Knap hoe de spelers in ‘Huus van Twente’ van Johanna ter Steege soepel switchen van humor naar verdriet. Twents zwijgen is een belangrijk thema, maar in het theater kunnen woorden ook te veel zijn.
schrijft voor de Volkskrant over dans en (circus)theater.
De sfeer zit er goed in bij aankomst in café Bays in het Twentse dorp Reutum. De bitterballen gaan rond en accordeonist Juul Beerda speelt meezingers. Alle bezoekers haken in; zo’n 200 toeschouwers passen in het feestzaaltje. Bij de entree van Wil (Johanna ter Steege) en Henk (Stefan de Walle) onthaalt iedereen hen op een gemeend ‘Lang zal ze leven’.
Broer en zus Vunderink hebben wat te vieren. Hun café annex feestzaal Huus van Twente bestaat 75 jaar. En hoe lastig het ook is dat jonge generaties hun nostalgische familiecafé mijden – ‘Dit is geen kroeg, dit is een museum’, aldus nichtje en logee Anne (Charlie Panneman) – ze houden de moed erin. Of houden ze alleen de schone schijn op?
Terwijl ze biertjes tappen en glazen poleren betwisten ze het feestprogramma. Zijn de gasten niet te oud voor het huisspelletje ‘zwieren & vieren’, waarbij bezoekers gekke opdrachten uitvoeren na een draai aan een rad? En moeten alle 29 coupletten worden gezongen van het door Henk geschreven feestlied? Het publiek rijmt volop mee: ‘Wil je rouwen of trouwen, dan zit je hier goed.’
Dan duikt naast nichtje Anne een tweede gast op die de feestvreugde ondermijnt. De succesvolle Turkse zalenondernemer Burak (Ali Çifteci) beleefde een verboden tienerliefde met Wil. Na een dramatisch ongeluk met Wils jongste broertje Peter zag hij haar nooit meer. Waarom? Ook dat werd verzwegen. Decennia later weet hij meer dan Wil; hoe Henk de belabberde financiële situatie van het Huus verzwijgt. Het stikt onder de toog van de familiegeheimen over schuld, schulden en de pijn van Twents zwijgen.
Na twee succesvolle zomervoorstellingen op grote locaties – Hanna van Hendrik (2019-2022) en De vergeten Twentse lente (2023) – zoekt actrice en creatief producent Ter Steege voor haar derde project rond thema’s uit haar geboortegrond nu de intimiteit van dorpse feestzaaltjes. Knap hoe deze vier professionele acteurs en vijf lokale amateurspelers met warmbloedig spel, bijna op de schoot van de bezoekers, soepel switchen van humor naar verdriet. Ze buiten iedere centimeter uit van de fraai uitgelichte bar in het midden en twee summiere zijtoneeltjes (ontwerp: Sacha Zwiers en Gé Wegman).
Wel jammer dat cabaretier Jan Beuving in zijn eerste toneeltekst de verzwegen pijn nadrukkelijk benoemt én samenvat (zoals in Annes telefonische spraakberichten). Beuvings grappen over priemgetallen en vreetschuren vallen goed, net als zijn taalvondsten – ‘waar een Wil is, is een Henk’ – en de glorieuze inzet van Twents dialect. Maar met deze ervaren acteurs en regisseur (Liesbeth Coltof) hoef je verdriet niet zo uitvoerig te verwoorden.
Ook al draait de voorstelling om Wils hartenkreet: ‘Sprekk’n zal pien doon, moar van zwieg’n goa je kapot.’ Voor toneelspel geldt het omgekeerde. Zeker in deze intieme omgeving spreekt lichaamstaal boekdelen. Daarop mag Huus van Twente deze zomer meer vertrouwen.
Theater
★★★☆☆
Door Stichting op Twentse Groond. Tekst Jan Beuving. Regie Liesbeth Coltof.
13/6, feestzaal Bays, Reutum, Twente. Aldaar t/m 21/6 en van 19/8 t/m 23/8. Tournee t/m 16/8 langs Denekamp, Weerselo, Albergen, Goor, Oldenzaal, Markelo en Langeveen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant