Als rouwtherapeut en ritueelbegeleider hielp Wilma Deurloo mensen die een ingrijpend verlies doormaakten. Een oplossing voor haar eigen kinderloosheid vond ze toen een buurvrouw zwanger werd.
Wilma Deurloo was het vijfde van zes kinderen. Een meisje, hoewel op een jongen was gerekend, memoreerde jaren later haar oudste zus. Wilma was verlegen, voelde zich klein gehouden en tot op hoge leeftijd zonder betekenis, in weerwil van wat ze uiteindelijk bereikte voor mensen die worstelden met ongewenste kinderloosheid.
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
Thuis waren ze gereformeerd in het katholieke Eindhoven. Vader werkte bij Philips. Toen ze 17 was, ging zij ook aan de slag bij Philips, op een typekamer. Ze kwam in verzet toen haar vader haar verbood te trouwen met haar verkering, een student van de Technische Hogeschool. De vrijheid kwam met haar 21ste verjaardag, twee dagen erna trouwden ze. Het was haar diepste wens een eigen gezin te stichten met de de warmte van broers en zussen die ze zelf nooit had beleefd.
Negentien jaar bleven ze bij elkaar. Ze waren niet ongelukkig, maar kinderen kwamen er niet. Toen een buurvrouw met al twee kinderen zwanger werd van een tweeling, klopte ze vrijmoedig aan: mag ik jullie kinderen delen? De buren stemden in. Het klikte. Zo werd ze moeder en grootmoeder. ‘Voor mij ben je m’n moeder’, zei een van de tweeling tijdens haar uitvaart op 13 juli.
‘Het is heel bijzonder dat je je eigen kinderen wilt delen’, zegt Fritjof Brave, Deurloos tweede echtgenoot, die ze op 40-jarige leeftijd ontmoette op een zangworkshop in de Ardennen. Ook hij had een kinderwens, maar bleek onvruchtbaar. ‘We deelden het gemis voortaan samen. Het gemis van eigen kinderen hoeft niet dramatisch te zijn, maar het is er wel en het kan steeds weer terugkomen’, zegt hij.
Deurloo richtte De Bakermat op in Amsterdam, een praktijk waar zij als rouwtherapeut en ritueelbegeleider mensen bijstond bij ingrijpend verlies, zoals bij ongewenste kinderloosheid. In 2011 verscheen haar boek Ik zou een leuke oma zijn, verhalen van kinderloze vrouwen in de oma-leeftijd.
‘Kinderloosheid was toen zeker een taboe. Er wordt nu meer over gesproken, toch overkomt het veel meer mensen dan we denken’, zegt documentairemaker Inès ten Berge. Zij maakte voor KRO/NCRV de documentaire Heb je kinderen?, waarin ze ook Deurloo aan het woord liet. ‘Het bijzondere van haar was dat ze voor zichzelf een oplossing had gezocht. Ze had een sterk verhaal, was stoer en warm.’
Deurloo en Brave verhuisden van Amsterdam naar het rustige Friese Warns, waar ze als vrijwilligers in het dorpscultuurhuis vertrouwd raakten met het leven in een dorp. Zij interviewde tientallen bewoners voor de dorpskrant, schreef een boek over de smid van het buurdorp Molkwar en een over Janke Tromp, de naamgever van een voorziening voor ouderen. Kort voor haar dood werd ze opgenomen in de redactie van De Ataxie Krant.
Ataxie is een neurologische aandoening die kan leiden tot een evenwichtsstoornis. Zij leed eraan. De afgelopen jaren begon ze steeds moeilijker te lopen en gebruikte ze een driewielfiets, loopfiets en rollator. Ze zou gaan eindigen in een rolstoel, maar zover kwam het niet. Ontstekingen in de galwegen nekten haar toen een steen van 2 centimeter zich niet liet verpulveren.
Brave: ‘Toen ze in het ziekenhuis hoorde dat ze zou sterven, zei ze: breng me maar naar huis. We hebben thuis vaak over sterven gesproken en een paar maanden geleden hebben we zelfs een plekje op een natuurbegraafplaats gekocht. Het was heel jammer dat Wilma, toen ze eenmaal thuis was, niet meer wakker is geworden. Ze was krachtig en eerlijk, het mooiste mens dat ik ooit heb gekend.’
Source: Volkskrant