Droogte Er valt eindelijk regen en het is gedaan met de regionale hittegolven, maar de droogte blijft. Waterschappen melden dat de buien lokaal zijn en voor grondwaterstanden ‘bijna niks’ doen. „Voor volledig herstel is een natte herfst en winter nodig”
Paarden in een weiland grazen bij het laatste restje groen gras langs de slootkant in een verder verdord grasveld.
Eindelijk regen. Afgelopen weekend was het nog minimaal: nergens meer dan 12 millimeter (in de Kop van Noord-Holland), volgens het KNMI, maar maandagochtend mat bloembollenkweker Simon Pennings in Noordwijkerhout al 15 millimeter. Daarmee kwam officieel een einde aan de soms tropische temperaturen. Deze week zal er naar verwachting elke dag neerslag vallen. Betekent dit ook dat het eind van de droogte en het watertekort in zicht komt?
Nee, zover is het nog lang niet, zeggen woordvoerders van verschillende waterschappen. Het is een begin, zegt Jeroen Haan, voorzitter van de Unie van Waterschappen. Wat er de afgelopen dagen aan regen is gevallen, is heel lokaal en het helpt een beetje. „De kwekers kunnen hun bassins vullen”, zegt Haan. „De tuinders kunnen de regen van de daken afvangen.” Ook in de natuurgebieden en op de akkers kan de regen die is gevallen helpen, hoewel de grond heel hard is en het water dus niet zo gemakkelijk opneemt. „Voor de grondwaterstanden doet deze neerslag bijna niks.”
In Zeeland is plaatselijk tussen de 3 en 14 millimeter neerslag gevallen, zegt een woordvoerder van waterschap Scheldestromen. „Dit is voor de huidige situatie slechts een druppel op een gloeiende plaat.”
„Met een regenbui neemt het neerslagtekort maar met enkele millimeters af”, zegt een woordvoerder van het hoogheemraadschap Rijnland, dat het gebied tussen Velsen en Gouda beslaat. „De natuur en waterkwaliteit staan dus ook na een bui nog steeds onder druk.”
„Om het watertekort merkbaar te verminderen, hebben we meerdere dagen tot weken gestage, rustige regen nodig. Het gaat om neerslag die de bodem kan opnemen, niet om korte, felle buien”, zegt een woordvoerder van waterschap Rivierenland, dat van de Biesbosch tot de Duitse grens loopt.
„We verwachten dat het tot wel enkele maanden kan duren voordat de grondwatervoorraad in ons hele gebied weer op peil is”, zegt een woordvoerder van waterschap Vechtstromen, dat van Drenthe tot Gelderland langs de oostgrens loopt.
Volgens verwachtingen blijft het de komende dagen regenen. Is dat gestaag en rustig genoeg? „Eén week regen lost geen twee maanden droogte op”, zegt een woordvoerder van hoogheemraadschap Delfland, in het zuiden van Zuid-Holland. Wat volgens haar wel helpt, is dat het nu bewolkt is en minder warm. Dat betekent minder verdamping van het oppervlaktewater, dus ook van de sloten, de reservoirs en de bergingen waar Rijk, waterschappen en landbouwers zoet water hebben opgeslagen, en waarvan de bodem al in zicht begon te komen.
Het hoogheemraadschap Rijnland liet vorige week weten dat het was begonnen de buffer met zoetwater te gebruiken. „Dus die loopt nu langzaam leeg.” En als die helemaal leeg is? Moet Rijnland dan net zulke zware restricties opleggen als zuiderbuur Delfland, die twee weken geleden alle inwoners verbood oppervlaktewater te gebruiken, voor sproeien, irrigeren, wat dan ook? „Rijnland probeert deze maatregel zo lang mogelijk uit te stellen”, zegt de woordvoerder van het hoogheemraadschap op maandag. „Omdat een verbod veel schade kan geven voor de landbouw.”
Ook in andere delen van Nederland zien de waterschappen nog geen reden om de beperkingen die lokaal zijn opgelegd aan het waterverbruik, te versoepelen. De woordvoerder van waterschap Scheldestromen zegt: „De genomen maatregelen zijn voornamelijk gebaseerd op de sterk uitgezakte waterpeilen. Op dit moment hebben we te maken met gebieden waar het waterpeil tot 85 centimeter onder het gewenste streefpeil ligt. De buien die momenteel worden voorspeld, zijn onvoldoende om deze watergangen weer op het gewenste niveau te brengen.”
Belangrijker dan de buien in Nederland, is de neerslag in Zwitserland en in Duitsland, zegt de woordvoerder van Delfland – en alle waterschappen zeggen het haar na. „Een stijgende Rijnafvoer cruciaal voor de zoetwaterbeschikbaarheid”, zegt de woordvoerder van Rivierenland. Pas als het water ongeveer anderhalve meter staat dan nu kan worden overwogen de maatregelen te versoepelen.
Landschapsecoloog Alphons van Winden beheert de website waterpeilen.nl, waarop hij zondag aankondigde dat de historisch lage waterstand van de Rijn vanaf deze week snel zal stijgen. Vanaf donderdag, schrijft hij, „arriveert het water van de neerslag die op woensdag gaat vallen in het midden van Duitsland. Op zaterdag kan de stand de 6,5 m NAP alweer passeren en zondag de 6,6 m NAP.” Nog steeds erg laag, schrijft hij erbij, „maar voldoende om bv het IJsselmeer weer een paar cm te laten stijgen”.
Pas dan kan worden begonnen met het herstel van de schade die de droogte aan natuur en landbouw heeft aangericht. „Voor volledig herstel is een natte herfst en winter nodig”, zegt de woordvoerder van waterschap Rivierenland, „zodat we met een goede uitgangspositie aan het groeiseizoen in het voorjaar kunnen beginnen. In jaren zoals 2018 en 2022 zagen we dat het herstel langzaam en moeizaam ging, ondanks regen in het najaar.”