is historicus.
Tijdens de eerste stapjes van mijn dochter – op de camping, toegejuicht door haar neven en broer – beende ik weg op zoek naar mijn telefoon. Om haar triomftocht te filmen, voor familie, voor later, en wellicht toch ook: voor Instagram. Toen ik terugkwam zat ze alweer op de grond, driftig applaudisserend.
Honderd jaar geleden vreesden ouders de verslavende werking van de radio, die jonge geesten zou corrumperen. De komst van de televisie, enkele decennia later, betekende volgens critici het einde van het gezinsleven, met het vulgaire tv dinner als moreel dieptepunt.
Hedendaagse zorgen rond sociale media richten zich eveneens voornamelijk op kinderen: digitale privacy, schermtijd en de invloed van desinformatie. Ook de desastreuze uitwerking van AI op het vermogen tot zelfstandig denken en schrijven wordt gevreesd.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Maar, vraagt de Amerikaanse socioloog Kathryn Jezer-Morton in haar nieuwe boek ‘The Story of Your Life’, wat als de grootste transformatie die door sociale media in gang is gezet al zo allesomvattend is dat we die nauwelijks kunnen zien? Wat als niet alleen onze aandachtsspanne ingrijpend is veranderd, maar ook de manier waarop we verhalen vertellen, en daarmee de perceptie van ons eigen leven?
Wie Instagram opent, ziet bijna uitsluitend twee dingen: mensen die je ervan proberen te overtuigen dat ze hebben wat jij wilt, en merken die ervoor proberen te zorgen dat jij wilt hebben wat zij hebben. In de afgelopen twintig jaar is personal branding in vrijwel elke sector een onmisbaar onderdeel van het beroepsleven geworden; het bewust of onbewust opbouwen van een persoonlijk merk is de drijvende kracht achter sociale media.
Terwijl de materiële omstandigheden offline verslechteren, beloont het algoritme onverminderd de gecureerde meetlat: zwangerschappen en kinderen, gezinsvakanties, verbouwingen, huwelijksaanzoeken, bruiloften en koophuizen. De meest succesvolle beelden beloven vooruitgang: een crisis laat zich alleen vermarkten mits die upbeat wordt geframed. Gestileerde kwetsbaarheid werkt, ontreddering niet.
De wetenschapper Anna Kornbluh stelt dat het huidige tijdperk er een is van ‘onmiddellijkheid’, waarin alle contexten in elkaar overvloeien en we voortdurend sociale contacten onderhouden, voortdurend werken, voortdurend consumeren en voortdurend reageren. Je eraan onttrekken is steeds moeilijker; ook wie zelf niet post observeert en consumeert de stroom ongesorteerde informatie alsnog.
Het gevoel in de gaten te worden gehouden is doorgedrongen in de manier waarop we ons op sociale media uiten; iedereen doet onbewust aan reputatiemanagement. Er is groeiende druk om te posten, wat naast online activisme zorgt voor politieke uitingen die op geen enkele manier verband houden met werkelijke actie. Juist online, zo betoogt Jezer-Morton, en niet in het echte leven, spelen de meeste mensen hun politieke persona uit.
Sneller dan dat de meesten het hele gesprek tussen Tim Hofman en Joris Luyendijk over Gaza en Oekraïne hadden kunnen bekijken, laat staan erover na hadden kunnen denken, werd er online al gretig op een enkele snippet gereageerd, in posts die een uiting van oprechte verontwaardiging zijn én bijdragen aan het sociale kapitaal van degene die ze plaatst.
Ik herinner me nog de komst van de computer, thuis op zolder, en het geluid van het inbellen op internet. Wat eens een parallelle werkelijkheid was, dringt steeds verder door in het krimpende offline, niet-gecommercialiseerde deel van het leven. Inmiddels geldt allang niet alleen voor influencers dat de wereld is veranderd in content die vastgelegd kan worden.
Het offline leven vormt zich in toenemende mate naar de eisen, de esthetiek en het format van sociale media. Van het Instagram Face waarmee steeds jongere vrouwen zich bij cosmetisch chirurgen melden tot het online uitleven van het steeds intensievere ouderschap – ‘Core memories unlocked’, zag ik als bijschrift bij foto’s van kinderen voor een ondergaande zon op vakantie deze zomer. Feit is dat onze geschiedenis zich tegenwoordig op sociale media bevindt, waar we onze levens gelijktijdig documenteren en performen, en dat deze winstgevende platforms mede bepalen hoe die geschiedenis wordt verteld. Terwijl we allemaal weten dat het nep is.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant