De definitieve tekst van het akkoord waarmee de Verenigde Staten en Iran verdere onderhandelingen ingaan is nog niet bekend. Maar volgens deskundigen is uit de kladversie al één conclusie te trekken: de VS heeft deze oorlog niet gewonnen.
"Het memorandum blijft op verschillende manieren vaag over wat er gaat gebeuren tijdens de komende onderhandelingen, maar die vaagheden lijken volledig in het voordeel van Iran", zegt Andrew Gawthorpe, universitair docent aan de Universiteit Leiden en deskundige op het gebied van Amerikaans buitenlandbeleid.
"Voor zover ik kan zien hebben de Amerikanen geen noemenswaardige Iraanse toezeggingen losgekregen en hebben de Iraniërs al gewonnen op een meerderheid van de punten."
In de gelekte tekst zegt Iran op nucleair vlak niets toe, buiten de verklaring dat het geen kernbom zal bouwen. Maar dat is in het verleden al heel vaak beloofd. In het document staat dat de Straat van Hormuz weer opengaat, maar niet onder welke omstandigheden.
"De dingen die de Iraniërs van de Amerikanen willen lijken allemaal te gaan gebeuren, op manieren die relatief duidelijk worden omschreven en waar een tijdschema aan is verbonden", constateert Gawthorpe. "Tegelijkertijd staan de dingen die de Amerikanen willen er niet in of worden ze geschaard onder 'daar hebben we het later over', zonder voorwaarden of tijdspad."
"Eigenlijk is dit gewoon een capitulatie van de Verenigde Staten", vindt ook Koert Debeuf, hoogleraar internationale politiek en Midden-Oosten aan de Vrije Universiteit Brussel. "In ruil voor die herhaalde Iraanse toezegging over een kernwapen en de heropening van de Straat van Hormuz gaat de VS niet alleen meteen sancties op Iraanse export opheffen en Iraanse bevroren gelden in het buitenland vrijgeven, maar komt er ook een soort reconstructiefonds."
Debeuf is vooral verbaasd door de omvang van dat herstelfonds. Volgens het voorlopige akkoord garandeert de VS 300 miljard dollar (zo'n 259 miljard euro). "Dat doet bijna denken aan de herstelbetalingen die Duitsland moest doen na de Eerste Wereldoorlog", zegt hij. "Ik weet niet hoe ze dat bij elkaar willen halen, maar feitelijk zou het gaan om een zware betaling om Iran ervan te overtuigen de Straat van Hormuz te heropenen. Vóór deze oorlog was dat niet eens een punt."
President Donald Trump was woensdag in ieder geval niet enthousiast over het herstelplan. Hij deed de berichten erover af als nep en stelde dat de VS niet van plan is te betalen voor de wederopbouw van Iran.
Wat er ook van overblijft, de kladversie van het memorandum wekt sterk de indruk dat er niet meer in het vat zat voor Washington, zegt Gawthorpe. "Als de Amerikanen in staat waren geweest om concrete toezeggingen van Iran te krijgen over het nucleaire programma, het lot van de Iraanse voorraad van verrijkt uranium en de vrije doorvaart in de Straat van Hormuz, dan hadden ze dat gedaan. Er staat ook niets in het memorandum over Iraanse raketten of Iraanse bondgenoten zoals Hezbollah, de Houthi's of Iraakse sjiitische milities."
In die context springt punt 13 uit de voorlopige tekst van het akkoord eruit voor de VS-historicus. "Daar staat expliciet dat de onderhandelingen beperkt zullen blijven tot de punten die in het memorandum worden genoemd." Kortom: de Amerikanen kunnen niet besluiten om toch over Iraanse ballistische raketten te beginnen.
Gawthorpe verwacht dat het memorandum het slecht zal doen bij Amerikanen die toegewijde Iran-haviken zijn, zoals de Republikeinse senator Lindsey Graham. "Die zullen hun best doen om ervoor te gaan liggen." Dat betekent niet dat hun stem de overhand heeft in de VS. "De meeste Amerikanen zijn er vooral op gebrand dat hun land zich losmaakt van de oorlog en de Straat van Hormuz weer opengaat."
Dat komt in de buurt van de doelen van Trump. "Ik denk dat zijn topprioriteit is om de olie weer te laten vloeien en de inflatie in de VS naar beneden te krijgen, zodat de economie zich herstelt voor de tussentijdse verkiezingen in november. Hoe sneller dat gebeurt, hoe kleiner de politieke impact die we kunnen verwachten."
Maar zelfs in het gunstigste scenario zal het vele maanden kosten voordat de gevolgen van de blokkade van de Straat van Hormuz zijn hersteld. De olieprijzen zullen dus hoog blijven, ook in de VS. "Dat gaat Trumps Republikeinse Partij sowieso pijn doen in november. De belangrijkste vraag is hoe groot de schade precies wordt."
Het Iraanse regime wankelde voor de oorlog misschien nog niet, maar was wel sterk verzwakt, zegt Debeuf. "Iraniërs voelden dat aan en gingen daarom de straat op. Dat is nu plotseling weer omgeslagen: het Iraanse regime kan een grote overwinning claimen. Intern, maar ook extern. Wie gaat nu nog de straat op in Iran? Dan word je beschouwd als een verrader die wordt gesteund door Trump en Netanyahu. Dit heeft oppositie eigenlijk onmogelijk gemaakt. In ieder geval voorlopig."
Dat brengt de Midden-Oostenkenner tot een trieste conclusie. "Het Iraanse volk is het grootste slachtoffer. Niet alleen vanwege de bombardementen, waarbij duizenden mensen zijn omgekomen, maar het is ook opgescheept met een regime dat veel sterker uit de oorlog is gekomen."
Source: Nu.nl algemeen