is hoofdredacteur en commentator van de Volkskrant
Reizen per trein moet in Europa het nieuwe normaal worden. Bedrijven die de strijd aanbinden met traditionele spoorwegmaatschappijen kunnen daarbij helpen. Ze moeten daarom alle ruimte krijgen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Als het aan de Britse toezichthouder Office of Rail and Road (ORR) ligt, wordt het monopolie op het treinverkeer door de Kanaaltunnel na 36 jaar doorbroken. Vanaf 2030 moeten er treinen van het Britse Virgin door de tunnel razen. Het bedrijf van Richard Branson, dat eerder traditionele luchtvaartmaatschappijen uitdaagde met dochter Virgin Atlantic, wil nu de concurrentie aan met de grote Europese spoorwegmaatschappijen.
Dat is winst. Sinds de opening in 1994 mag alleen Eurostar treinen door de tunnel laten rijden. Dit bedrijf rekent niet alleen hoge prijzen, maar toont ook te weinig ambitie. De afgelopen jaren werden meer verbindingen geschrapt dan erbij kwamen.
Er is voldoende groeipotentie. Jaarlijks reizen twee miljoen mensen van Amsterdam naar Londen. Die zouden allemaal door de tunnel kunnen – de capaciteit is ruim genoeg – maar ze pakken nu nog veel te vaak het vliegtuig.
Concurrentie op het spoor is niet altijd een goed idee. Het nationale spoor is bij de traditionele spoorwegbedrijven vaak in goede handen. Concurrentie kan dan juist tot chaos en inefficiëntie leiden. De overtuiging van de Europese Commissie dat concurrentie een goed middel is tegen alle kwalen, is daarom aan herziening toe.
Dat neemt niet weg dat meer concurrentie soms wel kan helpen, bijvoorbeeld als een markt zich te langzaam ontwikkelt, als bestaande spelers te langzaam innoveren, als ze vooral bezig zijn met hun eigen positie en te weinig met hun klanten. De Europese spoormarkt is zo’n markt. Het is nog steeds te duur en te ingewikkeld om in Europa lange afstanden per spoor af te leggen. In zo’n markt moet concurrentie met open armen worden verwelkomd.
Eurostar kan zeker concurrentie gebruiken. Het bedrijf richt zich vooral op de lucratieve, gemakkelijke trajecten. Door de groeiende vliegschaamte raken de treinen vanzelf vol. Veel Europeanen met vliegschaamte nemen de hoge prijs op de koop toe, waardoor Eurostar vorstelijke winsten kan boeken.
Om Eurostar te prikkelen de prijzen te verlagen en het aanbod te vergroten, zijn alle nieuwe spelers welkom. Het is toe te juichen dat het kleine GoVolta goedkope treinreizen aanbiedt vanuit Nederland naar Duitsland, België en Frankrijk. En het is toe te juichen dat Richard Branson wat – zoals hij zelf zegt – Virgin magic aan het Europese spoor gaat toevoegen.
Reizen per trein moet binnen Europa het nieuwe normaal worden, vliegen weer de uitzondering. Het moet zo goedkoop worden dat het voor iedereen de interessantste optie is en niet alleen voor Europeanen die hun vliegschaamte kunnen afkopen met een bovengemiddeld inkomen. Spanje kan als voorbeeld dienen. De hogesnelheidslijnen daar zijn uiterst succesvol doordat er veel concurrentie is.
Daarvoor is nog een lange weg te gaan. Om te beginnen moet er een goed Europees boekingssysteem komen. Dat stuit nu nog op de grote Europese spoorbedrijven, zoals Eurostar, die het lastig vinden om hun reisgegevens te delen. Het is in de eerste plaats aan Europa om dergelijke horden op te ruimen en maximale ruimte te bieden aan eigenwijze uitdagers.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant