Bij een lawine op een vuilnisbelt in Conakry, de hoofdstad van Guinea, zijn zondag dertig mensen omgekomen. Het ongeluk is exemplarisch voor het groeiende afvalprobleem waar Afrikaanse en Aziatische steden mee kampen.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
De metershoge afvalberg in het centrum van Conakry kwam zondag om 2 uur ’s nachts in beweging door hevige regenval. Een onbekend aantal huizen naast de stortplaats belandde onder het puin en stortte in. Volgens ooggetuigen volgde een tweede reeks aardverschuivingen, terwijl er naar overlevenden werd gezocht. Zeker 30 doden en 22 gewonden werden volgens de lokale autoriteiten onder het puin vandaan gehaald.
Het ongeluk is exemplarisch voor het slecht functionerende afvalverwerkingssysteem van Guinea, zegt Mamadou Saliou Barry, een Senegalese econoom die onlangs voor het International Centre for Tax and Development (ICTD) onderzoek deed naar afvalverwerking in Conakry. De vuilstortplaats in de wijk Dar-es-Salam, waar het ongeluk plaatsvond, werd in de jaren tachtig geopend, toen nog aan de rand van de stad. Bij gebrek aan afvalverbrandingsinstallaties werd de stapel vuil in ruim veertig jaar tijd alleen maar hoger. ‘Het probleem wordt genegeerd.’
Het ongeluk werd volgens Barry ook veroorzaakt door een gebrek aan stadsplanning en ingrijpen van de autoriteiten. Toen Conakry door de massale migratiegolf vanaf het platteland naar de stad uitdijde, raakte de groeiende vuilstortplaats ingesloten door huizen. Dodelijke ongelukken komen zeker in het regenseizoen vaker voor; bij een vergelijkbaar ongeluk in 2017 kwamen tien mensen om.
Extra wrang is dat de autoriteiten vorige week aankondigden de stortplaats vanaf zondag, de dag van het ongeluk, te sluiten wegens instortingsgevaar, maar het gebied rondom vervolgens niet ontruimden. Barry: ‘Ze hebben nagelaten om serieuze veiligheidsmaatregelen te nemen.’
In meer steden in Sub-Sahara Afrika en Azië is afvalverwerking een groeiend probleem door de combinatie van een snel groeiende stedelijke bevolking en ondergefinancierde overheidsdiensten. Het aantal Afrikanen dat in steden woont, groeide tussen 1990 en 2020 bijvoorbeeld van 163 miljoen naar 716 miljoen, blijkt uit cijfers van onderzoeksinstituut Africapolis. Naar verwachting groeit het aantal Afrikaanse stedelingen de komende jaren verder naar 1,8 miljard in 2040.
De organisatie van ophaaldiensten en de bouw van verbrandingsovens houden in veel gevallen geen gelijke tred met die bevolkingsgroei. Dat leidt tot groeiende afvalbergen en smeulende hopen rommel van bewoners die hun eigen afval verbranden.
Gebrekkige afvalverwerking heeft schadelijke effecten op milieu, water- en luchtkwaliteit en volksgezondheid. Bij natuurlijke afbraak van huisvuil op massieve vuilnisbelten komt koolstofmonoxide en methaan vrij. Het verbranden van met name plastic leidt daarnaast tot uitstoot van gifstoffen. De Verenigde Naties schatten dat 2,7 miljard van de in totaal 8,2 miljard wereldburgers geen toegang heeft tot functionerende afvalverwerking.
De oplossing van stedelijke afvalproblemen begint bij een goede afvalinzameling, zegt econoom Barry. ‘Pas als je afval goed ophaalt en scheidt, kun je recyclen en afval verwerken, bijvoorbeeld tot biogas. Het geld dat je daarmee verdient, kun je investeren in de bouw van afvalverbrandingstallaties.’
Het afvalophaalsysteem in de Guinese hoofdstad Conakry functioneert slecht, stelt Barry vast in zijn onderzoek. De gemeente huurt commerciële bedrijven in die zelf geld moeten innen bij particulieren, in plaats van een algemene afvalstoffenheffing te heffen. ‘Het gevolg: het afvalbedrijf is drukker met het ophalen van geld dan met het ophalen van afval.’ Tegelijkertijd ziet hij perspectief. ‘Onder inwoners van Conakry is veel bereidheid om een afvalstofheffing te betalen, zolang het maar tot betrouwbare en transparante dienstverlening leidt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant