Al meer dan tien jaar wordt in Amsterdam gedebatteerd over de komst van een brug over het IJ. Ook donderdag ging het er in de gemeenteraad verhit aan toe. Hoe staat het met de snel duurder wordende plannen?
is regioverslaggever van de Volkskrant in Amsterdam en omstreken.
Het debat over een nieuwe brugverbinding over het IJ is bijna twee uur bezig als de Amsterdamse wethouder Melanie van der Horst (D66, economische zaken) er een punt achter probeert te zetten. ‘Er is veel werk aan de winkel’, zegt ze donderdag tegen de gemeenteraad.
De raadsleden hebben de ene na de andere vraag afgevuurd op haar en haar collega-wethouder Elise Moeskops (mobiliteit, D66). De verontwaardiging bij de oppositiepartijen is groot. ‘Waarom deed Van der Horst alsof alles in kannen en kruiken was tijdens de verkiezingscampagne?’, wil Daan Wijnants (VVD) weten.
‘Je zou denken dat je wel eerder een briefje kunt sturen als er sprake is van een kostenstijging van een half miljard’, voegt Anne Krijger (Partij voor de Dieren) daaraan toe.
Vorige week bleek dat Van der Horst al vóór de gemeenteraadsverkiezingen van maart wist dat de nog te bouwen Oostbrug over het IJ minstens twee keer zo duur zou worden. Voor de fiets- en voetgangersbrug die het Azartplein aan de oostkant van de stad in 2034 moet verbinden met het Hamerkwartier in stadsdeel Noord was aanvankelijk 325 miljoen euro begroot. Volgens de laatste ramingen wordt het minimaal 650 miljoen euro, mogelijk zelfs 850 miljoen.
Uit interne Woo-documenten, opgevraagd door stadszender AT5, bleek bovendien dat ambtenaren de wethouder hierover bewust al in februari hadden geïnformeerd. ‘Zodat zij kan beslissen dit voor of na de verkiezingen openbaar te maken’, schreven ze in een notitie.
Van der Horst was op dat moment verkeerswethouder en lijsttrekker van D66. Tijdens de campagne noemde ze het bij elkaar krijgen van de 325 miljoen euro voor de Oostbrug juist een van haar wapenfeiten en beloofde ze de kiezer dat de brug er zou komen. ‘Ze heeft er goede sier mee gemaakt’, constateert VVD’er Wijnants, ‘terwijl ze wist dat de Oostbrug minimaal het dubbele zou gaan kosten.’
Inmiddels is Van der Horst in het nieuwe college als wethouder verantwoordelijk voor Economische Zaken. Samen met haar opvolger Moeskops weerspreekt ze donderdag dat er moedwillig informatie is achtergehouden. ‘En laten we niet doen alsof dit eenvoudig is, het is een heel complex project’, voegt Moeskops toe.
Amsterdam is een van de steden met de meeste bruggen ter wereld. Maar een fiets- en voetgangersbrug naar Noord laat al tijden op zich wachten. ‘De eerste twee serieuze plannen voor zo’n brug stammen uit 1839’, zegt schrijver Bas Kok. Hij schreef meerdere boeken over de geschiedenis van de stad, waaronder Oerknal aan het IJ. ‘Al in de 19de eeuw waren er tientallen plannen. Honderd jaar geleden was er zelfs al sprake van een pontencrisis. Het was zo druk op de pont van en naar Noord dat je soms drie ponten moest wachten voordat je aan de beurt was.’
Absurd eigenlijk, vervolgt hij, ‘dat dit probleem niet in een eeuw is opgelost’. Want ondanks vele plannen wordt er pas sinds 2015 serieus naar gekeken. Toen kondigde de gemeente ‘de sprong over het IJ’ aan. ‘Voor het eerst lag er een door ambtenaren voorbereid voorstel.’
De noodzaak voor zo’n brug was in voorgaande jaren toegenomen: stadsdeel Noord groeide snel, net als het aantal inwoners dat dagelijks van de pont gebruikmaakte. ‘Het eerste plan was prima, maar de gemeente had een procesfout gemaakt’, zegt Kok. De oevers zijn gemeentegrond, maar het IJ is van het Rijk. ‘De gemeente had Rijkswaterstaat en het ministerie gepasseerd, net als de haven en de nautische sector. Dat leidde tot een groot conflict.’
Uiteindelijk werd dat plan geblokkeerd door de minister van Infrastructuur en Milieu, Melanie Schultz (VVD). Volgens haar zou de fietsbrug zo steil worden dat deze deed denken aan de Mont Ventoux. ‘Daar mag je als fietser wel een motortje bij krijgen’, zei ze.
Dit heeft tot jarenlange vertraging geleid, vervolgt Kok. In 2020 volgde, ditmaal wel in samenspraak met alle betrokken partijen, een nieuw plan. Het idee: bouw eerst een Oostbrug, daarna eentje aan de westkant en kijk of er nog ruimte is voor een voetgangerstunnel bij het Centraal Station.
Want de noodzaak voor een brug is alleen maar toegenomen. Kok: ‘Dagelijks gaan zeventig- tot tachtigduizend mensen met de pont. Dat zal toenemen tot 120 duizend mensen, terwijl we nu al aan het maximum zitten.’
‘2015’, zegt wethouder Moeskops dan ook donderdag halverwege het debat tegen de gemeenteraad, ‘2015’, herhaalt ze. ‘Laat dat besef even indalen. Zó lang zijn we hierover al in gesprek.’
Het feit dat haar voorganger de nieuwe bedragen voor de verkiezingen niet deelde met de raad, vindt ze dan ook niet zo gek. ‘Ze moeten worden gezien als een tussenstand van een tussenraming. Die informatie was toen nog helemaal niet rijp om te delen.’
En ook Van der Horst blijft erbij: ‘Wat ik heb gedaan, is zuiver. Ik ben echt niet gewend om stukken die nog worden onderzocht naar de raad te sturen.’
Na het debat staan enkele oppositieleden in de hal van de Stopera. Zijn ze tevreden? VVD’er Wijnants schudt zijn hoofd. ‘Er zijn nog steeds wat losse eindjes.’ Wat hem betreft had Van der Horst ‘ook een andere afweging kunnen maken. We gaan het agenderen bij de volgende raadsvergadering.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant