Schoten in Het Kanaal Een Brits zeiljacht dat een Russisch fregat „gevaarlijk dicht naderde”, kreeg schoten voor de boeg. „Onwerkelijk”, zeggen de zeilers.
Dit beeld van 6 april 2026 is vrijgegeven door de Britse Royal Navy. Het toont de Britse RFA Tideforce (achtergrond) die het Russische fregat Admiral Grigorovich (voorgrond) volgt in Britse wateren.
Dreigde een aanvaring? Zelfs in dat geval is het ongekend buitensporig om waarschuwingsschoten te lossen, zoals een Russisch oorlogsschip dinsdag deed bij de nadering van een Brits zeiljacht in internationale wateren in Het Kanaal.
Het overkwam Jane en Alan Kelvey, twee zestigers die in hun zeiljacht genaamd Bright Future onderweg waren van de Engelse zuidkust naar Cherbourg in Normandië, op 23 mijl (43 kilometer) van het eiland Wight. Bij het kruisen van de diepwaterroute voor grote zeevaart naderden ze het Russische fregat Admiraal Grigorovich tot op zo’n 500 meter. Te dichtbij, volgens de Russische opvarenden.
Een „onwerkelijke” ervaring, zei Jane Kelvey dinsdagavond tegen de BBC-televisie, na aankomst in Cherbourg. Volgens haar was geen sprake geweest van een potentiële aanvaring. Toch gaf het fregat vijf stoten met de scheepshoorn („gevaar voor aanvaring”), waarna het jacht de koers verlegde als teken dat het het oorlogsschip had gezien. Daarop gaf het fregat volgens haar opnieuw vijf stoten, gevolgd door „vier of vijf schoten met een geweer”.
Volgens het Russische ministerie van Defensie zijn vanaf het fregat schoten gelost voor de boeg van het jacht omdat het „gevaarlijk dicht naderde”, nadat het fregat tevergeefs had getracht via de marifoon contact te maken en zelfs vuurpijlen had afgeschoten. Volgens het ministerie had de bemanning van de Grigorovich „gehandeld in strikte overeenstemming met de internationale scheepvaartregels”.
Volgens het internationale verdrag met verkeersregels om aanvaringen op zee te voorkomen (bekend als de ‘Collision regulations’ of ‘Colregs’) geldt echter de hoofdregel dat een motorschip moet uitwijken voor een zeilschip. Een oorlogsschip heeft daarbij geen bijzondere status.
Daarop bestaan wel uitzonderingen. Zo moet een zeilschip dat een motorschip inhaalt zelf uitwijken. Dat geldt ook wanneer een motorschip niet of beperkt manoeuvreerbaar is, of wanneer het motorschip aan het vissen is. Een zeilschip mag een motorschip dat in smal vaarwater vaart, of in een nauw afgebakend zogeheten verkeersscheidingsstelsel (TSS) niet hinderen. En zodra een zeilboot (ook) op de motor vaart geldt het zelf als motorschip, waarbij weer andere voorrangsregels gelden.
Kelvey: „Wat ons betreft was er pas sprake van een incident toen er geschoten werd”, zei ze. Dat schieten was volgens haar „volstrekt onnodig”. Ze zei het incident te hebben gemeld als „een gevaar voor de scheepvaart”, zoals vereist.
Details over de situatie ontbreken. Op die plaats in Het Kanaal is geen TSS. Of het zeiljacht ook op de motor voer, is onbekend. Hoe dan ook geldt altijd de regel van ‘goed zeemanschap’, die bepaalt dat schepen alles in het werk moeten stellen om „vroegtijdig en ondubbelzinnig” een aanvaring te voorkomen, zoals een permanente uitkijk houden en geen eigen voorrang ‘afdwingen’ waardoor een gevaarlijke situatie ontstaat.
Volgens de BBC gebeurde het incident in nevelige weersomstandigheden.
Hoewel de Britse marine sprak van „een geïsoleerd incident”, is het moeilijk los te zien van de entering van een Russische schaduwvloottanker in Het Kanaal, zondag door Britse militairen.
Tijdens die operatie, met helikopters en Britse marineschepen, was het Russische fregat in de buurt. De Grigorovich vaart sinds april in dat zeegebied met als doel het escorteren van tankers met Russische olie. Een Russisch bevoorradingsschip voorziet de Grigorovich periodiek van brandstof.
De geënterde tanker, Smyrtos, op dat moment onder de vlag van Kameroen, vervoerde volgens de Britten olie die onder de westerse sancties tegen Rusland valt. Volgens nieuwszender Al Jazeera maakten onmiddellijk na de operatie ten minste zes andere tankers uit de schaduwvloot rechtsomkeert.
De Grigorovich werd dinsdag geschaduwd door HMS Mersey, een Brits patrouilleschip. Een ander patrouilleschip, HMS Tyne, stuurde een boot naar het zeiljacht om te zien of de bemanning veilig was en om informatie in te winnen.
Het volgen van Russische marineschepen betekent een belasting voor de Britse marine, die kampt met een tekort aan schepen. De Russische schaduwvloot omvat zo’n 700 schepen. Rusland erkende in april dat het tankers met Russische olie door zijn marine laat escorteren. „Indien nodig zullen verdere maatregelen worden genomen om de scheepvaart te beveiligen en de nationale belangen in internationale wateren te beschermen”, zei Nikolaj Patroesjev, een adviseur van Poetin, toen.