De NS breidt het programma uit waarmee treinreizigers minder duur uit zijn als ze de spits mijden. Ook aan de randen van de spits is nu korting te halen.
is economieredacteur. Hij schrijft over het grote geld en corruptie.
Het is een probleem voor elke uitbater van infrastructuur, van snelwegen tot hoogspanningslijnen: hoe krijg je ze wat voller als ze leeg zijn en wat leger als ze overvol zitten? Ook de NS breekt zich al jaren het hoofd over de concentratie van reizigers in de spitsuren. Hoe krijg je die verspreid? Hoe verdeel je ze beter over de beschikbare capaciteit?
Maak het reizen in de spits duurder, was jarenlang het mantra. Maar deze ‘spitsheffing’ stuitte op zo veel weerstand dat de NS voor het spiegelbeeld koos: wie buiten de spits reist, krijgt een flinke korting. Als daarmee genoeg mensen uit de drukte worden gelokt, heeft iedereen weer een zitplaats, is het idee.
Deze zogeheten PrijsTijd-deals, die in 2024 werden ingevoerd met kortingen tijdens de daluren, zijn dinsdag uitgebreid. Met het oog op de drukte van september komt er ook prijsdifferentiatie bínnen de traditionele spitsuren. Dat betekent dat het kan lonen om niet de trein van kwart voor acht te nemen, maar die van een kwartiertje eerder.
‘Als een klein percentage reizigers een minder druk alternatief kiest, hoeven reizigers veel minder vaak te staan in de trein’, zegt Tijmen Voet, directeur Dienstregeling bij de NS, in een persbericht. ‘Uit een test vorig jaar bleek dat een vijfde van de reizigers een rustiger trein wil kiezen, als daar korting tegenover staat.’
In een interview met de Volkskrant drie jaar geleden brak president-directeur Wouter Koolmees zich het hoofd over de ‘verspitsing’ van de treinen. Ondanks het feit dat er na corona minder werd gereisd, werden de drukke uren steeds drukker, vooral op dinsdag- en donderdagochtend. Op die tijdstippen zijn de treinen stampvol, terwijl ze de rest van de dag maar voor 30 procent gevuld zijn, zei Koolmees. ‘Grote delen van de dag verplaatsen we warme lucht.’
Destijds opperde hij een spitsheffing van tientallen procenten als oplossing om mensen uit de spits te jagen. Sindsdien heeft de NS in plaats van de stok de wortel gekozen: een fikse korting voor reizigers die zich flexibel opstellen.
Hoe dat uitpakt, blijkt bijvoorbeeld op het traject Haarlem-Leiden. Wie op dinsdag of donderdag vroeg instapt en de reis voor kwart voor acht heeft afgelegd, krijgt 30 procent korting. Daarna betaal je het volle pond. Na 9 uur gaat er weer 25 procent vanaf. Na 10 uur kost een ticket nog de helft van de spitsprijs.
Voorwaarde is dat reizigers het kaartje vooraf kopen via de app. De korting is hoger als het kaartje langer van tevoren wordt gekocht, tot maximaal 60 procent.
Volgens een NS-woordvoerder geldt de korting voor zo’n tweeduizend treinen per week, met de nadruk op dinsdag en donderdag. Dan kun je in drie keer zoveel treinen goedkoper reizen als op de andere dagen van de week.
Zijn er wel genoeg spitsreizigers die die prijsprikkel voelen en hun gedrag daarom aanpassen? De meeste reizigers in de spits zijn forenzen met een abonnement van de baas en studenten die gratis mogen reizen. Beide groepen voelen de beloning van een goedkoper kaartje niet.
Maar volgens de NS-woordvoerder reist een derde van de passagiers met een e-ticket, persoonlijke OV-chipkaart of bankpas, en is er voor hen dus wel wat te halen door vroeger of later te reizen. Het zou voldoende zijn als 6 tot 8 procent van alle spitsreizigers zich laat verleiden om een minder drukke trein te nemen. zegt hij. Dat zou de kans op een zitplaats voor iedereen (in 2025 gemiddeld 92 procent in de spits) aanmerkelijk vergroten.
De ervaring met de bestaande PrijsTijd-deals is echter nog niet overtuigend. In 2025 werden er 3 miljoen van deze kortingskaartjes gekocht, op een totaal van 374 miljoen. Dat is minder dan 1 procent. De vraag naar de kortingskaartjes groeit wel fors, met een verdubbeling in 2025 en mogelijk nog een verdubbeling dit jaar.
Reizigersorganisatie Rover zegt hoe dan ook ‘erg blij’ te zijn met de uitbreiding van de deals. Wel pleit de belangenbehartiger ervoor dat de kortingen niet alleen gelden voor losse kaartjes, maar ook relevant worden voor forenzen en bedrijven, zodat die bijvoorbeeld hun werktijden aanpassen. ‘Zo kan een echte verschuiving worden gerealiseerd met een prikkel die de grootste groep reizigers raakt.’
Overigens is prijsdifferentiatie geen oplossing voor alles, zegt de NS-woordvoerder. Andere trucs die de NS wil gaan inzetten: langere treinen op sommige trajecten, en meer treinen van dezelfde lengte (acht rijtuigen) zodat een verstoring van de dienstregeling niet leidt tot de verkeerde lengte op het verkeerde moment. ‘Maar het blijft gewoon lastig om piekbelasting tegen te gaan. Dat zie je op de weg, op het stroomnet en ook bij ons.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant