De verkiezingsoproep van de populaire ex-defensieminister Mychajlo Fedorov is de grootste openlijke politieke aanval op de regering van president Volodymyr Zelensky sinds het begin van de Russische invasie. Het is de vraag wat die teweeg gaat brengen.
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne.
Oproepen tot Oekraïense presidentsverkiezingen terwijl het land onder vuur ligt: tot dinsdagavond kwamen die enkel van gewantrouwde buitenlandse leiders, voornamelijk van de Russische president Vladimir Poetin, soms van de Amerikaanse president Donald Trump. Niet van een populaire Oekraïner die tot voor kort de landsverdediging leidde.
De verkiezingsoproep van de 35-jarige Mychajlo Fedorov, tot vorige maand minister van Defensie, is de grootste openlijke, politieke aanval op de regering van president Volodymyr Zelensky sinds het begin van de Russische invasie. De vraag is wat die teweeg gaat brengen.
Zonder de president expliciet bij naam te noemen, beschuldigde Fedorov Zelensky’s regering van vriendjespolitiek en ondermijning van de Oekraïense democratie. ‘Het is een gevaarlijke ontwikkeling als het belangrijkste criterium voor iemands aanstelling niet diens professionaliteit of prestaties zijn, maar diens loyaliteit aan het systeem’, zei Fedorov in een negen minuten durende toespraak op YouTube. Het is tijd voor verkiezingen, zei hij, want ‘we moeten Poetin niet laten bepalen of Oekraïners hun leiders mogen kiezen’.
Het is een oproep waar Oekraïense oppositiepolitici zich tot dusver niet aan waagden. Oud-president Petro Porosjenko uitte de afgelopen jaren weliswaar felle kritiek op Zelensky’s beleid, maar zei dat verkiezingen pas gehouden kunnen worden na de oorlog. Ook oud-legerbevelhebber Valeri Zaloezjny, die gezien wordt als een kansrijke uitdager van Zelensky, is tegenstander van een stembusgang terwijl Rusland het land probeert te veroveren.
Ze weten dat het houden van verkiezingen in strijd is met de Oekraïense wet. Die stelt dat er tijdens de staat van beleg geen verkiezingen gehouden mogen worden. Wat ze ook weten, is dat de oproep verkeerd kan vallen bij de bevolking. Uit peilingen blijkt steevast dat een meerderheid van de Oekraïners er tegen is.
Dat Zelensky nog altijd president is, terwijl zijn termijn eigenlijk in 2024 afliep, staat niet ter discussie in Oekraïne. Niet tot Fedorovs video in elk geval.
Fedorov heeft redenen om te geloven dat hij Oekraïners kan overtuigen. Hij wordt door veel Oekraïners vertrouwd als een hervormer en corruptiebestrijder. Toen hij vorige maand als minister van Defensie werd ontslagen door Zelensky, kreeg hij massaal bijval. Duizenden mensen gingen de straat op om zijn herbenoeming te eisen. In peilingen kwam hij naar voren als een van de populairste drie politici van het land, na Zelensky en Zaloezjny.
Bovendien heeft Fedorov politiek inzicht. Hij was in 2019 het brein achter Zelensky’s campagne, die uitmondde in de grootste zege bij een presidentsverkiezing in de Oekraïense geschiedenis.
Maar er zijn ook redenen om te geloven dat Fedorov zijn hand overspeelt. Wegens zijn timing kreeg hij woensdag het verwijt meer bezig te zijn met zijn eigen belangen dan die van het land. Hij plaatste zijn video dinsdagavond vlak nadat duidelijk was geworden dat Zelensky hem definitief niet zou laten terugkeren als minister van Defensie. Fedorov bedankte voor andere rollen die Zelensky hem aanbood.
‘Met alle respect voor Mychajlo Fedorov, de grondwet is niet veranderd door zijn ontslag’, schreef parlementslid Kira Roedik van oppositiepartij Holos op X. ‘Het is verkeerd om op te roepen tot het verscheuren van het land om iemands politieke ambities te dienen.’
Oleksandr Merezjko, een parlementslid van Zelensky’s partij, zei dat Fedorov met zijn oproep over de schreef is gegaan. ‘Een stembusgang zal het land verzwakken, onze eenheid ondermijnen en onze veerkracht aantasten’, zei Merezjko. ‘Het idee om verkiezingen te houden speelt helaas Poetin in de kaart.’
Naast juridische bezwaren zijn er volgens tegenstanders van verkiezingen tal van praktische bezwaren. Want hoe kunnen Oekraïners veilig stemmen als er drones en raketten inslaan? Hoe moeten militairen en Oekraïners in bezet gebied meedoen? Hoe te voorkomen dat Rusland de verkiezingen beïnvloedt?
Fedorov kwam in zijn toespraak niet met een oplossing. ‘Complexiteit is niet hetzelfde als onmogelijkheid’, zei hij. Fedorov zal de publiciteit blijven opzoeken. Woensdag meldden Oekraïense media dat hij een reis naar de VS plant, mogelijk voor een bezoek aan zijn vriend Elon Musk.
Het moet nog blijken of Fedorov uitgroeit tot een oppositieleider. Maar zeker is al dat Zelensky’s plotse vervanging van een minister de president heeft opgezadeld met een tegenstander die hem gaat afleiden van de landsverdediging.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant