Wil Lowlands weer het alternatieve ontdekfestival worden dat het vroeger was? In Biddinghuizen bleek dit jaar in ieder geval dat een verandering is ingezet, en dat tegendraadse en activistische muziek weer eens de boventoon voerde.
Het ene moment is het nog stil en aardedonker, het volgende moment vult knalrood licht de ruimte, klatert een vonkenregen neer op het podium en schieten metershoge vuurzuilen richting de nok van de Alpha. De bassen van Big Poe dreunen. Tyler, The Creator, zaterdagafsluiter op het grootste Lowlands-podium, stuift over de bühne: ‘Number one, body movement, no sitting still.’
Het popfestival in Biddinghuizen heeft veel podia en bestrijkt drie dagen; een enkele headliner heeft de gemiddelde editie niet, maar nu voelt het toch wel alsof dé headliner van 2026 zijn entree maakt.
Lowlands-veteranen herinneren zich nog hoe hij met een enkelblessure rondstiefelde als lid van het heerlijk puberale zooitje ongeregeld Odd Future, in 2011. Hij was net 20, toen. Nu is hij 35 en is hij op eigen titel zo’n grote hiphopster geworden dat hij deze show kan dragen en deze prominente plek in het blokkenschema waard is.
Bijna een uur lang lost hij de verwachtingen in: hoog tempo, geconcentreerde flow, muziek waarin veel meer te horen valt dan alleen een hiphopbeat en een charmante presentatie.
Jammer dus dat in het laatste half uur de vaart er een beetje uitgaat: Tyler gaat er eens bij zitten, babbelt eens wat, laat de voorstelling net wat te lang stilvallen. Dat heeft gevolgen. Wie zich naar achteren beweegt, ziet dat het onoverdekte asfaltplein buiten de schelpvormige Alpha niet al te vol is en dat er een uittocht op gang komt.
Lees ook: Deze acts bieden een voorbode voor Lowlands nieuwe stijl.
Dat is toch een opvallend beeld: we zijn sinds jaar en dag gewend dat het hier bij de grote Alpha-headliners tjokvol staat. Zowat álle Lowlanders naar de Alpha, schouder aan schouder, bijna tot ín het water van festivalmeer Lake Lowlands.
Zo niet dit jaar. Het hele weekend al niet, ook niet bij New Wave, S10, Antoon of Sombr. Voor die relatieve Alpha-rust kun je verschillende verklaringen bieden, die samen duidelijk maken dat er iets aan het veranderen is op het belangrijkste popfestival van Nederland.
Ten eerste: Lowlands is voor het eerst in vele jaren niet uitverkocht. Daags voor het festival was 88 procent van de kaarten verkocht. Dat werd in de praktijk nergens zo voelbaar en zichtbaar als op het asfalt rond de Alpha. Gechargeerd gezegd: de 8.000 mensen die er dit jaar níét waren, waren precies de mensen die ervoor zorgden dat er een feestlustige massa afkwam op de grote Alpha-hypes (Billie Eilish), de grote technoraves (Charlotte de Witte, Job Jobse en Ki/Ki) en de grote party-acts (De Jeugd van Tegenwoordig).
Tweede observatie: zulke pophypes, technoraves en Nederlandse lolfestijnen zijn er op editie 2026 sowieso niet echt in de Alpha. We treffen er op vrijdag de hiphopreünie van New Wave aan en op zaterdag S10 en Antoon, maar over het hele weekend genomen is de Alpha-programmering duidelijk meer ‘links van het midden’: van de snerende punkrock van Amyl and the Sniffers, via de activistische Noord-Ierse hiphopgroep Kneecap naar de melodieuze hardcoreband Turnstile.
Misschien móést het ook even anders op Lowlands, want het festival leek de afgelopen jaren wat vastgelopen op de vertrouwde poldergrond bij Biddinghuizen. Het werd wat te veilig en gemakzuchtig, met succesnummers die veelvuldig mochten opdraven, omdat ze nu eenmaal populair waren en goed waren voor een ‘feestje’.
De nieuwe directeur Camiel le Rutte vertelde eerder dit jaar in de Volkskrant dat hij koers wil zetten naar een Lowlands met nieuw elan, waar weer ontdekkingen mogen worden gedaan en het massale vertier een beetje moet inschikken ten faveure van avontuur en een scherpe rand.
Wie dit jaar rondloopt op het zoals altijd weergaloos mooie terrein, met nóg meer mooie zithoekjes, fonteinen en luxe wijnbars, ziet onmiddellijk dat er werkelijk iets in beweging is gezet. Zeker, er zijn nog wel Nederlandse poppersonages van een laag soortelijk gewicht, van Antoon tot New Wave en Milolaathetlukken, maar ze domineren veel minder dan voorheen.
Veel opvallender is de rijkdom aan alternatieve, afwijkende, onbekende en harde – soms steenharde – muziek. Dat blijkt tijdens deze jaargang vaak ook muziek te zijn met een boodschap over een wereld die in brand staat.
Lowlands is altijd een festival geweest dat maatschappelijke betrokkenheid wil tonen, door debatten te organiseren, politici uit te nodigen en sociale experimenten uit te voeren. Je ziet dit jaar dat de behoefte aan inhoud misschien nóg groter is dan voorheen: de debattenten en podcaststudio’s puilen uit. Daar horen optredens bij van artiesten die iets te vertellen hebben en hun boodschap verpakken in muziek die niet altijd de makkelijkste is.
Het publiek lijkt ernaar te snakken: de grootste Alphatent mag soms wat leeg ogen, de kleinere podia, waar soms behoorlijk stekelige muziek én meningen worden geventileerd, zijn wel afgeladen. Kijk naar de ramvolle Bravo, bij de bands Geese en IJsland. Vooral die laatste band, die het Gazadebat bij voorkeur met gestrekt been ingaat, lijkt door Lowlands op handen te worden gedragen: de helft van het festivalpubliek loopt rond met T-shirts van IJsland.
Het poppubliek maakt zich zorgen over de wereld en lijkt tijdens een festivalweekend meer behoefte te hebben aan tegengeluiden dan aan pretbands die altijd maar het publiek in schreeuwen dat ze zin hebben in een feestje.
Als Lowlands echt op zoek wil naar ontdekkingen en naar muziek die vaker buiten de gebaande paden valt, dan kan het festival natuurlijk niet om de heavy muziek heen: hardcore en metal horen tot de levendigste subculturele stromingen.
Zijn er ooit zó veel keiharde bandjes op Lowlands gesignaleerd, in alle tenten en op alle dagen? Nee, we telden er alleen de eerste twee dagen al een stuk of zes.
Maar Lowlands heeft niet zomaar wat betekenisloze herrie binnengelaten of een oude metalband die nu eenmaal in de aanbieding was: de programmeurs hebben duidelijk gezocht naar snoeiharde muziek met een boodschap, liefst een stevige activistische ondertoon. En juist dat culturele en politieke tegengeluid is te vinden in veel hardcore en metal van de nieuwe generatie.
De Utrechtse blackmetalband Terzij de Horde is een briesend monster, en niet alleen vanwege de razende gitaren en de verschroeiende vocalen. Zanger Joris Vervoort ramt zijn politieke boodschappen erin, tussen de nummers door. ‘Wat kunnen we doen in een tijd waarin idioten en fascisten aan de macht zijn?’, vraagt hij het publiek in de volle X-Ray. ‘Praat met elkaar. Bouw tegenkracht.’
De band sluit de verpletterende set af met een bijzondere gast: de oudgediende gabber-dj Flamman en een hakkende danser. Om maar te bewijzen dat saamhorigheid dwars door de grenzen tussen de genres heen kan breken.
Indrukwekkend is ook de show van de metalcoreband Guilt Trip uit Manchester: ook activistisch tot in de tenen. Ze spelen bloedagressieve riffs, bij gemeen schreeuwende zang en teksten die zich keren tegen overheden die het individu vermorzelen. Het voltrekt zich, ook hier, voor een tent die bijkans uit zijn voegen barst, terwijl Guilt Trip toch echt geen overbekende naam is: ‘Wie van jullie ziet ons voor het eerst?’, vraagt zanger Jay Valentine. Vrijwel de hele zaal steekt een arm in de lucht. Over ontdekkingen gesproken.
Ook liefhebbers van minder extreme popgenres zoeken artiesten die zich uitspreken tegen oorlog en onrecht. Dat expliciete activisme vinden ze opvallend vaak bij artiesten uit Ierland.
Een jaar geleden, tijdens Lowlands 2025, trokken Fontaines D.C. en The Murder Capital al de aandacht met felle statements tegen het genocidale geweld van Israël in Gaza. Dit jaar beklimmen de luidruchtigste voorvechters van een ‘free, free Palestine!’ het grote Alpha-podium: de rapcrew Kneecap. ‘Israël pleegt genocide in Gaza. Spreek je uit!’, lezen we voor het optreden op de videoschermen, waarop de bandleden even terloops als kernachtig uitleggen waarom juist de Ieren zo opkomen voor Palestina: ‘Kolonialisme, bezetting, onderdrukking: wij Ieren weten wat het is.’
De drie van Kneecap opereren inmiddels vanuit Dublin, maar komen uit de omgeving van Belfast: ‘We wonen in een deel van Ierland dat, helaas, nog altijd bezet wordt door de Britten.’ Ze kunnen hun eigen opmars amper bijbenen, maar geven in de Alpha een van hun beste optredens op Nederlandse bodem: grimmig, grappig en groovy.
De mannen van Kneecap zijn niet de enige Ieren in het Lowlands-blokkenschema. De uitstekende gitaarbands Chalk en Gurriers, die met vlammende optredens indruk maken in een propvolle X-Ray, zijn minder expliciet activistisch, maar verklanken met hun grimmige postpunk toch voelbaar de toestand in de wereld. Een andere Ier op het affiche, singer-songwriter Dove Ellis, houdt zich er verre van: zijn optreden in de Lima, op vrijdag, is ‘gewoon’ bloedmooi, wat zang en melodieën betreft verwant aan zowel Jeff Buckley als Rufus Wainwright.
Het onderstreept hoe vruchtbaar de bodem van het ‘Emerald Isle’ momenteel is. Niet voor niets zal Ierland ‘focusland’ zijn tijdens het Eurosonic/Noorderslag-weekend in Groningen, in januari 2027. De nieuwe lichting Ieren is muzikaal getalenteerd én heeft iets te melden. Op Lowlands 2026 winnen ze het in dat opzicht royaal van de Britten; de mannen van Kneecap zullen die woorden graag horen.
Alternatiever. Avontuurlijker. Activistischer. Lowlands lijkt te kiezen voor een nieuwe richting die je zou kunnen aanduiden als een terugkeer naar de basis, maar in die ontwikkeling kan 2026 worden opgevat als een overgangsjaar. Helemaal overtuigend is de nieuwe koers nog niet geïmplementeerd, getuige bijvoorbeeld de aanwezigheid van het herenigde Nederlandse hiphopcollectief New Wave dat op vrijdag het eindfeest op het Alpha-podium uit de grond mag stampen.
Niet alleen zijn engagement en muzikale spanning ver te zoeken bij de vriendenclub van Nederlandse rappers, ook de aanwezigheid van de blijkbaar weer ‘ontcancelde’ geweldpleger Lil Kleine in hun midden blijkt op Lowlands een ongemakkelijk en controversieel feit.
Her en der op het terrein kom je stickers tegen waarop Lil Kleine een wife beater wordt genoemd, en een bezoeker kalkt met viltstift een advies voor de rapper op de buitenwand van de X-Ray: ‘Pro-tip: sla je vriendin niet met een autodeur!’
Lowlands stuurt beheerst bij, en levert dit jaar een heerlijke, avontuurlijke editie af. Het publiek geeft een extra ruk aan het stuur. De vraag is: hoe nu verder? Valt deze nieuwe koers vol te houden en uit te bouwen in de gecompliceerde en voor de bezoeker onderhand peperdure festivalmarkt van nu?
Overgangseditie 2026 moest het doen zonder een flinke hap van het oude feestpubliek. Je kunt het als inhoudelijke en artistieke winst zien, maar het is ook een probleem op de balans. Op het terrein én op sociale media waren er toch ook Lowlanders die verzuchtten dat er wel heel veel ‘onbekende bands’ op het festival speelden.
Wat gaat Lowlands de komende jaren doen? Gaat het proberen het ‘feest- en havermelkpubliek’ aan boord te houden en waar nodig naar Biddinghuizen terug te lokken? Of durft de nieuwe festivaldirectie door te zetten en van Lowlands echt weer het Lowlands van weleer te maken, een staalkaart van nieuwe, alternatieve muziek, trendsettend van Alpha tot X-Ray?
Wie dit weekend in de polder was, zal hopen op het laatste.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant