN. Het idee is dat de troepenmacht Palestijnse politieagenten traint in Gaza, de grenzen bewaakt, burgers en humanitaire operaties beschermt en samen met Israël en Gaza gaat toezien op de ‘demilitarisatie’ van Gaza.
De Vredesraad heeft deze troepenmacht bij lange na nog niet compleet. Alleen Marokko, Kosovo, Bosnië, Kazachstan en Albanië hebben tot nu toe in totaal zeshonderd troepen toegezegd. Indonesië deed aanvankelijk de grootste toezegging van 8 duizend militairen, maar het zette die plannen in de ijskast, nadat de Verenigde Staten en Israël in maart Iran aanvielen.
Wat heeft de Vredesraad met Oeganda afgesproken?
Oeganda beloofde afgezanten van de Vredesraad vorige week, tijdens een overleg in Israël, 1.200 manschappen te zullen leveren. Dat meldde persbureau AP maandag op basis van anonieme bronnen binnen de Vredesraad. Met welk bestuursorgaan de Vredesraad met Oeganda sprak, is onduidelijk. Jared Kushner, Tony Blair en oud-VN-gezant Nickolay Mladenov, alle drie lid van de Gaza Uitvoerende Raad waarvan ook Sigrid Kaag lid is, waren vorige week wel in Jeruzalem voor een gesprek met Netanyahu.
Oeganda sloot in Israël aan bij gesprekken van een militaire delegatie uit Burundi. Burundi heeft nog geen officiële afspraak met de Vredesraad. Zowel Oeganda als Burundi heeft tussen 2007 en 2024 ervaring opgedaan met vredeshandhaving, tijdens de vredesmissie van de Afrikaanse Unie in Somalië. Hoeveel de landen betaald krijgen voor hun (eventuele) bijdrage aan de internationale troepenmacht in Gaza is niet bekendgemaakt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant