Dolly Parton was van iedereen, van haar eigen generatie, maar ook van de generaties die volgden. Ze behoorde tot de zeldzame beroemdheden, die in de VS uitersten weten te verbinden, schrijft Ariejan Korteweg die haar een keer in Amsterdam mocht interviewen.
Als je vertelt dat je ooit Dolly Parton interviewde, kijken mensen je ongelovig aan. Wat? Dolly Parton? Jij? Je bent toch zeker Oprah Winfrey niet.
Dat komt doordat Dolly Parton tot een andere league leek te behoren. Niet omdat ze van de wereld van de showbizz was, dat zijn er zo veel. Wel omdat ze in die wereld ver verheven was boven kritiek. En ze had niemand nodig gehad om die toestand te bereiken, alles op eigen kracht. Of nou ja, bijna niemand. Alleen om haar uiterlijk in de gewenste vorm te houden had ze hulp van buitenaf nodig. ‘Het is een deel van Gods werk op aarde in deze moderne tijd dat we zulke fantastisch vaardige mensen en technologie hebben om ons aantrekkelijk te houden’, kon ze dan vroom zeggen.
Alles aan haar was mensenwerk, daar kwam ze rond voor uit. ‘Let’s just say that some of Dr. Grossman’s work has been very uplifting’, schrijft ze in haar autobiografie Dolly – My Life and Other Unfinished Business. Maar haar succes dankte ze toch echt aan haar intelligentie en haar vermogen man te zijn met de mannen en vrouw met de vrouwen. Groeide op als nummer vier in een gezin met veertien kinderen in de Smoky Mountains, ‘zo arm dat de muizen brood kwamen brengen’.
Ze ging zingen, schreef wereldhits, bouwde een imperium op en hield als vrouw in een mannenwereld volledige zeggenschap over alles wat ze deed. Voor mannen een sekssymbool, voor vrouwen een bron van inspiratie, voor iedereen die er ontvankelijk voor is een wonder van plezier en schoonheid.
Dolly was van iedereen, van haar eigen generatie maar ook van de generaties die volgden. Ze behoorde tot de zeldzame beroemdheden die in de VS uitersten weten te verbinden. Dolly Parton, kapitalist, diepgelovig, authentiek, maar ook feminist op haar geheel eigen manier. ‘Als ik aan een feminist denk, denk ik aan vrouwen die anti-man zijn, en die zo slecht behandeld zijn, dat ze een statement moeten maken’, zei ze in een interview. ‘Ik wil graag vrouwen kracht geven, maar ik vind dat je iedereen kracht moet geven, door liefde en respect te delen.’
Echte sterren zijn onverstoorbaar. Ze zijn er, en dat is genoeg om ervoor te zorgen dat al het andere in rondjes om hen heen draait. Je denkt ze te kennen, omdat je ze op tv en in films hebt gezien, hun muziek hebt gevolgd, over hen hebt gelezen in boeken en interviews. Zij weten dat je dat denkt, vinden dat volstrekt vanzelfsprekend en gedragen zich daarnaar. In hun aanwezigheid vallen de dingen op hun plek.
Dus toen het moment gekomen was en Dolly Parton me verwelkomde, in de grootste suite van Hotel The Grand aan de Oudezijds Voorburgwal in Amsterdam, keek ze me aan alsof ook voor haar dit een ontmoeting was waarop ze lang had gewacht. Voor de gelegenheid had ze een strakke zwarte jurk met zilvergrijze band aangetrokken, haar haardos omkranste als een warrige manentooi haar hoofd, haar mond kreeg als ze lachte – wat vaak het geval was – de vorm van een hart. In haar stem zong het zuiden van de VS. Alleen aan haar handen was te zien dat zelfs Gods werk op aarde zijn beperkingen heeft. Wel had ze acrylnagels als scheermessen.
Met die nagels zou ze het hoogtepunt van het interview verzorgen. Als antwoord op de vraag of ze met dergelijke nagels wel banjo kon spelen, roetsjte ze met de nageltoppen van rechts langs de nagels van haar linkerhand – ongeveer zoals een wasbord wordt bespeeld – en begon zacht te hummen: ‘Nine to five, it’s all taking and no giving, nine to five, what a way to make a living.’ Het is het titelnummer van de film die ze maakte met Jane Fonda en Lily Tomlin. ‘Met echte nagels zal dit je nooit lukken, die geven weinig geluid’, legde ze uit. ‘Terwijl de film werd gedraaid, maakte ik dat liedje, met nagelbegeleiding.’ Daarna roffelde ze zacht de typemachinesolo op het salontafeltje, trademark van dat liedje over secretaresses die hun werk beu zijn.
Maar Nine to five is, hoe geslaagd ook, uit het begin van haar showbizzperiode. Terwijl de reden om bij haar management alles op alles te zetten om haar te spreken te krijgen, juist was dat ze terugkeerde naar de bron. Al haar mooiste liedjes – Coat of many colors, Applejack, My Tennessee mountain home, Daddy was an old time preacher, Jolene, I will always love you natuurlijk – grijpen terug op haar jeugd of haar beginjaren als artiest. Na die pure country kwam een periode van Dolly als discoprinses, van Dolly die de grenzen van de country oprekte met strijkers, blazers en hele orkesten. De zakenvrouw won het een tijdlang van de kunstenares.
Maar de laatste jaren – we hebben het hier over 2002 – was ze met een reeks albums gekomen waarin de bluegrass weer doorklonk, haar fabuleuze, scherpe stem begeleid door fiddle, banjo, gitaar of mandoline. Ze voelde zich gelukkig daarmee, vertelde dat je die terugkeer ook letterlijk moest nemen. Haar broer, die aannemer was, had het huis waarin ze opgroeide plank voor plank uit elkaar gehaald en weer hersteld naar hoe het er uitzag toen ze jong was.
Lachend: ‘Precies zoals ik met mezelf heb laten doen’. De kerk, school en winkel waar ze in haar jeugd heenging, waren verplaatst en stonden nu vlak bij dat geboortehuis. Wel zo handig bij opnamen waarvoor oude tijden moeten herleven, of als de hele familie over de vloer komt. Zo is het met sterren, de werkelijkheid voegt zich naar hun wensen.
In die suite van The Grand drentelde intussen een hele entourage rond – managers, assistenten, platenfirmamensen, assistenten voor make-up, haar, visagie, kleding. ‘De suite stond helemaal vol’, herinnert zich ook Maarten Corbijn, de fotograaf die anderhalve minuut van haar tijd kreeg voor een portret. Daar had hij genoeg aan om iets heel bijzonders te maken, in kleur en in zwartwit. ‘Ik had het geluk dat er een zee van licht in die suite naar binnen kwam.’
Zodra ze ging vertellen, vervaagden alle omstanders. Of misschien gingen ze de kamer uit. Een lang gesprek volgde, over waarom de muziek die ze nu maakte geen bluegrass was maar traditional mountain music, over dat het niet erg was dat ze nu minder albums verkocht dan in de tijd van Jolene. Ze vertelde over de drie weken waarin ze vastte in haar berghut, om van God te horen waar ze heen moest met haar leven en haar muziek. Hoe dat in z’n werk ging? Ze zette een zware stem op: ‘Gaat heen en verlaat het land uwer vaderen en haast u naar de wereld van de bluegrass.’ Ze schaterde: nee, zo was het niet gegaan. Dan serieus: ‘Als je je geest opent, komt het besef wat je te doen staat.’
Het grote geld had ze altijd buiten de muziek verdiend, vertelde ze. Met onroerend goed, met pretpark Dollywood, met Dolly Parton’s Stampede, haar dinertheatershows in Pigeon Forge, Tennessee en bij Springfield, Missouri. Met God heeft ze een open lijn, vertelde ze. Elke ochtend sprak ze hem aan: ‘Hallo God, hoort u me nog? Bent u echt zo boos op ons, dat we elkaar moeten uitmoorden?’
Maar nu was het tijd om te vertrekken. Gister Engeland, morgen Zweden, straks de BBC. Volkskrant, thanks a lot. It was a pleasure.
Met een gesigneerde cd van Halo’s and Horns stapte ik de buitenlucht in, waar de zon vreemd genoeg nog hoog aan de hemel stond. Materiaal genoeg voor een groot verhaal. Ik keek op m’n horloge, het gesprek had 25 minuten geduurd. Sterren zijn magisch.
Source: Volkskrant