Een virusremmer die al jaren wordt voorgeschreven aan zwaar zieke grieppatiënten op de intensive care, lijkt niet, of zelfs juist averechts te werken. Er is grote kans dat ic-patiënten die het middel oseltamivir (merknaam Tamiflu) toegediend krijgen, niet minder maar juist vaker overlijden.
is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Tot die conclusie komen internationale onderzoekers die gebruik van het middel op de ic tegen het licht hielden. De bevinding is pikant: Tamiflu is door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bestempeld tot essentieel medicijn, voor met name ernstig zieke grieppatiënten. Veel landen, waaronder ook Nederland, houden een voorraad van het middel op een geheime locatie achter de hand, voor het geval er een vogelgrieppandemie uitbreekt.
Maar op de intensive care blijkt het middel dus niets tegen de griep uit te halen, vertelt intensivist Lennie Derde (Utrecht UMC), coördinator van het Europese deel van het nieuwe onderzoek. ‘Dat we dit versneld naar buiten brengen, is omdat het griepseizoen in aantocht is. De richtlijnen moeten worden veranderd.’
Er zijn goede aanwijzingen dat virusremmer Tamiflu de griep wel degelijk iets bekort bij ‘gewoon’ zieke mensen, mits die het al bij de eerste ziekteverschijnselen innemen. Die bevinding is jaren geleden te klakkeloos doorvertaald naar de ic, denkt Derde. Best begrijpelijk: ‘Voor de meest zieke mensen wil je alles uit de kast halen.’
Alleen is daardoor één cruciaal onderzoek erbij ingeschoten: testen of Tamiflu die allerziekste patiënten wel echt helpt. En dat bleek in de achttien landen waar zo’n onderzoek alsnog werd opgezet, niet het geval. Van de patiënten die Tamiflu kregen, was na drie maanden haast 20 procent overleden. Bij de ic-patiënten die een placebomiddel kregen, overleed minder dan 15 procent.
Dat komt neer op zo’n 98 procent kans dat het middel erger is dan de kwaal, berekenen de onderzoekers. Mogelijk heeft Tamiflu bij ic-patiënten niet alleen effect op het virus, maar ook het lichaam zelf, vermoedt het team.
‘Dit ziet er interessant uit’, reageert desgevraagd voorzitter Miquel Ekkelenkamp van de Stichting Werkgroep Antibioticabeleid (Swab), het orgaan dat over de voorschrijfrichtlijn gaat. ‘Als dit waar is, en daar lijkt het op, hebben we veel patiënten niet optimaal behandeld.’ De Swab gaat dan ook kijken of de richtlijn anders moet, en hoopt komende weken in elk geval met een voorlopige reactie te komen. ‘We voelen de druk wel’, zegt Ekkelenkamp.
Elk griepseizoen belanden er in ons land enkele honderden grieppatiënten op de intensive care, een aantal dat per jaar trouwens flink kan verschillen. Hoeveel levens het voorschrijven van Tamiflu heeft gekost, is niet goed te zeggen. ‘Wij hebben er in elk geval geen onderzoek naar gedaan’, zegt Derde. De indicatie was tot dusver om ook aan ic-patiënten met longontsteking bij wie nog geen griep is aangetoond, voor de zekerheid Tamiflu te geven.
Binnenkort zullen grieppatiënten op de ic worden geholpen met ondersteunende zorg, verwacht Derde, om het lichaam zo fit mogelijk te houden terwijl het de griep op eigen kracht bestrijdt. Bij een eventuele grieppandemie zal men Tamiflu vooral inzetten bij mensen die er wél baat bij hebben, vermoedt ze. ‘Voor minder zieke patiënten zou het nog steeds nuttig kunnen zijn.’
Beschamend dat artsen al jaren een middel voorschrijven dat patiënten misschien juist doodt in plaats van helpt, erkent Harvard-hoogleraar infectiologie Paul Sax in een commentaar op de resultaten, in artsenblad New England Journal of Medicine. Aan de andere kant: ‘We moeten dankbaar zijn dat onderzoekers deze studie hebben opgezet en uitgevoerd. Dit is hoe het gaat met medische vooruitgang.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant