In het openingsweekend van het Duitse theaterfestival de Ruhrtriennale ging een luide rockrevue met David Bowie-songs gepaard met een gevoelige liedcyclus van mezzosopraan Joyce DiDonato. Beide voorstellingen zijn muzikaal gezien van topkwaliteit.
schrijft voor de Volkskrant over theater, cabaret en media.
Ivo van Hove wilde de Ruhrtriennale wat breder toegankelijk maken, zo gaf hij aan in interviews. Als intendant van het prestigieuze theater- en kunstenfestival in de industriële settings van het Duitse Ruhrgebied vond Van Hove dat het wel iets minder intellectueel kon.
Wat betreft de openingsvoorstelling Rebel Rebel, door Van Hove zelf bedacht en geregisseerd, lijkt hij in die missie te slagen. Met deze grote rockshow, gebaseerd op de catalogus van muzieklegende David Bowie (1947-2016), liet Van Hove donderdagavond een energiebommetje afgaan in de enorme Jahrhunderthalle in Bochum (met 1.300 man publiek op de tribune). Het deftige, wat oudere Duitse premièrepubliek werd twee uur lang stevig opgeschud met keiharde rockmuziek, jeugdige rebellie van een 14-koppige cast en een decor dat wordt volgestort met vuilnis.
Rebel Rebel is geen volbloed musical, meer een rockrevue waarin maar liefst 29 David Bowie-songs aan elkaar worden verbonden, zonder spelscènes tussendoor. Zij kan worden gezien als de luide, extraverte opvolger van de meer intieme Off-Broadway-musical Lazarus, die Van Hove in 2015 maakte in samenwerking met Bowie zelf.
Een grauw decor met containers, olievaten en videoschermen schetst een dystopische omgeving, die is ontleend aan Bowies conceptalbum Diamond Dogs uit 1974. We zien een samenleving waarin een autoritair regime al het menselijk contact heeft verboden en liefdesrelaties strafbaar zijn. De straten worden geregeerd door jeugdbendes, geleid door de gewelddadige Gang Leader (de Duitse acteur Daniel Donskoy). De weerstand komt van een verliefd jong stel, Boy (Diego Rodriguez) en Girl (Ari Notartomaso).
Toegegeven, deze verhaallijn is nogal dun en schuurt met zijn mix van George Orwells roman 1984 en de musical West Side Story tegen het randje van kitsch aan. Maar zo’n algemene plot biedt ook voordelen: je kunt er zo veel mogelijk Bowie-songs in kwijt.
En in die afzonderlijke nummers vol fraaie liedteksten (mee te lezen op het scherm) is wel degelijk inhoudelijke verdieping te vinden. Indruk maakt bijvoorbeeld het lied We Are Hungry Men (uit 1967), waarin de bendeleider intimiderend het publiek in loopt, terwijl hij zichzelf betitelt als de messias. De link met de onbetrouwbare leiders van onze tijd is snel gelegd.
De show wordt sowieso gestolen door de drie hoofdrolspelers: hun zang is van wereldklasse. Diego Rodriguez, vorig jaar succesvol in Londen met zijn hoofdrol in de musical Evita, maakt een prachtig minitoneelstuk van het lied Five Years, waarin de apocalyps binnen vijf jaar wordt aangekondigd.
Ari Notartomaso is non-binair, wat het ‘Girl’-personage minder eenduidig maakt dan aanvankelijk lijkt. Notartomaso neemt twee van de grootste Bowie-hits voor diens rekening. Starman is al goed, maar dan volgt nog diens versie van Life on Mars?, gezongen op het dak van een container die door enkele dansers wordt rondgedraaid. Verpletterend mooi.
Dankzij het 11-koppige ensemble van de Belgische choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui worden bij elk lied fantasierijke en energieke danspatronen neergezet, zoals de sensuele groepsdans bij Let’s Dance. Ook dankzij de grandioze band van oud-Bowie-collega Henry Hey gaan in Rebel Rebel alle remmen los.
Een dag later volgde nog een geslaagde première, nu uit de klassieke hoek. In de liedcyclus Emily – No Prisoner Be brengt de beroemde operazangeres Joyce DiDonato de gedichten van de modernistische Amerikaanse dichter Emily Dickinson (1830-1896) tot leven. De ongehuwde Dickinson schreef in grote afzondering in haar familiehuis in Massachusetts. Die benauwende sfeer wordt treffend opgeroepen op het toneel.
Mezzosopraan DiDonato zingt haar gedichten, met titels als They Shut Me Up In Prose en Again – his voice is at the door rond haar oude houten bureau, waar zij soms achter gaat zitten om te schrijven. Vergezeld door een strijktrio wordt fraaie kamermuziek van componist Kevin Puts gespeeld. Sferisch bedwelmend, vol intrigerende dichtregels over het leven in isolement in 19de-eeuws Amerika.
Dickinson moest eens weten, verzucht DiDonato na het gulle slotapplaus, dat haar teksten anno 2026 in een voormalige gasfabriek in Bochum te horen zouden zijn.
De komende weken wordt de derde en laatste Ruhrtriennale met de Belgische Ivo van Hove als artistiek intendant gehouden. Naast zijn eigen voorstelling Rebel Rebel programmeerde Van Hove onder meer Europa van schrijver Wajdi Mouawad en regisseur Krzysztof Warlikowski (vanaf 28/8 in Bochum), Balkan Erotic Epic van kunstenaar Marina Abramović (vanaf 3/9 in Duisburg) en Siddhartha van regisseur Lisaboa Houbrechts (vanaf 10/9 in Gladbeck). De Ruhrtriennale wisselt elke drie jaar van intendant. In 2027 wordt Van Hove opgevolgd door de Duitse operaregisseur Lydia Steier.
Muziektheater
★★★★☆
Naar muziek van David Bowie. Concept en regie Ivo van Hove. Muzikale leiding Henry Hey. Choreografie Sidi Larbi Cherkaoui.
20/8, Ruhrtriennale, Jahrhunderthalle Bochum. Aldaar te zien t/m 4/9.
Muziektheater
★★★★☆
Naar de gedichten van Emily Dickinson. Uitvoering Joyce DiDonato en strijktrio Time for Three. Composities Kevin Puts.
21/8, Ruhrtriennale, Jahrhunderthalle Bochum.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant