Jarenlang was leveringszekerheid een doorslaggevend argument om de gaswinning in Groningen voort te zetten, ondanks de schade en veiligheidsrisico’s. Nu leveringszekerheid vraagt dat de overheid zelf financieel risico neemt, lijken de kosten ineens zwaarder te wegen.
De Nederlandse gasopslagen zijn voor ongeveer 40 procent gevuld, terwijl Gasunie Transport Services mikt op een vulgraad van ongeveer 84 procent voor de vier grote opslagen om met voldoende zekerheid de komende winter door te komen. Bijvullen is duur en voor marktpartijen niet altijd aantrekkelijk. Maar bij een strategische energievoorraad moet niet het rendement leidend zijn, maar de leveringszekerheid.
Dat het anders kan, zagen we in 2022. Na de Russische inval in Oekraïne waren de gasprijzen extreem hoog. Toch besloot de toenmalige minister Rob Jetten dat de opslagen gevuld moesten worden. Marktpartijen kregen ondersteuning en staatsbedrijf EBN kocht gas in voor Bergermeer wanneer de markt dat onvoldoende deed. Nederland ging de winter in met voor meer dan 90 procent gevulde gasopslagen. Leveringszekerheid kreeg toen wél prioriteit.
Over de auteur
Merel Jonkheid is woordvoerder van de Groninger Bodem Beweging.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Ook ‘te duur’ is betrekkelijk. Gas dat nu wordt ingekocht, wordt later weer verkocht. Dat kan met verlies zijn, maar voor hetzelfde geld is de verkoopprijs komende winter hoger dan de inkoopprijs nu. Marktpartijen willen dat risico niet nemen. Juist daar begint de verantwoordelijkheid van de overheid. Een strategische voorraad is er niet voor de momenten waarop de markt vanzelf doet wat maatschappelijk nodig is, maar voor de momenten waarop dat niet gebeurt.
In Groningen kennen we het begrip leveringszekerheid maar al te goed. Jarenlang kregen Groningers te horen dat de gaswinning niet zomaar omlaag kon, omdat de leveringszekerheid dat niet toeliet. Schade, bevingen en veiligheidsrisico’s wogen daar niet tegenop. Leveringszekerheid was een randvoorwaarde waar alles voor moest wijken. Des te wranger is het dat leveringszekerheid nu ineens wél onderwerp van een kosten-batenafweging wordt, nu niet Groningers maar de overheid zelf risico moet dragen.
Voor Groningen speelt bovendien nog iets anders. Als de voorraden laag blijven en er bij een koude winter tekorten dreigen, bestaat het risico dat ook Groningen weer in de discussie wordt betrokken. Niet omdat heropening van het Groningenveld ook maar enigszins een reële oplossing is – het veld is definitief gesloten – maar omdat Groningen in discussies over leveringszekerheid nog altijd gemakkelijk als mogelijke achtervang wordt genoemd. Alleen al die discussie moeten we niet opnieuw willen voeren.
Als commerciële partijen onvoldoende gas opslaan, moet de overheid daarom ingrijpen. Met vulverplichtingen, garanties of door EBN meer gas te laten inkopen. Dat kost mogelijk geld. Maar een strategische voorraad die alleen wordt aangelegd wanneer dat commercieel aantrekkelijk is, is geen strategie.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant