Twee Nederlandse fotografen komen al jaren in Calabrië, een arme streek in Italië, waar het strandleven er anders uitziet dan in veel andere delen van de wereld.
is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over films, series en fotografie.
Midden in de zool van de laars die Italië heet, in het hart van de regio Calabrië, ligt het dorpje Isca sullo Ionio. Het deel dat ‘superiore’ heet, ligt in de bergen, drie kilometer van de kust. Het deel dat ‘marina’ heet, ligt aan het water, als onderdeel van een achthonderd kilometer lange kustlijn. Er zijn mensen in het bergdorp die nooit aan de kust komen.
Elke zomer verdubbelt de bevolking hier van heel weinig mensen naar iets meer mensen. De Nederlandse fotografen Sanne van den Elzen en Petra Stavast komen al jaren in het gebied. ‘De meeste toeristen zijn mensen met banden in Calabrië. Ze zijn hier opgegroeid en in het noorden van het land, of in het buitenland, de Verenigde Staten vooral, gaan studeren en werken en keren hier in de zomermaanden terug om hun familie te zien.’ Beschouw de zomerperiode in Calabrië als één lange, luidruchtige Italiaanse familiebijeenkomst. Dat neemt niet weg dat de streek, de armste in Europa, langzaam leegloopt.
Petra Stavast brak internationaal door met haar project Libero, waarvan in 2009 een gelijknamig en allang uitverkocht boek verscheen. Ze reconstrueerde het verhaal van een van de lege huizen in de streek, al tientallen jaren verlaten door een familie die naar de Verenigde Staten was geëmigreerd.
Ze legde de deels ontruimde kamers vast en fotografeerde een achtergelaten jurk aan een knaapje van metaaldraad, een heel leven achter de rug. En vond een schat aan familiefoto’s, de eerste helft van een afgebroken familiegeschiedenis, waar ze zelf de andere helft aan de andere kant van de oceaan bij vond.
Stavast, naast fotograaf ook docent en uitgever van fotografieboeken (Fw:Books), komt sinds 2003 in het dorp. De eerste connectie verliep via publicist Martin Šimek, die tijdens een interview met Stavast wees op de plek waar hij al jaren met zijn vrouw, Iris Mac Nack, woonde. Casa Šimek is een olijfboerderij met een aantal gastverblijven. In 2003 arriveerde Stavast voor het eerst in Isca sullo Ionio, een dorp in een streek van overweldigende schoonheid en tegelijk triestheid, zoals ze het zag. Midden in een majestueus landschap dat door veel jongere Calabrezen de rug werd toegekeerd, omdat ze hier geen toekomst voor zichzelf zagen.
Sanne van den Elzen liep in 2011 stage bij Stavast en kwam zo voor het eerst in Calabrië. Inmiddels trekken ze daar vaak samen op, met een fotografische voorliefde voor de manier waarop gastvrijheid en toerisme hier, ver van de Europese menigten, worden gevierd. Het sluit ook aan bij een belangrijk thema uit het werk van Van den Elzen: observaties van handelingen en sociale conventies die van generatie op generatie worden doorgegeven.
Ze stuurden een lijstje met voorstellen naar de beeldredacteur van het Magazine, stuk voor stuk Calabrische beeldverzamelingen die ze elkaar voortdurend appen als ze er zijn.
‘Heel veel oude Fiat Panda’s.’
‘Broodje ijs.’
‘Doe-het-zelfoplossingen, met wat er voorhanden is.’
‘Dorpsfeest met eenvoudige decors met veel gekleurde lampjes.’
‘Parasols met persoonlijke strandspullen die tijdens de lunch (van 12 tot 4) en ’s nachts op het strand blijven staan.’
‘Over die parasols, zoveel meer dan een rondje schaduw op een zonnig strand: ‘De geclaimde plekken gelden voor een heel seizoen en het strand verdeelt zich meteen in een soort buurten. Per strandopgang weet je al snel welke families daar zitten. De parasols zijn tegelijk een sociale afspraak over de verdeling van het strand.’ Met de kanttekening dat er ruimte zat is.
Als fotograaf neem je natuurlijk altijd je eigen cultuur mee, maar de vanzelfsprekende manier waarop families hier hun spullen achterlaten (op het strand!) is voor mensen die een ander soort toerisme gewend zijn een klein wonder dat het verdiende om zorgvuldig te worden vastgelegd.
Dit is een artikel uit Volkskrant Magazine. Wilt u alle verhalen, columns en rubrieken uit het nieuwste nummer lezen? Dat kan hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant