De onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Canada die vrijdag tot een nieuw handelsakkoord hadden moeten leiden, liepen onder meer spaak vanwege wetten om de Franse taal in Canada te beschermen. Hoe kwamen die terecht in dit handelsconflict? En waarom hecht Canada er zoveel waarde aan?
Het waren de gebruikelijke onderwerpen waarover onderhandelaars uit Canada en de VS tot diep in de nacht van vrijdag op zaterdag spraken: hoeveel procent importheffing zou er komen voor de auto-industrie, hoeveel op drank, op staal, op hout? Dat die onderhandelingen stukliepen, kwam deels door deze vragen. Maar de partijen dreven ook uit elkaar door een meer ongebruikelijke eis: de VS wilden dat Canada twee wetten zou afschaffen die zijn bedoeld om de cultuur van Franssprekende Canadezen te beschermen.
Daarmee kon de Canadese minister-president Mark Carney niet akkoord gaan. ‘We zijn niet bereid compromissen te sluiten over de bescherming van de Franse taal en onze cultuur’, zei hij maandag in een toelichting op het klappen van de onderhandelingen met de VS. Het einde van het al lang broeiende handelsconflict is daarmee weer verder uit beeld verdwenen.
Dat Canada de Franse taal, samen met het Engels een officiële taal van het land, beschermt, is niet zonder reden. Als die bescherming wegvalt, dreigt Québec, de provincie met de op een na meeste inwoners van het land, zich namelijk af te splitsen.
Québec is de voornaamste plek in het land waar Frans wordt gesproken. Lange tijd was het een Franse kolonie, maar in de 18de eeuw veroverden de Britten de provincie. Deels door deze geschiedenis hechten de Québécois – zoals de inwoners heten – veel waarde aan hun gedeelde identiteit en taal.
Die identiteit wordt volgens de Québécois gekenmerkt door een aversie tegen hiërarchie. Zo worden vreemden aangesproken met het Franse ‘tu’ (jij) en niet met het in andere Franstalige gebieden gebruikelijke ‘vous’ (u). Daarnaast voelen de mensen uit de provincie zich eerder verwant aan de West-Europese cultuur dan aan de elders in Canada dominante Noord-Amerikaanse cultuur.
Specifiek struikelden de Amerikanen over twee wetten die de Québecse culturele soevereiniteit binnen Canada moeten beschermen. De eerste dwingt bedrijven productlabels in Canada altijd zowel in het Engels als in het Frans te produceren. De tweede wet ligt het meest gevoelig: die schrijft voor dat streamingplatforms zoals Netflix, Spotify en Apple Frans-Canadese content voorrang moeten geven bij gebruikers uit Québec.
Het hoeft geen verbazing te wekken dat de Amerikaanse regering het schrappen van deze wet in de onderhandelingen bracht. Amerikaanse techbedrijven lijken een grote invloed uit te oefenen op het beleid van het Witte Huis, al helemaal nu Donald Trump voor de tweede keer de president is. Toen Canada in 2025 voornemens was Amerikaanse techbedrijven meer te gaan belasten, wist Trump dat met dreigementen te voorkomen.
Nu lukt het Trump vooralsnog niet de wil van de techbedrijven aan Canada op te leggen. Volgens Carney vinden de Amerikanen de Québecse soevereiniteitswetten ‘irritant’. ‘Maar in Québec zijn dit rechten’, voegt de minister-president daar resoluut aan toe.
De premier van Québec, Christine Fréchette, is blij dat Carney niet meeging in de Amerikaanse eis. ‘Onze taal is de kern van onze identiteit. Het is belangrijk dat dat nooit op de onderhandelingstafel komt te liggen’, zei Fréchette dit weekend. ‘Wij blijven wie we zijn.’
Volgens de Québecse premier is de aanval op haar provincie niets nieuws. ‘Sinds het begin van deze handelsoorlog is Québec telkens het hardst geraakt’, zei Fréchette. Dat komt doordat de Amerikaanse importheffingen op de staal-, aluminium- en houtindustrie die al sinds maart 2025 van kracht zijn, de industrie in die provincie buitenproportioneel treffen.
Trumps handelsvertegenwoordiger Jamieson Greer ontkende maandag dat de soevereiniteit van Québec ter discussie stond. Volgens hem is het grote probleem met de wetten dat Amerikaanse streamingdiensten gedwongen worden om een deel van hun winst in het land te gebruiken voor het maken van Frans-Canadese content. Eerder in de onderhandelingen liet Canada dat punt echter al varen. Zulke wetten zijn niet ongebruikelijk: ook in sommige Europese lidstaten, zoals Frankrijk en Duitsland, gelden vergelijkbare regels.
Met de eis de wetten ter bescherming van het Frans af te schaffen, zouden de VS ook verdeeldheid kunnen zaaien in Canada. Die blijft tot dusverre echter uit: in een peiling zei 76 procent van de Canadezen dat Carney de juiste beslissing nam door weg te lopen van de onderhandelingen.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant