Het bestrijden van branden in de Franse Gironde blijkt een onverwacht taaie klus. Hier doet zich het fenomeen voor van ‘vuurstormen’: felle windstoten en bliksemschichten die het vuur extra aanjagen.
‘Een compleet onvoorspelbaar fenomeen’, noemde Sophie Brocas, prefect van het departement Gironde, de bosbranden die haar regio de afgelopen tijd teisterden. De vlammenzee heeft daar maandagavond al een gebied vier keer zo groot als Parijs verwoest en geleid tot de evacuatie van minstens 200 duizend mensen. Brandweerlieden zijn nog steeds druk bezig de brand te temmen.
Wat hun werk extra lastig maakt, is dat de branden in de Gironde soms omslaan in ‘vuurstormen’. Dit weerkundige fenomeen, pyrocumulonimbus, zorgt voor felle windstoten, enorme rookpluimen en bliksemschichten. Hoe ontstaan die?
‘Het begint allemaal met de hoge temperaturen die de bosbrand veroorzaakt’, vertelt meteoroloog Reinout van den Born. ‘Warme lucht is lichter dan koude lucht en stijgt samen met waterdamp op.’ Zo ontstaan er enorme wolken tot in de stratosfeer (boven de 10 kilometer), nog hoger dan passagiersvliegtuigen vliegen. ‘Het lijkt een beetje op de paddenstoelwolk van een atoombom’, schetst Van den Born.
Maar dan begint de ellende pas, dankzij een meteorologische basiswet. ‘De atmosfeer is altijd in evenwicht, dus moeten de opgestegen windvlagen ook weer dalen’, legt Van den Born uit. Dat doen ze met snelheden tot 100 kilometer per uur, terug het vuur in. Zo komt er extra zuurstof bij, en wint het ‘vuurfront’ aan meters, op ogenschijnlijk willekeurige plekken.
Ondertussen kunnen in de wolk ook bliksemschichten ontstaan, die andere delen van het bos aansteken. Er valt wel regen uit de vuurstorm, maar door de hitte verdampen de druppels voordat ze überhaupt de grond raken. ‘De brandweer kan met de windrichting berekenen waar het vuur heengaat, maar zich er niet tegen verzetten. Het is enorm grillig’, vertelt Van den Born.
Onderzoekers zien dit soort vuurstormen wel vaker tijdens extreme bosbranden in Australië, Canada en de VS, maar in Europa zijn ze relatief zeldzaam. Bosbrandonderzoeker Jean-Baptiste Filippi, die momenteel teams in de Gironde helpt, heeft al acht tot tien vuurstormen gespot en volgens hem kunnen er nog meer ontstaan. ‘Het is een wonder dat er nog geen doden zijn gevallen’, zei hij maandag tegen Franse krant Le Monde.
Volgens Van den Born zijn er momenteel ook vuurstormen in Spanje, waar rond Madrid en Valencia grote branden woeden.
De basis voor de branden werd een half jaar geleden al gelegd, zegt Matthew Jones, klimaatonderzoeker bij de Universiteit van East Anglia, tegen Science Media Centre. ‘Klimaatverandering veroorzaakt sterke schommelingen tussen natte en droge extremen en zorgt zo voor de ideale omstandigheden voor grote bosbranden.’ De wildgroei die is ontstaan tijdens de ongebruikelijk natte winter en lente, is nu uitgedroogd door de hitte en droogte en ligt als een ‘tondeldoos vol brandstof’ klaar om vlam te vatten.
Morgen dient zich zowel in Spanje als in Frankrijk een nieuwe hittegolf aan. De Franse president Emmanuel Macron moedigde maandag bij een bezoek aan de Gironde brandweermannen dan ook aan om met vereende krachten door te gaan met blussen. ‘De komende weken worden zwaar en we moeten standhouden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant