Het aantal eurobiljetten in omloop is de laatste tien jaar sterk gestegen, van circa 20 miljard naar 31 miljard nu. Een van de verklaringen is dat burgers geld oppotten voor noodgevallen, zoals de overheid ook in Nederland dat adviseert.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
In dezelfde periode steeg het aantal euromunten in omloop van 38 miljard naar 156 miljard. Van de munten raken er meer permanent zoek, omdat mensen ze op straat laten vallen of in water. Ook houden winkels meer voorraden aan, zodat ze niet verlegen komen te zitten om wisselgeld. Om die reden worden er veel munten ‘bijgeslagen’.
Terwijl er meer cash in omloop kwam, is het gebruik van contanten voor betalingen juist gedaald, van ruim 72 procent in 2016 naar de helft van alle transacties in 2024, blijkt uit cijfers die de Europese Unie vorig jaar bekendmaakte. Dat zou moeten leiden tot minder behoefte aan contanten, maar dat is dus niet het geval.
Een mogelijke verklaring is dat Europeanen die miljarden extra biljetten (en in mindere mate munten) thuis bewaren. Harde cijfers daarover ontbreken. Uit een in 2016 voor de ECB uitgevoerde peiling bleek dat een klein kwart van de Europeanen veiligheidshalve 200 à 500 euro thuis verborgen houdt.
Een aantal landen heeft zijn burgers opgeroepen om thuis contant geld weg te leggen voor noodgevallen. Dat gebeurde ook in Nederland in november vorig jaar, als onderdeel van een overheidscampagne om de bevolking weerbaarder te maken voor het geval het land 72 uur zonder stroom en andere cruciale voorzieningen komt te zitten.
Een van de aanbevelingen is per volwassene 70 euro achter de hand te houden, en voor elk kind 30 euro. In februari van dit jaar bleek dat al 58 procent dat advies heeft opgevolgd.
In het verleden waren er ook andere redenen om cash in huis te hebben. Tussen 2015 en 2022 kregen Europeanen geen of amper rente over hun spaargeld of moesten ze zelfs negatieve rente betalen. Toen besloot een deel geld maar thuis te bewaren. Het is niet te achterhalen om hoeveel biljetten dat gaat. Ook in het begin van de oorlog in Oekraïne was er even meer vraag naar contanten.
Schattingen van hoeveel geld er wordt opgepot laten zich moeilijk maken. Zo nam het aantal biljetten en munten in omloop ook toe door de uitbreiding van de eurozone sinds 2016. Kroatië ruilde in 2023 zijn nationale munt in voor de euro, Bulgarije in januari van dit jaar.
Niet alle biljetten zitten in de portemonnee of een lade thuis van Europese burgers. Zo’n 30 tot 50 procent van alle biljetten bevindt zich volgens schattingen uit 2021 buiten de eurozone, vooral in Afrika, Oost-Europa en het Midden-Oosten. Daarmee dekken burgers en bedrijven in die regio’s zich in tegen de lokale inflatie of instabiele wisselkoersen.
Hoewel de rol van contanten bij betalingen steeds verder afneemt in Europa, waarschuwen experts tegen de nadelen van een ‘cashloze’ economie. Zo is het nadelig voor ouderen die vaak moeite hebben met digitaal bankieren.
Het advies om cash achter de hand te houden voor noodgevallen is verstandig, oppert Olive McCarthy van University College Cork in The Guardian. Maar het is volgens haar van belang ‘dat contant geld niet alleen wordt gezien als een noodvoorziening’. ‘Als we er geen gebruik meer van maken als er geen crisis is, weten we misschien niet meer hoe we ermee moeten omgaan als de nood aan de man komt.’
De hoofdeconoom van de ECB, Philip Lane, wees vorige maand op een conferentie in Ierland op het belang van het voortbestaan van contant geld. Hij pleitte voor Europese wetgeving die garandeert dat er voldoende geldautomaten beschikbaar blijven, meldt The Guardian.
In Nederland nemen de plekken waar de consument geld uit de muur kan trekken juist af. In 2024 waren er 3.900 geldautomaten in Nederland, meldt de Betaalvereniging Nederland. Dat waren er ooit meer dan 8.000.
Banken en consumentenorganisaties hebben vier jaar geleden afgesproken dat bijna iedereen in een straal van 5 kilometer om zijn woning een geldautomaat moet kunnen vinden. In 2023 kondigde de toenmalige minister van Financiën, Sigrid Kaag, aan dat ze die vrijwillige afspraak in een wet wilde vastleggen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant