Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
Twee vrouwen steunend op een stok. De een blind, de ander kreupel. De dochter is 54, moeder 83, en op het sober en afgelegen platteland van Kentucky werden zij, zonder daar om te hebben gevraagd, hoofdrolspelers in de strijd tegen big tech.
Een groot bedrijf, vermoedelijk Meta, kocht er reusachtige arealen boerenland. De twee plattelandsvrouwen bleken cruciale puzzelstukken in handen te hebben. Het bedrijf bood dik 26 miljoen dollar voor hun grond. Toen ze hoorden dat er een 2.2 gigawatt hyperscale datacenter zou komen, zeiden moeder en dochter: nee. ‘Scheer je weg en waag het niet terug te komen.’
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De twee country hicks, zoals ze zichzelf noemen, begrepen intuïtief wat de meesten ontgaat: vanuit Silicon Valley verovert een nieuw imperialisme de wereld. Geen legers die grenzen oversteken, maar multinationals die via technologie, data en infrastructuur toenemende macht uitoefenen over economieën, samenlevingen en hun democratieën; noem het bezetting. En als ‘rekenkracht de valuta van de toekomst is’ – woorden van ChatGPT-baas Sam Altman – dan levert het platteland de grondstof. Letterlijk: de grond waarop de astronomische megarekenmachines worden gebouwd.
Deze week verscheen The Nerd Reich, een boek over de machtsgreep door extremistische techbazen. Auteur Gil Durán onderzoekt en analyseert de antidemocratische denkbeelden, netwerken en praktijken van de techmiljardairs.
Maga – Trumps politieke beweging waarlangs de techbazen het Witte Huis in hun greep kregen – wil terug naar een mythisch glorieus verleden, de ‘technofascisten’ streven volgens Durán naar een mythische glorieuze toekomst: ‘Ze zullen leven tussen de sterren. De ruimte in trekken. En wat ze nu te doen staat, is iedereen die hen hindert uit de weg ruimen – terwijl ze de technologie opjagen naar die snelle, gewelddadige, bijna goddelijke overstijging van het mens-zijn, die wacht als ze maar genoeg energie en rekenkracht kunnen verbranden om hun oneindige groei te realiseren.’
De gemeente Amsterdam was gewillig wegbereider – tot in 2020 een vestigingsbeleid voor datacenters werd vastgesteld. Maar toen waren grote vergunningen als in Zuidoost al gegeven; big tech schaakt namelijk op de lange termijn. Bovendien wist het voor Microsoft bestemde datacenter in Westpoort met gesplitste vergunningen ook daarna een hyperscale datacenter te realiseren. De list die wordt verzonnen, is om hyperscale wél mogelijk te maken, en niet om oude vergunningen in te trekken.
Voor woonwijken, scholen en bedrijven zit het elektriciteitsnet op slot. Eén Microsoft-datacenter in de Noord-Hollandse polder gebruikt meer elektriciteit dan alle huishoudens van Amsterdam samen. Over de miljoenen liters schaars water om rekencomputers te koelen, hebben we het dan niet.
Maar de techinvasie stuit op toenemend verzet. Het is in dat licht hoopvol dat The Wall Street Journal (een krant die in handen is van de rechts-conservatieve eigenaar van Fox News) de fraaie reportage over de Kentucky-boerinnen afdrukte. Ook in Amsterdam Zuidoost en Westpoort zijn burgers woedend over de machtsgreep van big tech.
Steeds meer overheden procederen tegen de giftige producten van technologiebedrijven. Amerikaanse staten en de EU voeren rechtszaken tegen Meta. Het bedrijf zou de algoritmen van Facebook en Instagram opzettelijk verslavend en schadelijk maken voor jonge gebruikers. Een gemeente als Amsterdam, daarentegen, kan moeilijk op tegen de almacht van de multimiljardairs.
In Kentucky zitten moeder en dochter midden in de storm. Als enigen wezen zij de opkoper de deur. Ze beseften dat niets ze meer waard is dan de grond waarvan al tweehonderd jaar hun vaders, moeders en voorouders leefden. Verkopen zij niet, lopen hun buren misschien miljoenen mis; ook zo sloopt big tech het sociale weefsel. En de techmiljardairs weten dat uiteindelijk alles – van grond tot democratieën – te koop is. Want wie weerstaat een dollarteken met zes nullen?
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.