Onderwijs Voor het tweede jaar op rij trekken universitaire lerarenopleidingen weer meer nieuwe studenten. Niet eerder waren er zoveel aanmeldingen voor de universitaire pabo, die sinds 2008 bestaat. „Het moment dat ze gingen van niet snappen naar wel snappen, dat vond ik heel mooi.”
Sem Thuis, hier voor zijn oude basisschool in Almere, gaat pabo doen aan de Universiteit van Amsterdam: „Je leert kritisch te zijn en hoe je onderzoek doet.”
In de vierde klas bezocht Sem Thuis (18) al open dagen van universiteiten en hogescholen, om erachter te komen welke studie na het vwo bij hem zou passen. „Ik heb soms moeite met keuzes maken. En ik ben niet zo’n vwo’er die per se een universitaire opleiding wil doen.” Hij overwoog een studie rechten, geschiedenis en social work.
Wat Sem in ieder geval wist: hij wilde een studie doen waarmee hij mensen kon helpen. „En ik heb het altijd heel leuk gevonden om iets over te brengen, iets te presenteren.”
Uiteindelijk was het de academische pabo die zijn aandacht trok, tijdens een open dag van de Universiteit van Amsterdam. Bij die opleiding combineren studenten een universitaire studie pedagogische wetenschappen met een pabo-opleiding aan een hogeschool. In vier jaar kunnen ze twee diploma’s halen, en een bevoegdheid om les te geven in het basisonderwijs.
De eerste academische pabo begon in 2008, omdat steeds minder vwo’ers voor de pabo kozen. Ook Sem vroeg zich af of de hbo-opleiding wel „uitdagend genoeg” zou zijn. „Bij de universitaire pabo leer je niet alleen lesgeven, maar ook theorieën over lesgeven. Je leert kritisch te zijn en hoe je onderzoek doet.”
Om zeker te zijn van zijn keus liep Sem een dagje mee op zijn oude basisschool in Almere, in groep vier. Hij observeerde zijn oude juf. Hielp mee in de klas. Na een rekenles, toen de kinderen zelfstandig aan het werk moesten, liep hij rond om vragen te beantwoorden. „Het moment dat ze gingen van niet snappen naar wel snappen, dat ik zag dat het klikte, dat vond ik heel mooi.” In september begint hij aan de opleiding.
Voor het tweede jaar op rij trekken universitaire lerarenopleidingen weer meer nieuwe studenten, blijkt uit cijfers die koepelorganisatie Universiteiten van Nederland (UNL) maandag naar buiten bracht. Zowel opleidingen tot basisschoolleraar als opleidingen tot docent in het voortgezet onderwijs waren het afgelopen collegejaar populairder dan het jaar ervoor. De inschrijvingen stegen met 13,5 procent.
Die cijfers zijn nu pas bekend, vanwege de veelheid aan routes voor universitaire studenten om leraar te worden. Naast hele opleidingen zoals de academische pabo en educatieve masters, kunnen studenten bijvoorbeeld ook een minor volgen voor een beperkte tweedegraads bevoegdheid in het voortgezet onderwijs. Daarmee kunnen ze les geven in een specifiek vak, aan vmbo-tl-klassen en aan de onderbouw van havo en vwo. Ook zijn er routes voor zij-instromers.
De inschrijvingen voor een opleiding tot leraar in het voortgezet onderwijs stegen het hardst: van 1.785 studenten in studiejaar 2024/2025, naar 2.029 studenten het afgelopen collegejaar. Tot 2024 daalde het aantal studenten juist.
De universitaire pabo ziet het aantal studenten al langer toenemen. In 2021 kozen 384 studenten voor een opleiding tot basisschoolleraar aan de universiteit, afgelopen collegejaar waren dat er 568. Daarvan begon een grote meerderheid (530 studenten) aan de academische pabo of een andere bacheloropleiding tot basisschoolleraar, 38 studenten schreven zich in voor een tweejarige master.
Niet eerder waren er zoveel aanmeldingen voor de universitaire pabo, die sinds 2008 bestaat. Ongeveer 1 procent van alle nieuwe bachelorstudenten koos voor een opleiding tot basischoolleraar. Hogescholen leiden nog steeds veruit de meeste basisschoolleraren op: afgelopen collegejaar begonnen ruim zesduizend studenten op de pabo. Ook daar steeg de instroom voor het tweede jaar op rij, bleek in februari al.
De groeiende instroom is te verklaren door de inzet van universiteiten om lerarenopleidingen flexibeler en bekender te maken, volgens koepel UNL. Zo zijn er verkorte trajecten en opleidingen op maat bijgekomen, en programma’s voor zij-instromers. Ook voerden de universiteiten en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap landelijk campagne om studenten te werven.
„Daar plukken we nu de vruchten van”, volgens Caspar van den Berg, voorzitter van UNL. Van den Berg noemt het „heel goed nieuws” dat meer studenten kiezen voor een lerarenopleiding aan de universiteit, met oog op het huidige lerarentekort. Afgelopen winter rapporteerde het ministerie een tekort van bijna 5.800 voltijdbanen in het primair onderwijs, ongeveer 2.200 docenten in het voortgezet onderwijs en zeker 900 docenten in het mbo.
Als er geen universitaire variant had bestaan, was Sem Thuis waarschijnlijk niet direct aan een lerarenopleiding begonnen, zegt hij. „Maar dan was ik misschien later alsnog het onderwijs ingegaan, als zij-instromer.”
Het liefst geeft hij later les aan de bovenbouw. Het lijkt hem leuk om een musical te maken met groep acht. Vier jaar geleden toerde Sem zelf het land rond in een musical. Hij speelde Friedrich von Trapp in The Sound of Music. „Dat vind ik ook zo leuk aan het basisonderwijs, je kan er heel veel kwaliteiten van jezelf in kwijt.”
Zijn oude basisschooljuf, met wie hij een dagje meeliep, vertelde hem ook over de minder leuke kanten van het vak. „Je hebt ook veel administratief werk. Je moet van alles noteren, dossiers schrijven, nakijken. Dat lijkt me wel wat minder. Maar het hoort erbij.”