Huisartsen die twijfelen over patiënten met pijn op de borst zijn gebaat bij een eenvoudige CT-scan. Nederlands onderzoek dat vandaag verschijnt, wijst uit dat artsen dan veel minder patiënten onnodig doorverwijzen naar de cardioloog.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant en schrijft over gezondheid.
Iedere week meldt zich op het spreekuur van huisarts Robert Willemsen wel een patiënt met pijn op de borst en regelmatig slaat bij hem de twijfel toe. Is het stress, zijn het maagklachten, problemen met de longen misschien? Of is het erger en heeft hij een patiënt tegenover zich bij wie een kransslagader aan het dichtslibben is?
Het is een vraag die alle huisartsen herkennen: jaarlijks zien zij zeker een half miljoen patiënten die klagen over pijn op de borst. Als de pijn ontstaat bij inspanning en weer verdwijnt in rust, dan is de zaak duidelijk, zegt Willemsen. ‘Zodra je de trap oploopt, heeft je hart meer bloed nodig en dan geeft een kransslagader die half dicht is problemen.’ Maar veel vaker zijn de klachten onduidelijk van aard. Het gevolg is dat er jaarlijks meer dan honderdduizend patiënten worden doorgestuurd naar het ziekenhuis, waar cardiologen uiteindelijk maar bij een klein deel een vernauwd bloedvat bij het hart vinden.
Nu laat grootschalig Nederlands onderzoek zien dat er een manier is om huisartsen meer zekerheid te geven. Als ze bij patiënten over wie ze twijfelen in het ziekenhuis een eenvoudige CT-scan kunnen laten maken, sturen zij de helft minder patiënten naar de cardioloog. Dat scheelt in de kosten: een CT-scan is goedkoper dan een doorverwijzing naar de cardioloog, zegt hoogleraar Rozemarijn Vliegenthart (UMCG). Bovendien hebben cardiologen vaak lange wachtlijsten.
Zo’n CT-scan maakt zichtbaar hoeveel kalk er in de bloedvaten rondom het hart zit en die kalkscore heeft een grote voorspellende waarde, verduidelijkt Vliegenthart, als radioloog gespecialiseerd in de beeldvorming van hart en longen. Hoe hoger die score, hoe meer risico op een hartinfarct later in het leven.
Vliegenthart was onderzoeksleider van de door de Hartstichting gefinancierde studie, waaraan de afgelopen jaren ruim 500 patiënten uit 101 huisartsenpraktijken meededen. De resultaten zijn vandaag online gepubliceerd door vakblad Heart. De helft van de huisartsen kreeg de mogelijkheid om bij patiënten met onduidelijke klachten een CT-scan te laten maken. De andere helft niet. De patiënten werden daarna gemiddeld anderhalf jaar gevolgd.
Van alle patiënten die een scan lieten maken, had bijna de helft geen of amper kalk in de bloedvaten bij het hart. Huisartsen kunnen die patiënten veilig thuis laten, zo blijkt uit de onderzoeksresultaten. In die groep vond geen enkel ernstig hartincident plaats en bij patiënten die toch waren doorverwezen, omdat de huisarts het niet vertrouwde, vond de cardioloog nooit een vernauwde kransslagader. ‘Geruststellend nieuws’, aldus Vliegenthart.
Met de inzet van een CT-scan werden alleen niet meer vernauwde kransslagaders opgespoord, al was dat ook niet het doel van het onderzoek. Eenmaal in de spreekkamer van de cardioloog bleek de kalkscore-strategie, tegen de verwachting in, niet effectiever dan de standaardaanpak. De cardioloog vond in beide groepen even vaak een vernauwde kransslagader, of patiënten nou wel of niet vooraf een CT-scan met een kalkscore hadden gehad.
Dat heeft, erkennen de onderzoekers, te maken met een vertekening in de studie. Huisartsen die een scan konden aanvragen, deden dat soms ook voor patiënten met mildere klachten, die ze anders niet zouden hebben doorgestuurd. Ook omdat ze beseften dat ze hen met de uitslag mogelijk gerust konden stellen. Gevolg was dat de patiënten in de scangroep gemiddeld genomen een lager basisrisico op hart- en vaatziekten hadden.
Praktijkonderzoek moet uitwijzen wat de meerwaarde van de CT-scan is, zegt hoogleraar cardiovasculaire beeldvorming Robin Nijveldt (UMC Utrecht), niet betrokken bij de studie. Belangrijkste vraag: is de aanpak kosteneffectief? Als een huisarts de keus heeft, kiest hij mogelijk vaker, misschien te vaak, voor een scan. ‘We hebben nu al een tekort aan CT-scans. Voordat we gaan bijkopen, moeten we zeker weten dat die aanpak voldoende oplevert.’
Aan de berekening van de kosteneffectiviteit wordt gewerkt, zegt Vliegenthart. Een landelijke werkgroep van cardiologen, radiologen en huisartsen buigt zich over de vraag welke patiënten voor de scan in aanmerking komen. Huisartsen in Groningen en Drenthe zijn aan het proefdraaien met het gebruik van de CT-scan en dat moet onder meer duidelijk maken hoe vaak huisartsen er in de praktijk van alledag gebruik van maken.
De eenvoudige CT-scan geeft alleen een kalkscore, of er daadwerkelijk sprake is van een vernauwing, wordt pas zichtbaar op een scan met contrastvloeistof. Dan blijkt er bij veel patiënten met een hoge score (nog) niets aan de hand. Toch is veel kalk in de kransslagaders een risicofactor voor toekomstige hartproblemen, benadrukt Vliegenthart. ‘Vergelijk het met de kalkaanslag in een waterleiding: hoe meer aanslag, hoe groter de kans dat de leiding op een bepaald moment acuut dichtslibt.’
Die boodschap lijkt bij veel patiënten te zijn overgekomen en ook dat is een belangrijk resultaat, zegt Nijveldt. In de groep die een kalkscore kreeg, besloten ruim twee keer zoveel patiënten om hun leefstijl aan te passen: 36 procent meldde zich aan voor een zorgprogramma bij de huisarts.
Slagaderverkalking heeft een jarenlange aanloop, waar patiënten meestal niets van voelen, zegt huisarts Willemsen, een van de onderzoekers. ‘Op een scan zien ze opeens wat er in hun lichaam aan de hand is.’ Door risicofactoren als overgewicht en een hoge bloeddruk aan te pakken kunnen zij soms erger voorkomen. Nijveldt: ‘Het kost ons veel moeite om patiënten gezonder te laten leven, hiermee hebben we iets in handen om aan preventie te gaan doen.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant