Hypermoderne stadions hebben airco en schuifdak, zoals dat van Houston, waar Nederland komende zaterdag op het heetst van dag tegen Zweden speelt. Het verantwoordelijke architectenbureau praat nu ook met PSV.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Hier, in een glanzende kantoorruimte in hartje Kansas City, met foto’s en maquettes van ontwerpen van de mooiste, meest multifunctionele stadions ter wereld, is de vraag aan CEO Bruce Miller van architectenbureau Populous onvermijdelijk. Op foto’s en impressies aan de muur is te zien hoe het Koning Salman Stadion in Riyad en het Aramco Stadion in Al Khobar er straks uitzien voor het WK van 2034 in Saoedi-Arabië.
Populous is een groot internationaal architectenbureau, gespecialiseerd in stadions. De vraag aan Miller: krijgen we straks opnieuw discussie over de omstandigheden voor arbeiders uit Nepal, de Filipijnen, Pakistan en andere lagelonenlanden, die zijn tewerkgesteld om al die futuristische, oogverblindende stadions te bouwen? Met alle gevaren vandien, hitte of andere risicofactoren? De structuur en opzet van het werk zijn immers ongeveer hetzelfde als in Qatar, waar architecten van Populous tot de ontwerpers van het Lusail-stadion behoorden, waar Argentinië de wereldtitel veroverde.
Dat stadion in Doha is overweldigend. Maar menig bezoeker vroeg zich af met welke offers de bouw gepaard was gegaan, al bleven de werkelijke cijfers over dode gastarbeiders onopgehelderd en bagatelliseerde Fifa-voorzitter Gianni Infantino de problematiek op banale wijze. Garanties kan hij niet geven, stelt Miller. Hij is voorzichtig op dit punt: ‘Wij zijn slechts de architecten, niet de uitvoerders van de werkzaamheden. We kunnen alleen vragen aan onze opdrachtgevers om aan alle voorwaarden voor een verantwoorde bouw te voldoen, om ethisch te werk te gaan. Dat doen we ook.’
Hij praat liever over zijn werk, zijn passie. In het kantoor aan Baltimore Avenue is een aparte ruimte voor stadionkunst uit verleden en heden, met talloze ontwerpen van stadions, nieuw- of vernieuwbouw, onder meer in Mexico-Stad, Houston, Kansas, Boston en Miami. Tot het portfolio behoren ook arena’s van Tottenham Hotspur, Benfica, het nieuwe Wembley, Sydney en Johannesburg, met het ontwerp dat de traditionele Afrikaanse kookpot voorstelt. Er zijn plannen voor futuristische stadions in Casablanca (capaciteit: 115 duizend bezoekers), met een tentdak, en dus in Saoedi-Arabië, voor komende WK’s in 2030 en 2034. Het stadion is tegenwoordig een statussymbool dat wordt bezocht als een museum, ook als er geen activiteit is.
Het bedrijf van Miller ontwerpt ook trainingsaccommodaties, onder meer het Compass Minerals National Perform Center, het mooiste van Kansas. De Argentijnen trainen daar; zij hadden als wereldkampioen de eerste keuze. Oranje traint ook in de stad, bij de vrouwenploeg van KC Current. Miller: ‘Het is geen toeval dat liefst vier landen, ook Engeland en Algerije, in Kansas trainen. Er is de laatste jaren veel geïnvesteerd in trainingsaccommodaties, ook speciaal voor vrouwen. Daaraan is een groeiende behoefte.’ Ook het Fifa-festivalterrein in de stad, waar supporters uit alle landen bijeenkomen om wedstrijden te zien, behoort tot de creaties van de firma. Het is gelegen naast een museum over de Eerste Wereldoorlog en te bereiken via een toegangspoort in de vorm van een reusachtig hart.
Bruce Miller was een fanatieke sporter, maar toen hij op de universiteit ontdekte dat zijn talent ontoereikend was, besloot hij voor architect te studeren. Populous is groot, met meerdere vestigingen in verschillende continenten. Zijn ambitie: ‘Ik geloof in de kracht van sport om mensen van alle gezindten te verenigen. Dat is mijn passie, in combinatie met architectuur.’
Houston Stadium, waar Nederland zaterdag ongeveer op het heetst van de dag (aftrap 12 uur) tegen Zweden voetbalt, is ook zo’n staaltje moderne architectuur. Het kan verzengend heet zijn in Texas en dan is het ronduit ongezond om te sporten, maar de airco en het gesloten, uitschuifbare dak zullen, net als vorige week in Dallas, voor prettige omstandigheden zorgen.
Miller praat met trots over het in 2002 opgeleverde stadion in Houston, over de prachtige lichtval door het glazen dak, over het veld dat naar buiten kan schuiven, zodat het stadion ook geschikt is voor andere activiteiten. Met een lach: ‘Bijvoorbeeld voor de Houston Livestock Show and Rodeo. Dat is fascinerend om te zien, met al dat vee, die tractoren en wagens.’ Er gaan dan onder meer vrachtwagens vol met tonnen zand naar binnen. Boeren en buitenlui komen dan voor zaken en om zich te vermaken.
Een veld dat naar buiten kan en een uitschuifbaar dak zijn tegenwoordig onvermijdelijk in de industrie van de NFL, de grootste sport van de Verenigde Staten, American football. De meeste WK-stadions in de VS zijn bedoeld voor de NFL. Het laatste groepsduel van Oranje, tegen Tunesië, is in Kansas zelf, in Arrowhead, het imponerende stadion waar Argentinië dinsdag tegen Algerije voetbalde. Dat is nog een stadion uit 1972 zonder dak, waar Populous een aandeel had in een ingrijpende verbouwing.
De vaste spelers, de Kansas City Chiefs, bouwen een nieuw stadion op de andere oever van de rivier Missouri. Supporters willen niet meer zonder een ‘dome’, een overkapping. Het weer is soms extreem en toeschouwers wensen comfort. Populous praat ook oriënterend met PSV over de beoogde uitbreiding van het Philips Stadion naar een accommodatie voor vijftigduizend toeschouwers. PSV heeft nu een wachtlijst met duizenden supporters. Nee, er is nog geen contract gesloten, maar de partijen zijn in gesprek om het stadion naar een nieuwe tijd te leiden.
De kunst is om in het stadion van de toekomst de werelden van bij wijze van spreken Travis Kelce (speler van de Chiefs, American football) en Taylor Swift (zangeres) bijeen te brengen. Kelce speelt met de Kansas City Chiefs in het Arrowhead, Swift is zijn aanstaande echtgenote. Bobby Sloan, eventmanager bij Populous: ‘Sport groeit op elk gebied, dus ook qua inkomsten. Stadionexploitanten zoeken altijd naar nieuwe inkomstenbronnen, onder meer door de stadions vaker te kunnen gebruiken. Dat kan door megashows te houden. En dan is het niet alleen óf sport óf muziek: de trend is die twee werelden te laten samengaan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant