Na zes jaar houdt de Grand Prix van Nederland er weer mee op. Aan de vooravond van de ‘laatste ronde’ roemen vriend en vijand de unieke sfeer in Zandvoort. Zal er iets van die ‘positieve vibe’ voortleven in de Formule 1?
is sportverslaggever van de Volkskrant en schrijft over Formule 1, handbal en voetbal.
Wereldkampioen Lando Norris weet het zeker: als het aan de coureurs lag, dan zou de Grand Prix van Zandvoort zeker niet van de Formule 1-kalender verdwijnen. Dat de meeste fans voor zijn concurrent Max Verstappen komen, heeft voor hem de pret nooit mogen drukken.
‘Ik ga het liefst naar kleinere plekken met uitgelaten fans en een goede sfeer’, zei de McLaren-rijder aan de vooravond van de laatste Nederlandse grand prix. ‘Zandvoort is absoluut beter dan veel andere races.’
En toch zit het racefeestje aan de Noordzeekust er komende zondag na zes jaar op. Het is niet de eerste keer dat de Formule 1 uit Zandvoort verdwijnt, maar de sfeer is dit keer totaal anders dan in 1985, toen de sport het verouderde circuit de rug toekeerde. Nu wordt Zandvoort bedolven onder de complimenten.
De organisatie trekt er zelf bewust de stekker uit: liever stoppen op het hoogtepunt dan stilletjes wegkwijnen en miljoenen verliezen. Nu is Verstappen nog populair, maar de vraag is hoelang er nog honderdduizenden mensen zullen komen. De viervoudig wereldkampioen zelf snapt het wel, al hoopt hij dat niet alles is verloren. ‘Ik wil proberen die positieve vibe gaande te houden.’
Gaat dat ook gebeuren? Als Zandvoort inderdaad zo’n succes was, leeft er dan op andere plekken in de wereld straks iets van de ‘vibe’ voort?
‘Zandvoort was misschien een vreemde eend in de bijt’, zegt Jake Boxall-Legge, redacteur van het Engelse magazine Autosport. ‘Maar wel een welkome. Toen ik er voor het eerst kwam, dacht ik: wat een rare plek voor een circuit. Of nee, raar is niet het goede woord, onverwacht is beter.’
De Formule 1-volger groeide niet ver van de Engelse kust op, maar bij strandbezoekjes trof hij daar nooit een racebaan aan. Bovendien was hij er als volger inmiddels aan gewend dat nieuwe grands prix worden gereden op gloednieuwe, blinkende circuits in oorden als Dubai en Qatar.
‘Daar worden kosten noch moeite gespaard, en vaak zijn ze min of meer in the middle of nowhere’, zegt hij. ‘Zandvoort was verfrissend.’
Het circuit in de kustplaats ligt juist niet in een volstrekt verlaten gebied, maar wordt omgeven door het strand, een vakantiepark, sportvelden en Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Het kan geen kant op en is in de loop der decennia al ingeperkt, maar juist dat ruimtegebrek heeft de Formule 1 volgens Boxall-Legge iets opgeleverd.
‘Ze hebben die minimale ruimte optimaal gebruikt’, legt hij uit. Omdat een langer recht stuk er niet in zat, werd er een andere manier bedacht om het circuit sneller te maken: steile kombochten. In die hellende bochten worden de auto’s als het ware tegen de grond gedrukt, waardoor ze sneller kunnen.
‘Juist die bochten zijn heel populair, daarom houden veel coureurs ook van Zandvoort. En je ziet dat het op andere circuits is overgenomen, ook nu weer op de nieuwe baan in Madrid.’
Inhalen blijft niettemin lastig op de krappe baan in Zandvoort. Williams-coureur Alex Albon vergeleek die al eens met een supermarkt: volgens hem is er ‘gewoon geen ruimte’. De races waren minder oninteressant dan vooraf gevreesd, zeker de editie met de regen in 2023, maar de Dutch Grand Prix zal toch vooral om andere redenen herinnerd worden.
‘De sfeer in Zandvoort is gewoon fantastisch’, zegt Gaëtan Vigneron, F1-commentator van de Waalse omroep RTBF. ‘Niet alleen die oranje zee op de tribunes, maar al dat entertainment eromheen. Het is alsof je van vroeg tot laat in een discotheek staat.’
Vigneron geeft al sinds 1991 commentaar bij de Formule 1 en reisde de afgelopen decennia de hele wereld over. In zijn eerste jaar waren er zestien grands prix, waarvan tien in Europa. Nu staan er 24 op de kalender, waarvan negen in Europa. Hij zag de sport groeien en globaliseren. En veranderen, want zeker sinds de overname door het Amerikaanse Liberty Media in 2016 trekt de Formule 1 veel nieuwe fans aan.
Een belangrijke aanjager is de populaire Netflix-serie Drive to Survive, die kijkers sinds 2018 een – gedramatiseerd – inkijkje geeft in de paddock. De realityserie negeert de technische details, maar laat zien onder welke druk de coureurs, de teambazen en mecaniciens staan. De onderlinge rivaliteiten worden breed uitgemeten, emoties niet geschuwd. Sommige coureurs laten de camera’s ook thuis toe.
De serie sloeg aan bij een publiek dat niet is opgegroeid op en rond circuits. Volgens onderzoek van de Formule 1-organisatie was tien jaar geleden slechts 8 procent van de fans vrouw; nu is dat 42 procent. Van alle liefhebbers is 43 procent jonger dan 35 jaar.
Veel van die nieuwe fans gaan óók van racen houden, maar als liefhebber hoef je niet meer uren op zondag naar auto’s te kijken om de F1 te volgen. De inkijkjes achter de schermen zijn ook op sociale media te zien, coureurs delen stukjes van hun privéleven. Er zijn ook fans die graag op de hoogte blijven van de prille relatie tussen Lewis Hamilton en Kim Kardashian.
In Zandvoort vertelde Norris de media uitgebreid over zijn vakantie in Griekenland. Mercedes-rijder George Russell werd meerdere keren gefeliciteerd met zijn verloving – al keek hij op van die ene journalist, die nog meer wilde weten: ‘Gefeliciteerd, wanneer komt er een baby?’
Vigneron geeft zijn kijkers nog steeds uitleg bij inhaalacties en probeert de racestrategieën te verklaren. ‘Maar ik vertel tegenwoordig ook dat ik Charles Leclerc gisteren met zijn vrouw Alexandra heb gezien en dat ze waarschijnlijk binnenkort een baby krijgen. Dat deed ik vroeger niet, maar je moet er iets mee, anders werkt het niet meer.’
De Formule 1, het racen alleen, is niet genoeg. Precies dat was ook het uitgangspunt van Zandvoort toen de plannen voor de terugkeer werden gemaakt. Met het privéleven van de coureurs bemoeit de organisatie zich niet, maar de Nederlandse grand prix is wel meer dan alleen een raceweekend. Zandvoort nieuwe stijl werd een kruising tussen een muziekfestival, Koningsdag en een sportevenement.
Voor The Final Lap, de laatste ronde, zijn onder meer Flemming, Kraantje Pappie, Snelle, Afrojack, Mental Theo, Yves Berendse, Acda en de Munnik, De Jeugd van Tegenwoordig en Davina Michelle opgetrommeld. Ook de koninklijke familie is er weer bij. Dit alles tot groot enthousiasme van de bazen van de Formule 1.
‘Een nieuwe standaard’, noemde F1-baas Stefano Domenicali de Grand Prix van Nederland. Ook hij put zich bij het afscheid uit in loftuitingen. Zandvoort heeft volgens hem gezorgd voor een ‘frisse wind’ en is een voorbeeld voor andere races. Hij is ‘eeuwig dankbaar’ voor de ‘ongelooflijke energie-injectie’.
Zandvoort heeft met zijn aanpak andere grands prix geïnspireerd; zeker in Europa begrijpen ze dat teren op het verleden niet meer genoeg is. Het continent mag dan de bakermat zijn van de Formule 1, maar dat is te weinig om fans naar de circuits te blijven trekken.
‘Maar het is nog niet zo makkelijk om dezelfde sfeer als in Zandvoort te krijgen’, zegt Vigneron. ‘Een concert organiseren is niet genoeg. Het entertainment gaat hier door tot op het circuit. De band tussen Max Verstappen en het publiek is uniek.
‘En jullie koning loopt daar zo relaxed tussendoor. Ik heb heel vaak tegen de organisatie van Spa-Francorchamps gezegd dat ze de Belgische koning moesten uitnodigen. Dit jaar was hij er eindelijk, maar het was niet hetzelfde. Zo stijf, alles volgens het protocol.’
Vigneron zal net als veel anderen Zandvoort missen, maar hij is ook realistisch: of de Formule 1 Zandvoort zal missen is een heel ander verhaal. Domenicali mag dan complimenten uitdelen, hij zegt er tegelijkertijd ook bij dat de belangstelling om grands prix te organiseren nog nooit zo groot is geweest.
Ook in India, Zuid-Afrika, Marokko, Rwanda, Argentinië, Thailand, Maleisië en Turkije willen ze horen bij de groeiende Formule 1-familie. In Saoedi-Arabië willen ze best een tweede GP organiseren en in de VS kunnen er misschien ook nog wel wat bij. Overheden zijn bereid grof geld te betalen om een race binnen te halen – vaak nog veel meer dan de 32 miljoen euro die Zandvoort, zonder overheidssteun, moest ophoesten.
‘Uiteindelijk is het big business’, weet ook Vigneron. ‘Als ze in Baku drie keer zo veel betalen, dan gaan we naar Baku.’ Of de wereldkampioen het er leuk vindt of niet, maakt dan weinig uit. ‘Mijn mening doet er niet echt toe’, zei Norris gelaten over de in zijn ogen suboptimale kalender.
Europa doet nog steeds mee in dat spel. Zo wordt de komende twee jaar geracet in het Portugese Portimão, maar Zandvoort moet, ondanks de nationale held Verstappen, afhaken. En Spa-Francorchamps en Barcelona lukt het niet meer elk jaar een GP te organiseren; zij gaan elkaar afwisselen.
Met de business gaat het ondertussen prima: de Formule 1 maakte vorig jaar maar liefst 632 miljoen dollar winst. ‘Maar het zou kortzichtig zijn om alleen maar naar de hoogste biedingen te kijken’, waarschuwt Vigneron.
‘De sport heeft dit soort plekken met geschiedenis en karakter nodig. Dat zou ik niet zeggen als de tribunes hier leeg waren, als er geen sfeer was; maar dat kan echt niemand zeggen over Zandvoort.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant