Anno 2026 zou je verwachten dat een gezin met een kind met een handicap gewoon een internationale treinreis kan boeken. In plaats daarvan krijg je te horen dat je eigenlijk beter helemaal niet kunt gaan.
Ik wilde deze zomer met mijn gezin met de trein op vakantie. Drie weken later had ik tientallen telefoongesprekken gevoerd, e-mails verstuurd, vier spoorwegmaatschappijen benaderd en wist ik nog steeds niet hoe mijn zoon met een handicap met de trein naar Zweden kon reizen. Dat terwijl Europa zegt dat treinreizen toegankelijk moeten zijn voor iedereen.
Wij zijn een groot gezin. Onze twee oudste kinderen zijn inmiddels oud genoeg om meestal niet meer mee op vakantie te gaan. Daardoor hebben we onze grote zevenpersoonsauto weggedaan. Toen ze deze zomer toch allebei een keer mee wilden naar een midweek Zweden en Denemarken, lag de keuze voor de hand: we gaan met de trein. Groen, gezellig en ontspannen. De vakantie begint immers al zodra je instapt.
Tenminste, dat is wat de spoorwegmaatschappijen ons graag vertellen. Maar probeer dat maar eens met een kind met een handicap.
Over de auteur
Astrid Plugge is directeur van Mare gastouderbureau.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Onze 14-jarige zoon Ilya is rolstoelgebruiker en afhankelijk van een rolstoelplaats in de trein. In Nederland heeft hij een officiële OV-begeleiderskaart waarmee zijn begeleider gratis meereist. Een topregeling, tenminste zolang je binnen de landsgrenzen blijft.
Onze bestemming was het Zweedse Malmö. Daarna wilden we via Denemarken en Legoland terug naar Nederland. Een reis die door Duitsland, Zweden en Denemarken gaat. Al snel bleek dat NS International de reis niet volledig kon boeken. Vanaf Hamburg kunnen zij geen rolstoelplaats reserveren en hun boekingssysteem gaat niet verder dan Kopenhagen. Daarvoor moest ik bij de Deutsche Bahn zijn.
En daar begon de ellende. Deutsche Bahn liet mij weten dat de Nederlandse OV-begeleiderskaart alleen geldig is als de reis in Nederland wordt geboekt. Maar dat kan dus niet, omdat NS de rolstoelplaats vanaf Hamburg niet meer kan reserveren. Je hebt dus maatwerk nodig. Wij hebben een officiële begeleiderskaart, een Europese gehandicaptenparkeerkaart en een verklaring van de neuroloog. De beperking en de noodzaak van begeleiding is eenvoudig aan te tonen.
Vervolgens verzuip je in het systeem. Online boeken is onmogelijk zodra je een rolstoelplaats nodig hebt. Je moet bellen. De medewerker van het Duitse Mobiliteitscentrum sprak echter geen woord Engels. Bijzonder, voor een instantie die over internationale treinreizen door Europa gaat. Gelukkig spreek ik Duits, maar het gesprek was kort: ‘Nee, u moet bij de NS zijn.’
– ‘Maar de NS zegt juist dat ik bij u moet zijn.’
‘Das stimmt nicht.’
En de verbinding werd verbroken. Via het algemene nummer van Deutsche Bahn kwam ik bij de Engelstalige helpdesk. Hun reactie: dit was niet hun afdeling. En ze verbonden me direct weer door met het Mobiliteitscentrum dat eerder de verbinding verbrak.
Terug naar NS International dan maar. De medewerker raadde mij de treinreis met een kind met een handicap ten zeerste af. Want de Deutsche Bahn kampt met zoveel vertragingen dat de overstaptijden te krap zijn. Mis je een aansluiting, dan ben je ook je gereserveerde rolstoelplaats kwijt. En zonder rolstoelplaats loop je het risico dat je niet meer mee kunt. Een bijzonder eerlijk advies, maar wel pijnlijk. Blijkbaar is het spoorwegsysteem zelf zo onbetrouwbaar geworden dat medewerkers mensen met een beperking afraden om ermee te reizen.
Er bleek nog een probleem. Je kunt telefonisch de rolstoelplaats en de begeleider reserveren. De rest van je gezin moet vervolgens online losse tickets boeken. Voor ons zou dat betekenen dat twee gezinsleden ergens anders in de trein zitten dan de rest van het gezin. Erg ongezellig.
Ik liet me nog niet afschrikken. Misschien konden we de rolstoel opvouwen en een gewone stoel boeken. Dat kon, maar een opgevouwen rolstoel geldt als bagage. Past hij wel binnen de maximale afmetingen? Wat als de bagagerekken vol zijn? Wat als een conducteur de opgevouwen rolstoel weigert? Op die vragen kwam geen antwoord.
Deutsche Bahn antwoordde na een week nog steeds niet op mijn mail. De Deense spoorwegen lieten weten dat de beantwoording van mijn vraag twintig tot dertig dagen kan duren. Een reactietermijn voor een simpele vraag die je nodig hebt voordat je überhaupt kunt boeken.
Er is een VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Europa spreekt voortdurend over inclusie, toegankelijkheid en duurzaam vervoer. Maar zodra een gezin probeert die idealen in de praktijk te brengen, loopt het systeem vast op nationale regels, verschillende boekingssystemen en organisaties die vooral uitleggen waarom ik ‘de ander’ moet hebben.
Na weken bellen, mailen, wachten, waren we er klaar mee. Onze oudste zoon vloog nu naar Kopenhagen. De rest van het gezin ging met de auto.
Anno 2026 zou je verwachten dat een gezin met een kind met een handicap gewoon een internationale treinreis kan boeken. Dat er een loket is dat zegt: ‘Geeft u mij uw reisgegevens maar, wij regelen de tickets, de rolstoelplaats en de assistentie.’ In plaats daarvan krijg je te horen dat je de verkeerde afdeling hebt, dat de begeleiderskaart niet geldig is en dat je eigenlijk beter helemaal niet kunt gaan.
De groenste optie bleek uiteindelijk de minst toegankelijke. Europese treinen zijn niet toegankelijk zolang spoorwegmaatschappijen naar elkaar blijven wijzen. Stop met polderen en regel het. Toegankelijk vervoer is geen gunst en geen extra service. Het is een recht en de wet.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant