Nederland noemt Den Haag graag de internationale stad van vrede en recht. Daarom is de Nederlandse passiviteit bij de Amerikaanse aanvallen op het ICC onbegrijpelijk.
‘We fully support the court.’ Die woorden van minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen op X zijn broodnodig. Maar ze leggen ook het probleem bloot. Wat betekent het nog om ‘volledige steun’ uit te spreken als de president van het Internationaal Strafhof (ICC) persoonlijk wordt gesanctioneerd door een bondgenoot en daaraan geen zichtbaar politiek gevolg wordt verbonden?
De Amerikaanse aanval op het Internationaal Strafhof is inmiddels moeilijk af te doen als incidenteel. Minister Marco Rubio van Buitenlandse Zaken kondigde vorige maand aan het Strafhof desnoods ‘steen voor steen’ af te breken. De gevolgen zijn enorm: het Strafhof betaalde personeel eerder drie maanden salaris vooruit uit vrees voor financiële ontwrichting. Uit angst dat medewerkers de toegang tot hun e-mail en documenten zouden verliezen, stapte het Strafhof zelfs over van Microsoft naar het Europese openDesk.
Over de auteur
Achraf Ait Daoua is werkzaam in de veiligheidssector.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Nu wordt de president van het Strafhof zelf getroffen. Tomoko Akane wordt niet beschuldigd van corruptie of persoonlijk wangedrag. Washington sanctioneert haar vanwege haar rol bij rechterlijke beslissingen die de Amerikaanse regering niet erkent. Dat is een gevaarlijke grens: wie een rechter persoonlijk straft omdat haar beslissingen of haar functie als president niet bevallen, valt de internationale rechtsorde, het instituut dat die waarborgt, en de onafhankelijke rechtspraak direct aan.
De ironie is moeilijk te missen. Akane behoorde tot de rechters die in 2023 het arrestatiebevel tegen Vladimir Poetin uitvaardigden wegens de deportatie van Oekraïense kinderen. Wanneer internationaal recht een tegenstander als Rusland raakt, beroepen westerse landen zich terecht op onafhankelijke rechtspraak. Die overtuiging verliest haar geloofwaardigheid zodra dezelfde onafhankelijkheid minder krachtig wordt verdedigd wanneer de Verenigde Staten of Israël zich tegen het Strafhof keren.
Natuurlijk mogen de Verenigde Staten en Israël het oneens zijn met een uitspraak of een onderzoek van het Strafhof. Geen enkele rechtbank of hof staat boven kritiek. Maar internationaal recht heeft alleen betekenis als dezelfde regels gelden voor iedereen, ook wanneer de uitkomst politiek ongemakkelijk is. Wie Den Haag toejuicht wanneer het naar Moskou kijkt, maar terugdeinst zodra het Hof zich richt op mogelijke oorlogsmisdaden gepleegd door de VS of Israël, verdedigt geen internationale rechtsorde, maar een rechtsorde à la carte.
Voor Nederland is deze kwestie juist heel relevant. Het Strafhof zetelt in Den Haag en als gastland dragen wij een bijzondere verantwoordelijkheid. Artikel 90 van onze Grondwet draagt de regering bovendien expliciet op de internationale rechtsorde te bevorderen. Nu lijkt het kabinet vooral passief toe te kijken en beperkt het zich tot het uitspreken van steun voor het Strafhof via X. Een gebaar dat waarschijnlijk geen indruk zal maken op landen die het Strafhof actief ondermijnen en willen ontmantelen.
Nederland kan het Europese blokkeringsstatuut niet eigenhandig activeren: het initiatief ligt bij de Europese Commissie. Maar juist daarom moet Den Haag de Europese Commissie publiekelijk en onophoudelijk tot actie bewegen. Zo kan het kabinet bijvoorbeeld een coalitie met gelijkgestemde landen binnen de EU vormen om tegendruk te bieden en geloofwaardig een grens te trekken. De Tweede Kamer heeft daar al op aangedrongen. Voorzitter van de Raad voor de rechtspraak Henk Naves zei vorige week terecht dat het niet bij afkeurende woorden mag blijven en wees expliciet op de blokkeringsverordening. Ook de Nederlandse Orde van Advocaten verlangt een effectieve Europese reactie.
De internationale rechtsorde verdwijnt zelden op één dramatisch moment. Zij erodeert wanneer elke nieuwe aanval op haar instituties wordt beantwoord met een verklaring van bezorgdheid, waarna de volgende grens kan worden overschreden.
Nederland noemt Den Haag graag de internationale stad van vrede en recht. Gastland van het Strafhof zijn is geen eretitel, maar een verantwoordelijkheid. Als het sanctioneren van de president van het Internationaal Strafhof niet genoeg is om Nederlandse steun van woorden in politieke actie te veranderen, wanneer dan wel?
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant