Het is de laatste hobbel die Progressief Nederland nog moet nemen voordat de fusie echt is voltooid: bij welke Europese politieke familie sluit het zich aan? Worden het de idealistische groenen of het sociaaldemocratische machtsblok? De leden van Pro mogen per referendum beslissen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Wie de afgelopen jaren op zoek ging naar verschillen tussen GroenLinks en de PvdA kon met een vergrootglas met enige moeite een paar punten vinden. De twee linkse partijen stemden in de Tweede Kamer nagenoeg hetzelfde en achteraf lijkt een fusie dan ook niet meer dan logisch te zijn geweest.
Maar waar de verschillen landelijk vooral nostalgisch en cultureel van aard bleken, zijn de kleurverschillen er op Europees vlak wel degelijk. GroenLinks is aangesloten bij de groene politieke familie, de Europese Groene Partij (EGP). De PvdA is een van de founding fathers van de sociaaldemocratische familie, de Partij van Europese Socialisten (PES). En waar de EGP bekendstaat om haar idealistische systeemkritiek, is de PES vanouds een van de belangrijkste machtsfactoren in de Europese politiek.
Met de officiële oprichting van Pro ligt nu de vraag op tafel bij welke politieke familie de fusiepartij zich aansluit. Kiest het voor de activistische koers van de EGP, of kan Pro de roodgroene agenda beter uitvoeren als het zich aansluit bij de PES, de familie met bestuursmacht?
Voor de fusievolgers is dit geen onbekend dilemma. Al sinds de eerste toenaderingspogingen zagen tegenstanders van de fusie dit als een van de belangrijkste cultuurverschillen: GroenLinks als de partij die liefst met systeemkritiek vanaf de zijlijn opereert, terwijl de PvdA bereid is water bij de wijn te doen in ruil voor de macht.
Uiteindelijk wist oud-partijleider Frans Timmermans de neuzen dezelfde kant op te krijgen. ‘Als je gelijk wil krijgen, moet je aan de macht komen’, was zijn overtuiging. ‘Macht is geen vies woord.’
Toch ligt nu de vraag voor wat voor soort partij Pro wil zijn, voor het eerst. Van 18 tot en met 25 september is het aan de Pro-leden om in een referendum te kiezen welke Europese koers het wordt. Met het einde van de zomervakantie in zicht zijn de eerste campagneschoten gelost.
In een ingezonden stuk in de Volkskrant schreven Pro’ers die voor ‘groen’ kiezen onlangs dat de EGP een logischer keuze is, althans als je kijkt naar standpunten en stemgedrag. ‘De Europese Groenen zijn de logische keuze voor Progressief Nederland.’
Op belangrijke thema’s als klimaat, vluchtelingen en lhbti-rechten staat Pro dichter bij de EGP dan bij de sociaaldemocraten. ‘Roemeense en Bulgaarse sociaaldemocraten zijn uitgesproken tegen het homohuwelijk en lhbti-beleid in het algemeen’, aldus het groene kamp. ‘Wij vinden dat de gooi naar de macht alleen gerechtvaardigd is als het hebben van die macht niet leidt tot conformisme, maar als die macht juist de status quo uitdaagt.’
Onderzoek van politicoloog Simon Otjes onderschrijft dat Pro ideologisch en qua stemgedrag dichter bij de EGP staat. ‘De Groenen vormen een coherentere groep met gedeelde progressieve en linkse idealen. De PES is een grotere club waarbij zich sinds de jaren negentig ook sociaaldemocraten uit het voormalige Oostblok aansloten. Zij hebben conservatievere opvattingen over lhbti-rechten en de rechtsstaat. Daarnaast zie je dat sociaaldemocraten in Zweden en Denemarken een veel harder migratiebeleid zijn gaan voeren.’
Dat wil niet zeggen dat de EGP automatisch een logische keuze is. Een keuze voor de PES kan strategisch beter uitpakken. ‘Er zijn machtspolitieke argumenten voor toetreding tot de PES’, aldus Otjes. De sociaaldemocratie in Europa is niet meer wat het was, maar is nog steeds beter in staat regeringsleiders te leveren en verkiezingen te winnen.
Met het leveren van regeringsleiders maken zij, anders dan de EGP, onderdeel uit van de Europese Raad, leveren zij Eurocommissarissen en sluiten zij aan bij de cruciale Brusselse vooroverleggen waar bestuurders binnen dezelfde politieke familie de strategie afstemmen.
Volgens Rolf Hidding, campagneleider van Pro-PES, moet de fusiepartij de toegang tot dat netwerk absoluut niet verliezen. ‘Juist door onderdeel te zijn van een machtsblok kun je progressieve idealen omzetten in concreet beleid’, aldus Hidding. ‘Kijk naar de Europese Green Deal, het Europees minimumloon, betere bescherming van platformwerkers en strengere regels voor grote technologiebedrijven.’
Ook moet Pro wat hem betreft de banden met sociaaldemocratische bondgenoten behouden. ‘Denk aan Jacinda Ardern, Lula da Silva, Zohran Mamdani, Elizabeth Warren en Bernie Sanders. Voor een partij als Pro betekent dat toegang tot kennis, ervaring en samenwerking op het hoogste niveau. Niet als doel op zichzelf, maar omdat invloed ertoe doet wanneer je daadwerkelijk verandering wilt realiseren.’
Als het aan het partijbestuur en partijleider Jesse Klaver ligt, sluit Pro zich aan bij de sociaaldemocraten. Vrijdag adviseerde een speciale commissie, onder leiding van Mariette Hamer (oud-PvdA) en Nel van Dijk (oud-GroenLinks), te gaan voor een ‘volledig lidmaatschap van de PES’ en tegelijkertijd een sterke binding met de EGP te behouden. Wat Hamer en Van Dijk betreft is de invloed die de PES in de Raad en Commissie heeft van doorslaggevend belang. Of de leden het daarmee eens zijn, zal eind september blijken.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant