Langs de Oostzee zoeken reizigers verkoeling die deze snikhete zomer op weinig plekken te vinden is. Afgelopen jaren groeide het toerisme aan de Poolse kust, een bestemming die steeds vaker wordt aangedaan door buitenlandse vakantiegangers. Lagere temperaturen, betaalbare prijzen, maar ook: iets nieuws.
is correspondent Centraal- en Oost-Europa van de Volkskrant. Hij doet verslag vanuit de Poolse stad Kolobrzeg aan de Oostzee.
Onder een strakblauwe hemel vol krassende meeuwen wandelen de badgasten naar het strand, handdoeken en parasols in de hand. Sommige ouders geven vlak na het ontbijt al toe aan kinderwensen voor een ijsje. Het is immers vakantie. Een typisch zomerritueel zoals je dat op veel plekken in Europa ziet. Ook in Polen. De boulevard van het oude kuuroord Kołobrzeg loopt langzaam vol. Behalve Pools klinkt er Duits, Tsjechisch, Hongaars, Engels en Spaans. De Poolse Oostzeekust is in trek.
Jenovéfa Ctrnáctá (28) en Jakub Peruth (27) uit Tsjechië besloten last-minute om naar Polen te gaan, vertellen ze tussen de marktkraampjes met zwemspullen en koelkastmagneten aan het begin van de boulevard. Maar één ding wisten ze zeker: ‘We gaan naar het noorden.’ Daar zijn de nachten namelijk koel, anders dan in hun eigen land, waar temperaturen bij de laatste hittegolf in juli opliepen tot 40 graden. In Kołobrzeg is het 22 graden.
‘Aanvankelijk wilden we naar Scandinavië, maar toen hebben we ons verloofd, dus nu we sparen voor onze bruiloft. Polen is goedkoper.’ Ze reizen met hun busje, waarin ze ook slapen. Eerder gingen ze naar Albanië, Spanje en Portugal. Maar dat is ze te warm geworden. ‘Zeker voor onze hond.’ Het noordelijke buurland is bovendien dichtbij. ‘Je rijdt in een dag van Praag naar Gdańsk.’ Ze zijn niet de enige Tsjechen. ‘Je hoort ze hier elke dag, in andere delen van Europa kom je soms een maand geen Tsjech tegen.’
Het tweetal past in een trend die in Polen niet onopgemerkt is gebleven: bezoek van buitenlanders in de zomermaanden, en dan vooral de zuiderburen. De kust kan van oudsher vooral op Poolse toeristen rekenen. Nu ook op Tsjechen, Slowaken en Hongaren. Deze drie landen hebben gemeen dat ze niet aan zee liggen en ruwweg even ver zijn verwijderd van zowel de Oostzee als de Kroatische kust, de traditionele zon-zee-strandbestemming voor Centraal-Europeanen.
‘Polen is het nieuwe Kroatië’, kopten verschillende media afgelopen jaren enthousiast. Een korreltje zout is op zijn plaats: qua helderheid en temperatuur doet het water soms denken aan de Noordzee.
Maar het toerisme in de kustregio zit ontegenzeggelijk in de lift. Volgens GUS (het Poolse CBS) nam tussen 2024 en 2025 het aantal bezoekers toe in West-Pommeren en Pommeren, de twee provincies die bijna de gehele kustlijn langs de Oostzee vormen. Beide konden vorig jaar op ongeveer vier miljoen gasten rekenen.
In Pommeren, waar ook de toeristenmagneet Gdańsk ligt, was de totale groei 7,2 procent en voor buitenlandse gasten 17,4 procent. In West-Pommeren overnachtten er in 2024 al 10,7 procent meer bezoekers in totaal en 7,1 procent meer buitenlanders dan het jaar ervoor.
In heel Polen, waar bergen, uitgestrekte merengebieden en mooie steden te vinden zijn, nam het aantal buitenlandse toeristen met 13,1 procent toe. In de Europese Unie groeide alleen in Malta het aantal toeristen sneller.
Duitsers komen al langer naar de Poolse kust, omdat het nu eenmaal dichtbij is. Maar voor Thomas Weitner (43) en zijn gezin uit Berlijn is het de eerste keer. ‘Als kind ging ik altijd op vakantie naar de Middellandse Zee en ik ben er nog steeds gek op. Maar het is me gewoon te warm. Je kunt door de hitte niets meer doen behalve vluchten naar ruimten met een airco.’
Zeker met kleine kinderen – Weitner heeft een zoon van 7 en een dochter van 5 – is het hier een stuk aangenamer. ‘Reizen tijdens de zomer zal misschien veranderen, hoewel dit een discussie is die in mijn directe omgeving niet echt wordt gevoerd’, zegt hij. ‘Maar ja, sommige collega’s reden deze zomer halsstarrig naar Frankrijk en verbaasden zich vervolgens dat het water wordt afgesloten en er bosbranden zijn.’ Overigens heeft hij Zuid-Europa niet volledig afgezworen. ‘Maar niet meer midden in de zomer.’
Eind augustus zijn er weer buien in aantocht, maar Europa heeft een uitzonderlijk hete en droge zomer achter de rug. Klimaatverandering leidt tot hittegolven, droogte en bosbranden die het continent teisteren. Ook Polen was niet geheel gevrijwaard, met een aantal hete perioden. Maar deze augustusweek is het mild.
Toegankelijk, betaalbaar, betrekkelijk koel: het zijn allemaal elementen die meespelen bij de groei van het toerisme aan de Poolse kust, beaamt econoom Marta Czarnecka-Gallas, die aan de Universiteit van Gdańsk onder meer onderzoek doet naar toerisme en macro-economische trends. ‘Maar ik zou ze wel verschillend gewicht toekennen’, schrijft ze vanaf haar vakantieadres in antwoord op een aantal vragen.
De sterkste ‘structurele aanjager’ van het toerisme is de infrastructuur, die sterk is verbeterd. Zeker voor reizigers uit landen ten zuiden van Polen speelt het verbeterde wegennet van zuid naar noord een rol, net als snellere treinverbindingen. De prijzen zijn ook relevant, ‘hoewel de Poolse kust niet meer zo goedkoop is’, met name in het hoogseizoen, zegt Czarnecka-Gallas.
Dat vinden sommige Poolse toeristen ook. Klagen over woekerprijzen aan de kust is een terugkerende zomertraditie, met name op het internet. Berucht is de paragon grozy, wat zoveel betekent als ‘gruwelbonnetje’, de onaangename verrassing bij het aftikken van wat vis, frietjes en bier – hoewel zeker niet alle horecaondernemers zo schaamteloos zijn.
‘Voor wat we nu betalen hadden we in een Turkse all-inclusive kunnen zitten’, zegt de 33-jarige ondernemer Kacper uit de Poolse stad Wrocław, met een schuin oog op zijn zoontje dat door de branding loopt naast de pier van Kołobrzeg. Maar vliegen was er niet bij, want zijn echtgenote is hoogzwanger. Vooruit, hij moppert een beetje, maar dat mag de pret niet drukken. ‘Het is lekker weer. Het moet trouwens ook niet té koud zijn. We vertrokken last-minute, we hebben eerst het weer nog gecheckt op de app.’
Desondanks is de totaalprijs van een vakantie in Polen nog altijd gunstiger dan die in Italië of Kroatië, schrijft Czarnecka-Gallas, als je reiskosten, accommodatie, horeca en diversen bij elkaar optelt. ‘Zeker voor Centraal-Europese families.’
Hoewel het koele weer veel toeristen in de mond bestorven ligt, is het moeilijker om te meten welke invloed het klimaat precies heeft, aldus Czarnecka-Gallas. ‘Vaker voorkomende hittegolven in Zuid-Europa maken de relatief milde zomers aan de Oostzee aantrekkelijker.’ Het begint overigens ook een marketingtrend op zichzelf te worden: de zogenoemde coolcation.
Czarnecka-Gallas: ‘Het klimaat is eerder een extra aanjager dan de hoofdverklaring voor de groei, maar het kan een belangrijkere rol gaan spelen naarmate het klimaat meer verandert.’ Er is ook een keerzijde: de Oostzee is in juli en augustus nog altijd aan de frisse kant, maar bij een hogere watertemperatuur neemt het aantal algen toe. Extreem weer is een ander gevolg, zoals hevige zomerstormen.
Maar deze week is er geen wolkje aan de lucht boven het nationaal park Słowiński, iets minder dan twee uur rijden ten oosten van Kołobrzeg. De ‘wandelende duinen’ zijn hier de grootste trekpleister. Het tempo van het zand ligt overigens laag: de grootste duin ontleent zijn naam aan het dorpje Łączka, dat het driehonderd jaar geleden bedolf. Toeristen zakken weg in het zand als ze naar boven klimmen.
Klassieke mond-tot-mondreclame doet ook zijn werk voor het Poolse toerisme, blijkt hier. ‘Ik hoor al een paar jaar van collega’s en soms in het nieuws dat de Oostzee een fijne bestemming is’, zegt Richard Hamrik (52) uit het Tsjechische Olomouc. Jana Andree (54), met wie hij richting de duinen is gefietst, werd getipt door haar dochter. ‘Ik wilde dat ‘nieuwe Kroatië’ weleens zien’, lacht ze. Het tweetal is ‘aangenaam verrast’. ‘De wegen zijn goed en de kust is een paradijs voor fietsers.’
Het groeiende toerisme aan de Oostzee zegt ook iets over Polen, dat de afgelopen twintig jaar ingrijpend is veranderd. Michał Borowski (36), die werkt bij het Instituut voor Cultuur en Promotie in Kołobrzeg, herinnert zijn jeugd in de jaren negentig. De stad was toen, net als de rest van Polen, ‘een andere, nogal treurige plek’. Dit is gestaag veranderd, met fondsen van de Poolse regering en de Europese Unie. ‘Door de jaren heen zijn de parken verbeterd, hebben we oude gebouwen zoals de stenen vuurtoren gerenoveerd, de stoepen zijn opnieuw bestraat, enzovoort.’
Polen is het clichébeeld van de grauwe post-communistische jaren voorbij. Het land geniet, ook buiten het hoogseizoen, de reputatie van een veilige, schone en moderne plek, blijkt uit onderzoek naar de laatste toerismetrends.
Zo kreeg Kołobrzeg, voor de Tweede Wereldoorlog een Duitse stad en bekend kuuroord aan zee, zijn oude luister terug. De voorlopige cijfers voor augustus tonen een bezettingsgraad van bijna 100 procent, zegt Borowski. ‘Maar de stranden zijn gelukkig heel breed, dus er is altijd nog wel een plaatsje vrij.’ Borowski en het instituut doen behalve promotie ook onderzoek naar de beweegredenen van buitenlandse bezoekers. Los van lagere prijzen en temperaturen, noemt Borowski nog een verklaring. ‘Als mensen op reis gaan, willen ze iets nieuws ontdekken.’ En Polen is voor veel toeristen nog nieuw.
Source: Volkskrant