Zowel het kabinet als de Tweede Kamer lijken de tijd rijp te achten om te erkennen dat de Molukse gemeenschap in Nederland jarenlang oneerlijk is behandeld. Komende zondag zal premier Jetten mogelijk excuses aanbieden.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Begin volgend jaar moet onderzoek uitwijzen wat een ‘passend gebaar’ is om het leed van Molukkers in Nederland te erkennen. Dinsdag nam de Tweede Kamer bijna unaniem een motie aan om hiernaar een onderzoek te starten. Alleen Forum voor Democratie stemde tegen het voorstel van het ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder.
Dit jaar is het 75 jaar geleden dat zo’n 12.500 Molukse militairen en hun gezinnen naar Nederland werden overgebracht. De mannen uit deze gemeenschap hadden zij aan zij gevochten met Nederlanders in de voormalige kolonie Nederlands-Indië. Samen zaten zij in het Nederlands-Indisch Leger (KNIL).
Vanwege de onafhankelijkheid van Indonesië konden de Molukkers niet terugkeren naar hun eigen Molukse eilandengroep. Daarop besloot de Nederlandse regering hen tijdelijk naar Nederland over te brengen. Eenmaal hier aangekomen werden de Molukkers onder erbarmelijke omstandigheden gehuisvest in voormalige concentratiekampen zoals Westerbork en Vught.
De belofte dat zij binnen afzienbare tijd zouden terugkeren naar de Molukken om daar een eigen staat te stichten, werd uiteindelijk nooit vervuld. De Molukse militairen werden al snel na hun aankomst in Nederland ontslagen en hun achterstallig loon werd nooit uitbetaald. Er is ook een probleem met pensioenen voor oude KNIL-militairen.
Het onderzoek naar de behandeling van Molukkers in Nederland moet in het eerste kwartaal van 2027 zijn afgerond en heeft als doel om te komen tot ‘erkenning’ van het aangedane leed en een ‘passend gebaar dat recht doet aan de gemeenschap’, zo staat in de dinsdag aangenomen motie van het ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder.
Ook het kabinet lijkt de tijd rijp te achten voor een concrete stap richting erkenning. Premier Rob Jetten zal zondag in Rotterdam een toespraak houden bij de onthulling van een nationaal monument voor Molukkers in Nederland. Zowel RTL Nieuws als de NOS hintten erop dat Jetten daar excuses zal aanbieden voor de wijze waarop Molukkers zijn behandeld.
Het is jarenlang niet vanzelfsprekend geweest dat die erkenning er komt. Hoewel veel voormalige KNIL-militairen en hun kinderen zich decennialang vreedzaam hebben ingezet voor een terugkeer naar de Molukken en erkenning van hun situatie, zijn er ook diverse gewelddadige confrontaties geweest. Daardoor is de relatie tussen Molukkers en de Nederlandse overheid lange tijd op zijn minst gespannen geweest.
Vooral in de jaren zeventig van de vorige eeuw, ruim vijftig jaar geleden, schokten Molukkers het land met verschillende gewelddadige acties. De bekendste waren de treinkaping bij het Drentse dorp De Punt en de gijzeling van kinderen op een school in Bovensmilde, beide in mei 1977.
Na bijna drie weken maakte een militaire bevrijdingsoperatie een einde aan de kaping bij De Punt, waarbij zes kapers en twee gegijzelden omkwamen. Alle kinderen van Bovensmilde overleefden de gijzeling, maar een fors deel van hen hield hieraan ernstige psychische klachten over. Ook zij hebben jarenlang gestreden voor erkenning van hun leed.
Don Ceder, die namens de ChristenUnie een van de drijvende krachten is achter de Kamermotie voor erkenning van het leed van Molukkers, begrijpt dat ook dit deel van de geschiedenis een plek hoort te krijgen: ‘Alle bladzijden moeten beschreven worden, ook de zwarte’, aldus Ceder.
Dat neemt niet weg, zegt hij, dat de tijd rijp is om te erkennen dat de eerste generatie Molukkers en hun nakomelingen immens verdriet is aangedaan. ‘We moeten durven terugkijken’, zegt Ceder. In het verleden is vaker geprobeerd om tot een vorm van erkenning te komen, maar telkens mislukte dat. Ceder: ‘Inmiddels is haast geboden, want van de eerste generatie zijn nog maar weinig mensen in leven.’
Hoe de erkenning voor Molukkers eruit moet zien, wil Ceder nog niet invullen. ‘Ik heb veel gesproken met de Molukse gemeenschap, het is een diverse groep, met uiteenlopende wensen’, zegt hij. Misschien hoort financiële compensatie erbij, maar dat is niet het eerste waaraan wordt gedacht, merkte Ceder op. ‘Bovenaan staat eerherstel voor de KNIL-militairen en erkenning voor wat er überhaupt is gebeurd.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant