Terwijl Europa zich opmaakt voor een warme zomer, werkt Brussel achter de schermen aan het afzwakken van de wetten die onze vogels en natuur beschermen.
Deze zomer kijkt de Europese Commissie opnieuw naar de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn – de natuurwetten die al decennia de basis vormen voor de bescherming van vogels en natuur in Europa. Dat gebeurt via een zogeheten ‘stresstest’. Officieel wordt onderzocht of de regels vereenvoudigd kunnen worden en of de administratieve lasten kunnen worden verminderd. Maar feitelijk wordt aangestuurd op het afzwakken van de bescherming.
Dit roept een veel fundamentelere vraag op: hoeveel bescherming vinden we de natuur eigenlijk nog waard?
Over de auteur
Karsten Schipperheijn is directeur van Vogelbescherming Nederland.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn vormen de ruggengraat van het Europese natuurbeschermingsrecht. Zij liggen aan de basis van de bescherming van wilde vogels, hun leefgebieden en Natura 2000: een samenhangend netwerk van beschermde natuurgebieden in heel Europa.
Juist voor wilde vogels is dat essentieel. Zij trekken zich niets aan van landsgrenzen en zijn afhankelijk van goede bescherming op de gehele trekroute en een keten van gebieden om te broeden, rusten en voedsel te vinden. Zonder bescherming van die leefgebieden kunnen zij niet overleven en zich voortplanten. Daarom worden belangrijke natuurgebieden goed beschermd en moeten overheden schade aan natuur voorkomen en waar nodig herstellen.
Dat betekent niet dat alles goed gaat. Integendeel. In Europa is bijna een vijfde van de vogels bedreigd met uitsterven en binnen de EU is dat zelfs een kwart van de vogels. In het boerenland is de achteruitgang het grootst. Ook in Nederland verdwijnen soorten. Niet ineens, maar geleidelijk, wanneer leefgebieden verslechteren of zelfs ophouden te bestaan.
Juist daarom zijn sterke natuurwetten zo belangrijk. Nee, zij hebben de achteruitgang van veel soorten niet kunnen stoppen. Maar ze vormen wel de grootste garantie voor het herstel van de soorten en leefgebieden die onder druk staan en het behoud van de populaties die gezond zijn.
Nog maar twee jaar geleden nam de Europese Unie een nieuwe Natuurherstelverordening aan ter aanvulling op de Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn. Een historische stap, gebaseerd op een eenvoudige constatering: de natuur in Europa gaat achteruit en herstel is noodzakelijk.
Enerzijds erkent Europa dus dat natuurherstel nodig is. Maar daarnaast onderzoekt dezelfde Europese Commissie of de Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn kunnen worden versoepeld. Dat is alsof je een lekkend dak repareert terwijl je tegelijkertijd de dragende muren begint weg te halen.
Wie natuur serieus wil behouden en herstellen, begint bij het overeind houden van de wetten die diezelfde natuur beschermen.
Wanneer natuurwetgeving ter discussie staat, wordt dat vaak gepresenteerd als een botsing tussen natuur en economische vooruitgang. Maar gezonde natuur is geen luxeproduct; het is een basisbehoefte. Zij levert schoon water, bestuivende insecten, gezonde bodems en bescherming tegen de gevolgen van klimaatverandering.
De vraag is dus niet wat natuurbescherming kost, maar wat het ons kost als die bescherming verdwijnt. Juist daarom is het zorgelijk dat onder het mom van vereenvoudiging en lastenverlichting de bescherming wordt afgezwakt. Dat projecten steeds vaker als ‘strategisch’ worden bestempeld, waardoor natuurbescherming opzij wordt geschoven. Bescherming die voortdurend wordt afgebroken, houdt uiteindelijk op bescherming te zijn.
Dit is geen technisch debat voor juristen en beleidsmakers. Het gaat over een maatschappelijke keuze. Over de vraag wat voor landschap we willen doorgeven aan onze kinderen. Over de vraag of we natuur zien als een hindernis die moet worden weggenomen, of als een voorwaarde voor een gezonde samenleving.
Steeds meer mensen laten daarover van zich horen. Inmiddels hebben meer dan 500 duizend Europeanen de Hands Off Nature-petitie ondertekend, een gezamenlijke campagne van natuurorganisaties tegen het afzwakken van Europese natuurwetten. Het laat zien dat veel Europeanen niet bereid zijn die bescherming zomaar op te geven.
De vraag is nu of de politiek daarnaar luistert. Zij zijn aan zet. Want natuur herstellen begint bij het overeind houden van de wetten die haar beschermen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant