Vele duizenden euro’s pensioengeld mislopen doordat je een andere baan vindt. Dat treft naar schatting de komende tijd tienduizenden mensen, door het vernieuwde pensioenstelsel.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
Rob Dalhuisen (46) dacht dat het bij hem wel goed zat. Zijn pensioenopbouw is voor hem altijd belangrijk geweest bij het kiezen van een baan; bij een sollicitatie duikt hij altijd even in de pensioenregeling. Des te groter was zijn verbazing toen hij erachter kwam dat zijn carrièreswitch begin dit jaar hem hoogstwaarschijnlijk meer dan 20 duizend euro pensioengeld heeft gekost.
Dat komt door een bijeffect van de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel. Door die overgang verandert de manier waarop mensen pensioen opbouwen. In het oude stelsel betalen jongere werknemers voor oudere collega’s, maar in het nieuwe stelsel wordt dat losgelaten. Het betekent dat (grofweg) 40- tot 60-jarigen, toen zij jonger waren, extra inlegden voor oudere collega’s, maar die subsidie straks zelf niet krijgen.
Om te voorkomen dat zij daardoor straks minder pensioen krijgen dan andere leeftijdsgroepen, werd in 2019 in het Pensioenakkoord afgesproken hen te compenseren. In de meeste gevallen betekent het dat zij een extra bedrag in de pensioenpot krijgen op het moment dat hun pensioenfonds overgaat naar het nieuwe stelsel. Afhankelijk van leeftijd en salaris kan dat oplopen tot tienduizenden euro’s.
Om de compensatie daadwerkelijk te krijgen, moet de pensioendeelnemer wel precies op de transitiedatum actief deelnemer zijn van een fonds dat overgaat. De meeste fondsen keren de compensatie namelijk in één keer uit.
Dat zou geen probleem zijn als alle fondsen op dezelfde datum overgaan, maar dat is niet het geval. Om de druk op de transitie te verdelen en fondsen voldoende tijd te geven, is dat over een aantal jaren verpreid.
En daar gaat het mis voor Dalhuisen. In zijn vorige baan, als financieel adviseur in het onderwijs, bouwde hij pensioen op bij ambtenarenfonds ABP. Dat fonds gaat per 1 januari 2027 over naar het nieuwe pensioenstelsel. In zijn nieuwe baan, in de technieksector, bouwt hij pensioen op bij fonds PMT, maar dat fonds is juist al op 1 januari overgegaan en heeft de compensatie dus al verrekend. Hij is te vroeg weg bij het ABP voor compensatie en komt te laat bij PMT.
Er zijn ook werknemers die profiteren. Iemand die al compensatie heeft gehad kan dit jaar overstappen op een pensioenfonds dat nog overgaat. Dan krijgt diegene dus dubbele compensatie; ook die kan oplopen tot vele duizenden euro’s. Het is niet bekend hoeveel mensen die krijgen, en of mensen doelbewust die stap zetten.
Hoeveel werknemers in de situatie van Dalhuisen zitten, is ook niet precies bekend. Het ministerie van Sociale Zaken schat dat ‘enkele tienduizenden mensen zonder compensatie overstappen naar een andere baan’.
Pensioenfonds ABP zag tot 1 juli dit jaar twintigduizend deelnemers vertrekken die onder de te compenseren leeftijdsgroep vallen. Mogelijk lopen zij de compensatie mis, al ligt dat aan wat ze daarna zijn gaan doen. Wie bijvoorbeeld is overgestapt naar een fonds dat ook per 1 januari 2027 overgaat, kan daar alsnog worden gecompenseerd.
In Den Haag heerst al langer bezorgdheid over de getroffen groep. De voltallige Tweede Kamer vroeg minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief (D66) om met een oplossing te komen, maar vorige maand kwam Vijlbrief tot de conclusie dat hij niets kan doen.
Volgens de minister is er bij de onderhandelingen over het nieuwe pensioenstelsel namelijk bewust gekozen om ‘ruimte te laten’ aan de werkgevers en de bonden over de vormgeving van de nieuwe regeling. In de praktijk levert dat ‘maatwerk’ op, maar ook problemen voor mensen die switchen tussen sectoren.
Van een mogelijke oplossing die de wet biedt, maken fondsen bovendien vaak geen gebruik. Zo kan de compensatie over meerdere jaren worden gespreid. Dat voorkomt een alles-of-nietsscenario: iemand die overstapt naar een fonds dat al naar het nieuwe stelsel is, kan alsnog een paar jaar profiteren van compensatie. Het nadeel is onder meer dat de transitie dan langer duurt en dus de complexe operatie ook.
Wat kan er volgens Vijlbrief dan nog wel? In zijn brief wijst hij vooral op het belang van goede communicatie. Maar in de praktijk blijkt die boodschap veel mensen niet te bereiken, althans niet op tijd.
Toen Dalhuisen afgelopen april een bericht van zijn voormalige fonds ABP voorbij zag komen met waarschuwingen over de compensatie had hij zijn oude baan al opgezegd. ‘Het was een klein artikeltje, met onder meer de boodschap dat een baanwissel impact heeft. Ik schrok ervan. Maar toen was het kwaad voor mij al geschied.’
Hij nam contact op, vroeg waarom hij niet eerder op de hoogte was gesteld van de mogelijke impact van een carrièreswitch, maar kreeg te horen dat hij beter had moeten opletten. Ook van zijn nieuwe pensioenfonds, PMT, kreeg hij die boodschap. ‘Ik had abonnee van de nieuwsbrief moeten zijn, had de communicatie zelf moeten bijhouden’, vertelt Dalhuisen. Het is een boodschap die meerdere (voormalige) pensioendeelnemers van hun fonds te horen hebben gekregen.
Een woordvoerder van het ABP zegt dat er al sinds de inwerkingtreding van de nieuwe pensioenwet in 2023 over de transitie wordt gecommuniceerd. November vorig jaar kwam het fonds met de eerste berichten over de nieuwe pensioenregeling. ‘Dat was het moment waarop het fonds de opdracht accepteerde van werkgevers en vakbonden om de overgang naar het nieuwe stelsel voor te bereiden. Eerder kon niet.’
Volgens de woordvoerder communiceerde het fonds sindsdien ‘uitgebreid’. Zo zijn er bijeenkomsten georganiseerd en is er vanuit het ABP contact met werkgevers over hoe zij hun werknemers op de gevolgen kunnen attenderen. Daarnaast is een nieuwsbrief over de kwestie zowel digitaal als op papier verstuurd. ‘Maar we kunnen er natuurlijk niets aan doen als iemand de post niet opent of het bij het oud papier gooit.’
Ook het ministerie van Sociale Zaken wijst op eigen verantwoordelijkheid. ‘Als mensen veranderen van werk kan dat altijd gevolgen hebben voor het pensioen. Dus is het belangrijk dat werknemers zich goed informeren (...) zeker tijdens de transitieperiode’, aldus een woordvoerder.
Dalhuisen vindt dat de verantwoordelijkheid ten onrechte bij de pensioendeelnemers wordt gelegd. ‘Natuurlijk moet je bij een baanwissel goed kijken wat het voor je betekent. Maar dit is zoiets basaals, je gaat ervan uit dat het goed is geregeld.’
Naast persoonlijk leed ligt ook een breder risico op de loer: het mislopen van compensatie kan een rem zetten op de arbeidsmarkt. Wie zich ervan bewust is dat een overstap geld kan kosten, zal immers wel twee keer nadenken voor een sollicitatie.
Dat was al zo voor Laura, die niet met haar achternaam in de krant wil omdat haar huidige werkgever niet van haar plannen afweet. Ze werkt als ambtenaar bij een gemeente en werd enkele maanden geleden door een recruiter gewezen op een andere baan. ‘Ik was na een paar jaar wel toe aan iets nieuws’, vertelt ze. ‘Ik stond klaar om te solliciteren en had zin in de nieuwe baan, tot ik van een oud-collega hoorde dat hij veel pensioen was misgelopen door een overstap. Ik heb vriendelijk bedankt.’
Het is niet te achterhalen hoeveel mensen met diezelfde overweging een sollicitatie uitstellen, maar het is duidelijk dat dit een rol kan spelen.
Het levert bij de overheid een lastige situatie op. Het kabinet wil namelijk flink bezuinigen op het ambtenarenapparaat, in totaal in 2030 structureel 1,4 miljard euro. Staatssecretaris van Slagvaardige Overheid Eric van der Burg (VVD) zei eerder dit jaar dat er mogelijk duizenden banen verdwijnen.
Het kabinet wil dus dat een deel van de ambtenaren op termijn ander werk zoekt, maar tegelijkertijd zit er dit jaar een duur slot op de deur; het ABP gaat pas op 1 januari 2027 over.
Er komen van de overheid overigens nog geen signalen dat dit daadwerkelijk tot problemen leidt. Een woordvoerder van Van der Burg benadrukt dat er voorlopig geen concrete afspraken zijn over de bezuinigingen op het ambtenarenapparaat. Pas later dit jaar krijgen die vorm.
Volgens het ministerie van Sociale Zaken kunnen mensen ook zelf de obstakels weghalen bij een overstap. Dreig je compensatie mis te lopen door een nieuwe baan, dan kun je dat aankaarten bij de nieuwe werkgever en vragen om meer salaris of een betere pensioenregeling, zo suggereert een woordvoerder.
Maar dat is een veel te simpele voorstelling van de werkelijkheid, zegt Dalhuisen. Van zijn nieuwe werkgever kreeg hij te horen dat ze helemaal niets wisten over de compensatie. Een oplossing werd hem niet geboden. ‘Ze gingen ervan uit dat de pensioenbranche het wel zou regelen.’
Dalhuisen heeft een klacht ingediend bij het ABP, maar weet dat hij weinig kans maakt. ‘De gevolgen zijn voor mij nog te overzien. Ook met het misgelopen geld heb ik nog steeds zicht op een goed pensioen. Maar voor mensen met een kleinere portemonnee kan de compensatie straks een groot verschil maken. Die worden hard geraakt.’
‘Ik heb bijna 30 jaar in het LUMC gewerkt, als laborant achter de microscoop. In dat werkveld zijn heel weinig vacatures, dus toen ik er een voorbij zag komen in een mooi ziekenhuis in Rotterdam, reageerde ik.
‘Ze namen me aan en dus heb ik mijn ontslag ingediend op 1 januari, met een opzegtermijn van drie maanden. Die maand kwam er een folder van pensioenfonds ABP. In een heel klein zinnetje las ik dat een overstap betekent dat je compensatie misloopt. Ik dacht: wow, dit gaat over mijn pensioen, dit gaat niet goed.
‘Maar ik had m’n baan dus al opgezegd, alles was al in kannen en kruiken. Ik heb meteen gebeld en ben op zoek gegaan naar oplossingen, maar die bleken er niet te zijn. Van het ABP heb ik alleen een kort mailtje gekregen met de strekking dat ik er simpelweg geen recht op had. Ik voelde me zo in de steek gelaten.’
‘Door een hoge werkdruk en omdat mijn gezondheid vooropstond, ben ik op zoek gegaan naar een andere baan. Dat leidde uiteindelijk tot een mooie nieuwe werkplek waar ik dit jaar aan de slag ben gegaan.
‘Op dat moment wist ik wel dat het pensioenfonds van mijn vorige werkgever nog niet was overgegaan naar het nieuwe stelsel en dat ik bij een nieuwe werkgever dus misschien compensatie zou mislopen. Maar ik had geen keus, mijn gezondheid stond op één.
‘In mijn geval loop ik mogelijk 17 duizend euro mis. Ik heb het nog aangegeven tijdens de onderhandelingen over mijn nieuwe contract, maar daar wisten ze niks over compensatie.
‘Gelukkig ben ik in de positie dat ik het kan opvangen. Ik hoop vooral dat dit onderwerp bij meer mensen gaat leven, zodat ze niet voor verrassingen komen te staan. Want voor mensen in een andere financiële positie kan de compensatie wel cruciaal zijn.’
‘Ik stapte dit jaar over van een gemeente naar een stichting die woningen bouwt voor senioren. Eind februari had ik een arbeidsvoorwaardengesprek. Daarin deelden ze mee dat ze bij zorgpensioenfonds PFZW zaten. Ik had altijd bij ambtenarenfonds ABP gezeten.
‘Eerst stond ik er niet echt bij stil. Tot een collega zei dat een overstap wel impact kan hebben op je pensioen. Toen heb ik een mail gestuurd aan het ABP met de vraag welke gevolgen mijn overstap had. Ze konden het nog niet voorzien, dus heb ik het erbij gelaten.
‘Pas in april las ik een bericht van de NOS over het mislopen van compensatie. Ik kwam erachter dat ik tienduizenden euro’s misloop en schreef een bericht erover op LinkedIn. Daar kwamen ontzettend veel reacties op.
‘Inmiddels ben ik een petitie begonnen die ik in september aan de Tweede Kamer wil aanbieden. Wettelijk zal het allemaal wel juist zijn dat je de compensatie misloopt bij een overstap, maar dat neemt niet weg dat de gevolgen groot kunnen zijn. Ik hoop dat de politiek alsnog haar verantwoordelijkheid pakt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant