Het wil nog niet vlotten met de begrotingsonderhandelingen tussen kabinet en oppositie. De gesprekken met Pro verlopen erg stroef. SGP en BBB stellen eisen die het kabinet voor grote dilemma’s plaatsen. Toch maakt de coalitie zich geen zorgen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
De financieel specialist van de Tweede Kamerfractie van Pro, Luc Stultiens, verliet donderdagmiddag zwaar gefrustreerd het ministerie van Financiën. Zijn tweede ontmoeting met VVD-minister Eelco Heinen had helemaal niets opgeleverd, klaagde Stultiens na afloop. Heinen ging volgens hem (opnieuw) niet in op de begrotingswensen die hij namens zijn partij naar voren bracht. Daardoor wordt voor Pro maar niet duidelijk op welke punten het kabinet eventueel wil bewegen om zich te verzekeren van de steun van de grootste oppositiepartij.
De VVD heeft uiteraard een andere lezing. De liberalen hebben de indruk dat Pro op dit moment niet wil meewerken aan een begrotingsakkoord, omdat de vakbonden niet aan boord zijn. Die hebben landelijke stakingen aangekondigd vanwege de miljardenbezuinigingen op de sociale zekerheid. Pro-leider Jesse Klaver zou geen deal met het kabinet durven sluiten, zolang die bezuinigingen (die pas in 2029 ingaan) niet van tafel zijn.
Klaver heeft dat trouwens ook steeds gezegd: het schrappen van de kortingen op de WIA en WW is een van zijn belangrijkste onderhandelingseisen. De houding van de coalitie is echter: we maken nu een begroting voor 2027, niet voor 2029. Stultiens beweert ondertussen dat hij zich tegenover Heinen wel degelijk constructief heeft opgesteld. Hij zou gewezen hebben op een breed palet voorstellen uit Pro’s verkiezingsprogramma en de doorrekening daarvan waar de coalitie uit kan kiezen.
Feit is dat Stultiens donderdag na drie kwartier alweer buiten stond, terwijl Michiel Hoogeveen (JA21) en André Flach (SGP) eerder die middag bijna tweeëneenhalf uur bij Heinen zaten. JA21 en SGP hebben een strategisch ‘bondje’ met elkaar gesloten en trekken tijdens de onderhandelingen zo veel mogelijk samen op.
Het (eveneens tweede) gesprek tussen Heinen, Hoogeveen en Flach verliep veel concreter: de financiële woordvoerders van de twee rechtse partijen hadden een lijst voorstellen meegebracht, waar Heinen wél inhoudelijk op reageerde. Het gelegenheidsduo verliet het ministerie dan ook aanzienlijk monterder dan de afvaardiging van Pro. De nasmaak die Flach aan het gesprek overhield was: ‘Hier moeten we goed uit kunnen komen’.
Heinen wil doorpakken met Hoogeveen en Flach, want zij mochten vrijdag al voor de derde keer bij hem langskomen. De gesprekken met Pro staan juist op pauze. Stultiens en Klaver zien geen brood in verder overleg, zolang het kabinet geen concrete openingen biedt. Heinen ontving vrijdagmiddag ook Pieter Grinwis, financieel specialist van de ChristenUnie.
De minister van Financiën trekt de onderhandelingen dus behoorlijk naar zich toe. Premier Rob Jetten en vicepremiers Dilan Yesilgöz en Bart van den Brink voeren hun politieke verkenningen in een veel langzamer tempo uit. Woensdag sprak het kabinet met oppositieleiders Mirjam Bikker (CU), Jan Struijs (50Plus) en Chris Stoffer (SGP). Maandag spreekt het kabinet pas voor het eerst met Laurens Dassen van Volt, en dinsdag met Henk Vermeer (BBB) en Gidi Markuszower (van de PVV-afsplitsing Groep Markuszower).
Maar Vermeer overlegt maandag al met Heinen, nog vóórdat de politieke top van het kabinet eraan te pas komt. Heinen nam het initiatief voor dat gesprek, vertelt Vermeer. Het is geen geheim dat Heinen persoonlijk liever een akkoord sluit ‘over rechts’ dan met Pro. Pro wil namelijk hogere vermogensbelastingen en minder bezuinigen, en dat strookt totaal niet met de ideeën van Heinen.
Door alvast zoveel mogelijk overeenstemming te zoeken met rechtse partijen voordat CDA en D66 weer aanhaken, kan Heinen voorsorteren op een zo rechts mogelijk begrotingsakkoord. Als het kabinet woensdag bijeenkomt voor zijn tweede begrotingsraad, kan Heinen wellicht al deelakkoorden presenteren met JA21/SGP en CU, terwijl er met Pro geen enkele progressie is geboekt.
D66 en CDA zijn zich bewust van dit strategische voordeel van de VVD, maar zijn daar heel relaxed onder. Hun inschatting is dat een akkoord ‘over rechts’ onmogelijk is vanwege de opstelling van BBB. Vermeer stelt als voorwaarde dat de stikstofplannen van het kabinet worden afgezwakt, en dat is ook voor de VVD onbespreekbaar. Zonder de elf zetels van de BBB in de Eerste Kamer is een rechtse meerderheid daar niet reëel.
Ook de SGP stelt een ‘harde randvoorwaarde’ die moeilijk ligt in het kabinet. De partij wil dat de behandeling van de wet op het draagmoederschap wordt stopgezet. De coalitie trekt daar zijn wenkbrauwen over op, omdat deze eis niets met de begroting te maken heeft. Het is onduidelijk hoe het kabinet hiermee om wil gaan. Een coalitiebron zegt dat in het kabinet ‘nog wel koppen tegen elkaar geslagen zullen worden’ vanwege de interne meningsverschillen.
Alles bij elkaar genomen is de kans klein dat er volgende week vrijdag al een begrotingsakkoord ligt dat op een meerderheid in beide Kamers kan rekenen. Het kabinet lijkt daar al in te berusten. Van meerdere kanten wordt ineens benadrukt dat de echte deadline pas in november ligt, als de Tweede Kamer stemt over het Belastingplan. Jetten sloot vrijdag tegenover de parlementaire pers niet langer uit dat de onderhandelingen tot na Prinsjesdag doorlopen.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant