Smartphones Moet het taboe op smartphones in de bioscoop op de helling? Een totaalverbod is niet langer realistisch – en ook nogal hypocriet.
Even de appjes checken tijdens de film.
Mobieltje uit of op vliegtuigstand, gelasten bioscopen voor de voorstelling. Alsmede: bij hinderlijk gedrag van anderen, app dit nummer. Best paradoxaal.
Bij smartphones in de bioscoop lopen de emoties snel op. Schandalig, maak ik op uit sociale media. Op Reddit lees ik woeste fantasieën over degenen die dat totaalverbod schenden, onthoofding is nog een milde straf. Maar wie zonder zonde is, werpe de eerste popcorn. Moest u niet ooit echt even bereikbaar zijn tijdens een film, of snel even iets texten? Ah, maar dat was anders hè? Dat was écht nodig. Er was veel ruimte om u heen, u schermde het schermpje goed af met uw lichaam.
In de VS ontstond recent beroering onder cinefielen. De keten Alamo Drafthouse – 42 vestigingen – staat bekend als een wahalla voor filmnerds: bij gebruik van mobieltjes word je subiet uit de zaal gezet. De keten maakt vaak spotjes van filmmakers die het publiek streng op wangedrag aanspreken; voor Ryan Coogler (Sinners) zijn mobieltjes ‘de eerste doodszonde’.
Datzelfde Alamo Drafthouse pionierde met het serveren van eten en drankjes tijdens de film via een slim systeem van serveergangen en briefjes. In februari lanceerde de nieuwe eigenaar, Sony Entertainment, nieuw beleid: om kosten te besparen, bestel je nu via een QR-code op je smartphone. Uiteraard is dan het hek van de dam: hoe kan je bezoekers nog dwingen hun mobieltje uit te zetten?
Het is de jongste indicatie dat de bioscoopetiquette verandert. De smartphone werd in de jaren 2010-2014 een massafenomeen én een bron van conflicten in de bioscoop, aanvankelijk vooral tussen oudere en jongere bezoekers. Zo schoot in 2014 een gepensioneerde agent van 71 in Florida tijdens de film Lone Survivor een 43-jarige vader dood die bleef texten met zijn dochter.
De smartphone zou de doodsteek zijn voor de filmervaring, voorspelden critici. Zij verdachten bioscopen ervan het mobieltje te tolereren om de jeugd – de toekomst immers – niet te bruuskeren. Toen het hoofd van AMC, Amerika’s grootste bioscoopketen, in 2014 overwoog zijn zalen ‘texting-vriendelijk te maken’ ging zo’n universeel geloei van woede op dat het bedrijf er bliksemsnel op terugkwam.
De smartphone bleek niet te stuiten. Verslaving aan sociale media maakte het tot een onmenselijke opgave je mobieltje anderhalf tot twee uur helemaal uit te zetten. Streaming en de covid-pandemie conditioneerden mensen om films te consumeren met een tweede scherm op schoot. Waarom zou dat dan in de bioscoop niet mogen?
Bij jongeren wordt de smartphone soms onderdeel van de filmervaring. Ik schreef eerder al over game-films als A Minecraft Movie of Iron Lung, waar gamers hun liefde voor het spel vieren met commentaar en groepsdeclamatie – Chicken Jockey! – alsmede het delen van clips en het maken van selfies voor het filmdoek. Dat kan best gezellig uitpakken: de filmervaring wordt dan participerend als een sportwedstrijd of popconcert. Voor ouderen ondergraaft het tweede scherm de immersieve ervaring van een film, kids dompelen zich zo juist onder in een gedeelde ervaring die het filmscherm overstijgt.
Ik verwacht meer films die beogen de smartphone onderdeel van de ervaring te maken. Dat is dan niet langer film as we know it. Wellicht moet er een onderscheid komen voor speelfilms met of zonder tweede scherm. En ook bij ‘zonder’ kunnen we niet totale abstinentie verwachten, wel minimaal smartphone-gebruik met maximale consideratie. Want wat mij opvalt bij cinefielen die hoog opgeven van de collectieve filmbeleving: juist zij raken snel overstuur van een kuchje, knisperend snoeppapier of oplichtend schermpje. Voor hen is de hel vaak toch gewoon de ander.