In de serie Koplopers bezoekt NU.nl deze zomer projecten die ons een kijkje in de duurzame toekomst geven. Soms dichtbij, soms een vergezicht. Deze week: de machine die waardeloos plasticafval tóch een tweede leven geeft.
De recyclingmachine van UPPACT geniet - net als veel medewerkers - nog even van wat vakantierust als NU.nl langskomt. Maar de geur van gesmolten plastic die in de fabriekshal in Farmsum hangt, verraadt dat het hier niet altijd een oase van rust is.
Langs een muur liggen tientallen balen met plasticafval - niet netjes gesorteerd naar kleur of soort, maar van alles door elkaar. En dat is nou precies waar de Groningse start-up zich mee hoopt te onderscheiden: deze fabriek recyclet gemengde stromen plastic waar andere bedrijven niets meer mee kunnen.
"Wij voorkomen dat het moet worden verbrand", vertelt medeoprichter Michel Walstock. Momenteel belandt nog meer dan de helft van al het Nederlandse plasticafval in de verbrandingsoven, waarbij jaarlijks zo'n 2,5 miljoen ton CO2 vrijkomt. Walstock hoeft maar uit het raam te kijken om het te zien: de pluim van zo'n gigantische afvalverbrander waait op dit industrieterrein over de hal van UPPACT heen.
Om plastic een tweede leven te geven, moet het normaal gesproken goed worden gesorteerd. Verschillende soorten plastic smelten namelijk op verschillende temperaturen en moeten dus apart worden verwerkt. Maar veel plastic wordt niet goed gescheiden, of kan überhaupt niet uit elkaar worden gehaald.
De machine van UPPACT lost dat op door gemengd plastic tegen een draaiende trommel te duwen. Daardoor ontstaat warmte en begint het plastic te smelten. Het gesmolten plastic komt in de trommel terecht en gaat meedraaien.
Door het plastic harder tegen de trommel te duwen, gaat de temperatuur verder omhoog. Zo kan de machine verschillende smeltpunten bereiken, terwijl de vloeibare plastics worden gemengd in de trommel. Vervolgens komen ze in een mal en worden ze gekoeld. Dat levert palen en planken op, waar bijvoorbeeld bankjes van kunnen worden gemaakt.
Walstock en medeoprichter Jan Jaap Folmer kwamen acht jaar geleden in contact met het Australische bedrijf PlasTech, dat hun recyclemachine heeft uitgevonden. "Ik zat in de textiel, Jan Jaap zat in het plastic", vertelt Walstock. "Ik vroeg of die machine ook textiel kon verwerken, dat vaak ook bestaat uit plastic. Toen hebben we de proef op de som genomen en een dekbed naar Australië gestuurd. Het bleek prima te lukken."
UPPACT sloot een deal om de Australische technologie daadwerkelijk in de praktijk te gaan toepassen. De eerste proefopstelling werd eerst verhuisd naar de Eemshaven, om hem verder te testen. Dit voorjaar werd de nieuwe, grotere versie in Farmsum geopend door koningin Máxima. Op volle toeren kan hij 4 miljoen kilo plasticafval per jaar verwerken.
"Het is de enige machine op deze schaal in de wereld", zegt Walstock trots. "We staan echt nog helemaal aan de voorkant van de ontwikkeling."
Dat gaat gepaard met het nodige vallen en opstaan. Naast de loods van UPPACT ligt een stapel zielige hoopjes plastic, vol luchtbellen en gaten. Het is wat er gebeurt als er een verkeerde mix van plastics aan de machine wordt 'gevoerd', of als er bijvoorbeeld nog te veel papier tussen het plastic zat. Dan komt er een mengsel uit waar geen stevige plank of paal van te maken valt.
Dagelijks is fabriekschef Richard Hovenga aan het testen hoe de machine het doet met verschillende combinaties plastic. Nu gaat dat nog grotendeels op gevoel: 'paardenfluisteren', zoals Walstock het noemt. "We verzamelen veel data, want ik wil juist van dat gevoel af", zegt Hovenga. "Ik wil naar vaste waarden."
Ook met het eindproduct wordt nog volop geëxperimenteerd, want uiteindelijk moet er meer uit deze machine rollen dan 'slechts' palen en balken. "We hebben er nu voor gekozen om niet heel fancy producten te maken", zegt Walstock. "Maar het is een bestaande markt, met prijzen die wij prima kunnen matchen."
"Als je een andere mal aan de machine koppelt, kun je ook naar andere vormen toe", zegt Walstock. Zo wil UPPACT voor het Groningse havenbedrijf walbeschoeiingen maken van plasticafval uit de scheepvaart. "Dan ga je ook naar gesloten toepassingen toe. Op het moment dat die walbeschoeiing niet meer goed is, mag hij terug en kan hij bij ons nog tien keer door de machine."
Uiteindelijk wil UPPACT zijn recyclingfabriek nog vier keer zo groot maken, om het concept vervolgens op veel meer plekken aan de man te brengen.
"Daar ligt onze echte ambitie", zegt Walstock. "We willen nu zo veel leren over de technologie, dat we het concept straks ook aan anderen kunnen aanbieden. De machines, mét alle kennis die we nu aan het opdoen zijn. Dat is een prachtig 'mandje' dat je kan aanbieden in Nederland en daarbuiten, waar we echt met een plasticprobleem zitten."
Source: Nu.nl economisch