De voortijdige dood van Jason Arday, de 41-jarige voormalige professor van Cambridge, heeft de cultuurstrijd in het Verenigd Koninkrijk op scherp gezet. Daarbij luidt de vraag wie er medeverantwoordelijk is voor deze noodlottige wending en of de media-aandacht voor zijn zaak niet excessief was?
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant. Hij woont in Londen.
Vrijdagavond kwam het schokkende nieuws naar buiten dat Arday levenloos was aangetroffen in zijn woning in Zuid-Londen, niet ver van de plek waar hij was opgegroeid. Het drama volgde op enkele weken waarin media in binnen- en buitenland hadden bericht over beschuldigingen dat hij op grote schaal zou hebben geplagieerd en over de onwaarheden die hij over zijn leven zou hebben verteld.
Dat laatste viel samen met de publicatie, eerst in de Verenigde Staten, van zijn memoires Great and Unfortunate Things. Een week voor zijn dood zag hij zich genoodzaakt op te stappen als hoogleraar onderwijssociologie.
Voor zijn rouwende nabestaanden was duidelijk wie er schuldig was aan de dood van de vader van twee jonge kinderen. Jason was, luidde de verklaring die ze via de uitgever wereldkundig hadden gemaakt, ‘blootgesteld aan een campagne van aanhoudende intimidatie door mensen die werkelijk alles in het werk stelden om hem onderuit te halen’.
Dat is ook de overtuiging van The Good Law Project. De progressieve actiegroep heeft Arday vanaf het begin gesteund en noemt zijn dood een ‘direct, voorspelbaar en voorzien resultaat van journalistieke pesterij’. In een open brief stellen zij dat er sprake is van racisme en dat er disproportioneel veel media-aandacht was voor de zaak van Arday ten opzichte van plagiaat door witte academici en publieke figuren.
De brief sluit af met een petitie voor een onmiddelijk onderzoek naar hoe gegarandeerd kan worden dat de pers zich verantwoordelijk gedraagt. De brief werd onder anderen ondertekend door Labour-parlementarier Diane Abbott en de leider van de Green Party Zack Polanski.
Volgens mediawaakhond Newscord schreef de Britse pers 249 artikelen over Arday in 22 dagen. 188 daarvan nadat hij op 5 augustus zijn ontslag had ingediend en aangaf dat hij ‘de limiet had bereikt van wat rederlijkerwijs van wie dan ook mag worden verwacht’.
De overvloedige media-aandacht heeft te maken met het feit dat Arday niet een gewone professor was. Drie jaar geleden werd de Londenaar van Ghanese komaf onder grote belangstelling van de media benoemd tot jongste zwarte professor uit de lange geschiedenis van Cambridge.
Hij was, zo berichtte The New York Times, verkozen boven kandidaten met betere academische kwalificaties. Camera’s van de BBC volgden Arday toen hij op Jesus College op theatrale wijze werd verwelkomd door het hoofd van de onderwijsfaculteit, Hilary Cremin. Deze professor roemde de toen 37-jarige Arday als de beste ter wereld in zijn vakgebied.
Voor Cambridge was Arday, die was gepromoveerd in de lichamelijke opvoeding, een welkome aanwinst. Na de Black Lives Matter-protesten was deze topuniversiteit er veel aan gelegen om te laten zien dat zij diversiteit serieus nam.
Het is nu duidelijk geworden dat de leden van de benoemingscommissie kritischer hadden kunnen kijken naar de publicaties van deze jonge professor en naar zijn onwaarschijnlijke levenswandel. Arday beweerde bijvoorbeeld dat hij tot zijn 18de amper kon lezen en schrijven. Enkele jaren later studeerde hij af, gevolgd door een promotie.
Uit onderzoek van onder meer The Times Higher Education bleek dat Arday grote delen uit een proefschrift van een mede-student had overgenomen. Buiten-universitaire prestaties, zoals het inzamelen van 5 miljoen pond voor goede doelen, zijn ook in twijfel getrokken.
Hij was door Cambridge enthousiast op een voetstuk geplaatst en de universiteit heeft hem lang verdedigd, waarbij zij kritiek uitte op de pers. Uiteindelijk zag het universiteitsbestuur zich gedwongen een onderzoek in te stellen. Kort na de bekendmaking daarvan stapte Arday op, zonder overigens schuld te bekennen.
Volgens de Amerikaanse rector magnificus Deborah Prentice zal er goed worden gekeken naar de gang van zaken rond de benoeming. Ze voegde eraan toe dat deze affaire niets afdoet aan het academische niveau van Cambridge, de 817 jaar oude alma mater van Isaac Newton, John Cleese en Stephen Hawking.
De trieste geschiedenis heeft niet alleen Cambridge in verlegenheid gebracht. Zo heeft de Londense politie excuses aangeboden voor het onderzoek naar een journalist die wilde schrijven over de plagiaatbeschuldigingen, nadat Arday aangifte tegen hem had gedaan.
Uitgever Simon & Schuster is ondanks de onthullingen over de onwaarheden in Ardays levensloop doorgegaan met de lucratieve publicatie van de autobiografie. De uitgeverij loofde ‘de professionaliteit en integriteit die hij in elke fase van de publicatie aan de dag heeft gelegd’. Arday beweerde een voorschot van 1,4 miljoen pond te hebben gehad.
Ardays noodlot heeft ook de bestaande discussie op scherp gezet over het diversiteitsbeleid van bedrijven en instellingen. Conservatieve commentatoren zien hun overtuiging bevestigd dat positieve discriminatie niet werkt en in het nadeel is van talenten uit alle bevolkingsgroepen.
In een commentaar waarschuwde The Guardian er juist voor om het kind niet met het badwater weg te gooien. ‘De zaak-Arday is een individueel geval’, schreef de progressieve krant. ‘Hoewel er lessen vallen te trekken uit zijn overhaaste opmars, is het niet de oplossing om gelijkheid als doel op te geven.’
Tijdens het weekeinde stond Arday als mens centraal: de goedlachse man met de dreadlocks wiens ster snel steeg om ongenadig hard ten val te komen. Arday zelf had bij het neerleggen van zijn functie geschreven dat ‘de niet-aflatende beschuldigingen, speculaties en publieke commentaren’ een zware wissel op hem en zijn dierbaren hebben getrokken.
Premier Andy Burnham, zelf Cambridge-alumnus, heeft de dood van Arday omschreven als ‘een tragedie op vele vlakken’. Hij riep op tot een ‘moment van bezinning’. Maandagavond staat er een wake gepland op Trafalgar Square.
De vooraanstaande journalist en commentator Andrew Neil zegt dat Arday in de steek is gelaten door degenen die een zorgplicht hadden, doelend op onder meer de universiteit. ‘Je bent door anderen gebruikt en zelfs misbruikt voor hun eigen doeleinden’, twitterde de oud-hoofdredacteur van The Sunday Times.
‘Ik geloof niet dat je op enige wijze een slecht mens was; er zijn juist veel redenen om aan te nemen dat je een goed mens was. Je had hulp nodig, maar die hulp kwam er nooit. Ondanks de enorme storm van kritiek leek er niemand voor je klaar te staan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant