Aanvallen van Rusland en Oekraïne op elkaars havens en schepen hebben de graanexport over de Zwarte Zee vrijwel stilgelegd. De twee landen, die 30 procent van de mondiale graanexport leveren, slagen er niet meer in om hun tarwe, maïs en andere granen te verschepen.
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne.
Rusland en Oekraïne hebben in de afgelopen weken tal van drones en raketten afgevuurd op elkaars infrastructuur voor graanexport. Door de reeks inslagen, waarbij havens zijn gebombardeerd, schepen zijn gezonken en bemanningsleden zijn omgekomen, mijden schepen de grote havens aan de Zwarte Zee.
Leveringen zijn uitgesteld of afgezegd, net nu het piekseizoen voor de graanverkoop aanbreekt. Deze maand exporteren Rusland en Oekraïne in totaal slechts 2,5 miljoen ton graan, terwijl dat in augustus vorig jaar nog 6,3 miljoen ton was, stelt databureau Kpler. Boeren die deze zomer hun wintertarwe oogstten, kunnen die nauwelijks nog kwijt.
Het is de tweede keer sinds het begin van de Russische invasie dat de graanexport over de Zwarte Zee vastloopt. Groot verschil met 2022, toen Rusland de Oekraïense graanexport over zee blokkeerde, is dat nu ook de Russische graanexport stokt.
Oekraïne voerde in de afgelopen weken aanvallen uit op belangrijke Russische havens aan de Zwarte Zee. Eerder deze maand richtte het met drones zware schade aan in de haven van Novorossisk, de grootste haven voor tarwe-export ter wereld, die daardoor tijdelijk stil kwam te liggen. Vorige week beschoot Oekraïne vlak bij die haven vijf graanschepen.
Het Kremlin zei maandag maatregelen te nemen om de impact van de Oekraïense aanvallen te beperken. Rusland wil de graanexport verleggen naar havens aan de Oostzee en de Kaspische Zee, maar die zijn niet gebouwd op grote hoeveelheden graan.
Ondertussen bombardeert het land de belangrijkste plekken in de graansector van Oekraïne. De havens bij Odesa, die doorgaans 90 procent van de Oekraïense graanexport voor hun rekening nemen, zijn een vast doelwit geworden in de massale Russische luchtaanvallen met ballistische raketten. Kyiv stelt dat Rusland de afgelopen zes weken 52 vrachtschepen beschoot.
Voor Oekraïne, dat vooral landbouwproducten exporteert, zijn er weinig alternatieve transportroutes naast Odesa. Sinds het begin van de oorlog verscheept het weliswaar ook graan via kleinere havens aan de Donau tegen de grens met Roemenië, maar de capaciteit is daar kleiner. Bovendien liggen ook die havens onder vuur en wordt het vervoer daar bemoeilijkt door een lage waterstand in de rivier.
Een ander alternatief is transport over land, maar dat is veel duurder. Ook hebben Poolse boeren de afgelopen jaren de grens met Oekraïne herhaaldelijk geblokkeerd tegen wat zij beschouwen als oneerlijke concurrentie van Oekraïense collega’s. Het aanvankelijk warme sentiment van Polen tegenover Oekraïners is de laatste maanden verder afgekalfd.
Oekraïne maakt zich zorgen over aanzienlijke schade voor zijn economie. De centrale bank waarschuwt dat het land dit jaar 2,1 miljard euro mis kan lopen door de exportblokkade. Zelensky zei maandag dat Oekraïne al 23 miljard euro tekortkomt voor de landsverdediging.
De afname van graanleveringen via de Zwarte Zee kan ook gevolgen hebben voor de voedselvoorziening van importeurs van Russisch en Oekraïens graan, waaronder landen in het Midden-Oosten, en voor de wereldwijde graanprijzen, waarschuwen analisten. De prijs voor tarwe bereikte deze maand zijn hoogste niveau in twee jaar, maar is nog wel lager dan tijdens het eerste jaar van de grootschalige invasie.
Onderhandelingen tussen Moskou en Kyiv over een staakt-het-vuren op graangebied zijn mislukt, zei de Oekraïense president Volodymyr Zelensky afgelopen weekend. Oekraïne stelde Rusland voor om wederzijdse aanvallen op niet-militaire doelwitten op de Zwarte Zee te staken. Maar Rusland wilde alleen akkoord gaan als Oekraïne zou stoppen met droneaanvallen op de Russische oliesector, aldus Zelensky.
De Oekraïense president pleit al langer voor het einde van wederzijdse aanvallen op elkaars energiesector, maar ook daar gaat Rusland niet mee akkoord. President Vladimir Poetin schoof voorstellen tot een algehele wapenstilstand eerder al van tafel.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant