Je hebt hem vast al eens voorbij zien komen, deze monsterwesp. De Aziatische hoornaar is steeds vaker in het nieuws als oprukkende exoot en er hangt ontzettend veel angst rond deze wesp. Is dit wel terecht?
‘Een Russische drone dacht ik eerst, maar het was een geelpoothoornaar, zag ik, nauwelijks opgelucht’, schrijft Peter Middendorp vol angst in zijn column. ‘Voor de geelpoothoornaar koop ik graag een tennisracket’, eindigt hij strijdvaardig. Ook elders klinken alarmerende berichten.
Maar hoe bedreigend is deze wesp werkelijk? De Aziatische hoornaar, oftewel geelpoothoornaar (2–3 centimeter lang, iets kleiner dan de Europese hoornaar, wetenschappelijke naam: Vespa velutina), wordt door het ministerie van LNV beschouwd als een invasieve exoot. Exoten – flora en fauna die hier oorspronkelijk niet voorkomen – veroorzaken soms problemen voor de natuur.
Zo verdringt de Japanse duizendknoop inheemse planten en heeft de introductie van de Amerikaanse rivierkreeft ervoor gezorgd dat de Europese soortgenoot in Nederland vrijwel uitgestorven is. Daarom is internationaal afgesproken om in 2030 de negatieve effecten van exoten met de helft te hebben teruggebracht.
Over de auteur
Luuk van Dijk (22) is student fysiotherapie en lid van de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie (NJN).
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De geelpoothoornaar is in 2004 per vliegtuig aangekomen in het zuiden van Frankrijk, heeft zich daarna snel verspreid naar de rest van Europa en komt nu in bijna heel Nederland voor. Er wordt gezegd dat deze wesp schadelijk zou zijn voor inheemse biodiversiteit. De geelpoothoornaar is een opportunist die vooral jaagt op soorten waarvan een overvloed bestaat. In Europa jaagt hij vooral op de honingbij: Zo’n 80 procent van zijn dieet bestaat uit honingbijen, en de rest vooral uit limonadewespen en vleesvliegen.
Honingbijen zijn op veel plekken geïntroduceerd om honing te maken en om gewassen te bestuiven op boerderijen. Deze honingbijen zijn schadelijk, omdat ze inheemse solitaire bijen – essentieel voor bestuiving in de natuur – van hun voedsel beroven. Vanuit dat perspectief bekeken is de Aziatische hoornaar zo slecht nog niet voor de biodiversiteit.
In natuurgebieden waar deze wesp mogelijk schade zou kunnen opleveren, wordt hij in toom gehouden door nestparasieten en de wespendief, een roofvogel die op zijn nesten jaagt. Met die wespendief gaat het overigens slecht, door habitatverlies en pesticidengebruik, dus die kan wel een steuntje in de rug gebruiken.
Is de Aziatische hoornaar dan gevaarlijk voor mensen zelf? Ook dat valt mee. In de media wordt hij geregeld verwisseld met de Aziatische reuzenhoornaar. Dit is een andere soort die veel groter is (tot 5 centimeter lang) en waarvan de steken gevaarlijk kunnen zijn. Maar de Aziatische reuzenhoornaar komt nog helemaal niet in Europa voor.
Bovendien is het aantal hoornaarsteken in Nederland niet omhoog gegaan sinds de introductie van de Aziatische hoornaar, en zijn diens steken niet gevaarlijker dan die van de Europese hoornaar. Hoornaars steken alleen als je in de buurt van hun nest komt en het fijne aan de Aziatische hoornaar is juist dat hij vooral in hoge bomen nestelt, waar mensen niet snel komen.
Waar komt die ophef dan wel vandaan? Zoals gezegd, de Aziatische hoornaar jaagt op honingbijen. De activiteit van een honingbijenkast kan met wel 30 procent dalen als er een nest van geelpoothoornaars in de buurt is. Voor wie is dat schadelijk? Niet direct voor de natuur en de biodiversiteit, zoals boven gesteld, maar wél voor de landbouwsector die honingbijen gebruikt om gewassen te bestuiven en honing te produceren.
Zou het soms de agrarische lobby zijn die de angst aanwakkert? ‘Bent u bekend met het feit dat de Aziatische hoornaar een bedreiging is voor insecten en daarmee de biodiversiteit?’, informeerde bijvoorbeeld BBB’er Cor Pierik vorig jaar april in Kamervragen. Ook stelde hij dat de Aziatische hoornaar ‘zeer agressief’ kan reageren en dat dit in zuidelijke landen reeds tot dodelijke ongevallen heeft geleid.
Toenmalig staatssecretaris Jean Rummenie (ook BBB) reageerde geruststellend: de huidige impact is ‘vooralsnog te vergelijken met die van de inheemse Europese hoornaar en de bijenwolf, die ook op honingbijen en andere vliegende insecten jagen’. Hij voegt toe dat de kans op een confrontatie met fatale afloop klein is, omdat de nesten van geelpoothoornaars hoog in de bomen hangen – iets wat biologen al wisten. Suggestie op suggestie van Pierik werd ontkracht met feitelijke informatie.
Middendorp kan dat tennisracket achterwege laten.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant