Lokale politiek De fractievoorzitter van de Amsterdamse BIJ1-fractie, Tofik Dibi, heeft schulden en leek voor even onvindbaar. Toen dook hij weer op met een online bericht, al blijven er veel vraagtekens staan. De situatie is tekenend voor de afgelopen jaren binnen de partij, waar het zowel landelijk als lokaal van ophef naar ophef gaat.
Tofik Dibi (BIJ1) voorafgaand aan de installatie van de gemeenteraadsleden door burgemeester Femke Halsema.
Tofik Dibi, de fractievoorzitter van de Amsterdamse BIJ1-fractie, leek een aantal dagen spoorloos. Dibi zou schulden hebben, aldus een openbare akte van een deurwaarder die afgelopen maand werd gepubliceerd in de Staatscourant. Daarin stond dat ‘Tovek Dibi’ een schuld heeft openstaan bij woningcorporatie Vesteda en derdenbeslag zou worden gelegd. Daarbij kan bijvoorbeeld beslag worden gelegd op loon of toeslagen.
Hoewel de voornaam afwijkt, kwam de geboortedatum op het exploot wel overeen met die van de Amsterdamse BIJ1-fractievoorzitter. Daarnaast bleek uit de akte dat van Dibi geen woon- en verblijfplaats bekend was binnen en buiten Nederland; een dergelijke akte wordt alleen openbaar gemaakt als van de schuldenaar geen woonplaats bekend is. Als Amsterdams gemeenteraadslid is Dibi echter wel verplicht om in Amsterdam te wonen. Omdat Dibi ook niet op berichten en oproepen reageerde, leek hij even ‘onvindbaar’, zo berichtte De Telegraaf afgelopen weekend.
Maar Dibi dook weer op.
Dibi liet maandagmiddag aan NRC weten met een reactie te komen. In die reactie, die hij op dinsdagochtend op de landelijke kanalen van BIJ1 deelde, schrijft hij dat „privé-informatie op straat [is] beland”. Zonder verder specifiek op zijn woonplaats of beslaglegging in te gaan, stelt Dibi dat hij deurwaarders kent sinds zijn elfde, dat de „intimiderende manier van communiceren van deurwaarders” de afgelopen decennia is toegenomen en dat de werkwijze „soms [doet] denken aan die van de maffia”. Dibi stelt „in veel opzichten” niet te verschillen van de mensen voor wie hij de politiek in ging, om vervolgens te verwijzen naar schulden, dakloosheid, werkloosheid, mentale en fysieke klappen en discriminatie.
Dibi was daarna niet bereikbaar voor verder commentaar. Het landelijk partijbestuur van BIJ1 wel. Dat schaart zich desgevraagd achter Dibi. Het partijbestuur laat schriftelijk kort weten dat het „dankbaar” is voor Dibi’s „openheid” en „inzet” voor de partij, en verwijst voor verdere vragen over zijn persoonlijke situatie naar „het persoonlijk statement” van Dibi. „Juist in moeilijke situaties” kiest het partijbestuur ervoor „elkaar te steunen, met elkaar in gesprek te blijven en zorgvuldig met persoonlijke omstandigheden om te gaan”.
Dibi was voorheen Tweede Kamerlid voor GroenLinks (2006-2012) en oud-bestuursadviseur voor de gemeente Amsterdam (2018-2025). In die laatste rol ontving Dibi geregeld kritiek, omdat hij zich als ambtenaar openlijk uitsprak tegen de landelijke behandeling van asielzoekers en het landelijke Israël-beleid. In de week waarin de onderhandelingen met de gemeente eindigden over zijn vertrek als bestuursadviseur, raakte Dibi betrokken bij het door Sylvana Simons opgerichte BIJ1. Eerst als lijsttrekker van de landelijke partij, die hij niet naar zetels in de Tweede Kamer wist te leiden.
Een maand na de Tweede Kamerverkiezingen werd bekend dat Dibi lijsttrekker van de Amsterdamse tak van de partij zou worden. Bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen veroverde BIJ1 onder leiding van Dibi twee zetels in de Amsterdamse gemeenteraad. Een opsteker voor de Amsterdamse tak van BIJ1, die in 2023 nog voortijdig uit de gemeenteraad verdween. Twee raadsleden splitsten zich destijds af door een „toxische, structureel onveilige sfeer” binnen de fractie.
Toch staat die opsteker nu weer onder druk door de tijdelijke ‘verdwijning’ van Dibi, nog geen vier maanden na de installatie in de gemeenteraad. De kwestie-Dibi vormt daarmee een nieuw hoofdstuk van onrust binnen BIJ1, dat in een lange reeks van ophef, ruzies en conflicten staat binnen zowel de landelijke partij als lokale afdelingen. In 2021 werd de landelijke nummer twee Quinsy Gario bijvoorbeeld geschorst en vervolgens geroyeerd vanwege ’toxisch gedrag’. In datzelfde jaar verliet de afdeling Den Haag de landelijke partij, in 2022 vertrok de landelijke voorzitter. In beide gevallen werd gewezen op een giftige interne cultuur.
Ook in Amsterdam, de stad waar BIJ1 haar eerste zetel veroverde, rommelt het niet voor het eerst. Zo behaalde de partij bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 nog drie zetels, maar viel de fractie uiteen na een reeks interne conflicten. Zo stapte het bestuur van de Amsterdamse afdeling op, waarbij het het fractiebestuur „een gebrek aan transparantie” verweet. Nadat in 2022 de nummer twee na onenigheid opstapte en in 2023 ook de resterende twee raadsleden afsplitsten, verdween BIJ1 voor even van het Amsterdamse politieke toneel.
Maar ook na de laatste verkiezingen en met een nieuwe samenstelling van de Amsterdamse BIJ1-fractie is de onrust binnen de fractie niet voorbij. Dat bleek afgelopen maand toen Dylan Bakker stopte als fractievertegenwoordiger van BIJ1, na spanningen binnen de Amsterdamse fractie. Een fractievertegenwoordiger ondersteunt de fractie door bijvoorbeeld het woord te voeren in commissievergaderingen en deel te nemen aan fractievergaderingen.
Desgevraagd spreekt oud-fractievertegenwoordiger Bakker van een „moeizame samenwerking” met de fractieleden. „Het ontbrak binnen de fractie aan leiderschap, bovendien werden geen goede werkafspraken gemaakt”, zegt hij. Dibi zou daarbij geregeld „onbereikbaar” zijn tijdens het werk en „te laat” komen, aldus Bakker.
Het andere Amsterdamse BIJ1-gemeenteraadslid, Saskia Meiland, zegt niet te herkennen dat de samenwerking stroef zou verlopen. Ze spreekt van „goed onderling contact” en een „constructieve samenwerking” met Dibi en de huidige fractievertegenwoordigers. Dat iemand wel eens te laat komt, noemt Meiland niet uitzonderlijk. Maar, zegt ze, de verantwoordelijkheid als volksvertegenwoordiger nemen ze binnen de fractie „elke dag serieus”. „We zijn voor vier jaar gekozen, en in die hoedanigheid zetten wij ons onverminderd in.”