is tv-recensent voor de Volkskrant en schrijft over film.
Een interview is een kleine choreografie van onkunde en eigenbelang, zei Tommy Wieringa ooit.
Toch zat hij zondagavond behoorlijk ontspannen in zijn langverwachte Zomergasten-uitzending. Een belang had hij niet meer, behalve dan dat hij hoopte dat het leuk zou worden. Vroeger had hij misschien meer Zomergasten-ambitie. Had hij het heel serieus genomen en meer eigenbelang gehad, een dringende boodschap willen overbrengen. Nu beschouwt hij de fragmenten als vrienden die rond de tafel zitten. Met hen erbij komt het goed.
In die fragmenten zagen we bijvoorbeeld meerdere vliegtuigen, die ook vaak terugkomen in zijn boeken. Het valt perfect samen met zijn eeuwige zoektocht naar ruimte, die hem werd afgenomen toen hij op zijn negende werd ‘gerepatrieerd’ vanuit Aruba naar Nederland. Daar wachtte een leven in rechthoekig Nederland, een land dat haast met een geodriehoek leek getekend.
Ergens vroeg in zijn schrijversloopbaan leerde Wieringa dat je je helemaal niet hoeft te generen voor sentimentaliteit en het grote gebaar. Afstappen van dat veilige en dat hoekige. Gelukkig maar, want zonder figuren die de weegschaal met woorden altijd net iets te vol leggen, zou het ook maar saai worden.
En naar woorden, goed bedachte woorden, hoefde Wieringa zelden lang te zoeken. Dit is ten slotte de man die ooit ‘ontsnapte door een luikje naar de onmetelijke ruimte van de verbeelding’.
In de eerste minuten haalt Wieringa Gerrit Komrij aan, die in een literaire recensie ooit een vernietigende observatie deed: ‘Een vondst van een ons in een boek van een kilo.’
Na drie uur Zomergasten kon er geen misverstand over bestaan: bij Wieringa moet elke zin een kilo zijn. Elke herinnering is een feilloos geformuleerde volzin, elke gedachte een kortverhaal op zich. Presentator Janine Abbring vervult tijdens de oratie vooral een bijrol: een moderne dominee onderbreek je niet zomaar.
En zelfs dan zijn de zinnen alleen niet meer genoeg, zeker niet in tijden van klimaatverandering en oorlog op het continent. ‘I’m gonna do something’, was een zin die vaak terugkwam, vrij refererend aan kunstenaar Simon Rodia, die tientallen jaren bouwde aan zijn met scherven vormgegeven Watts Towers in Los Angeles.
Die zin past perfect bij het idee dat alles gewicht moet hebben, dat ook het zijn van een romancier allang niet meer genoeg is. Een boek is misschien hooguit een ons, een missie wordt al snel een kilo.
Het laatste uur van Wieringa’s oratie draaide vooral om Oekraïne, daar Wieringa zich via stichting Protect Ukraine al jaren nuttig maakt door met hulpmiddelkonvooien die kant op te rijden. Er moet een wereld gered, dus de lezer moet maar even wachten.
Hoeveel mooie woorden er ook waren in deze Zomergasten, uiteindelijk is de schrijver een man van de daden geworden. ‘Doe in hemelsnaam iets!’, besloot Wieringa zijn avond. Dat leek toch verdomd veel op een dringende boodschap.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant