Tien nieuwe kunstwerken in Paleis Het Loo in Apeldoorn buigen zich kritisch over de ‘dominante verhaallijnen over rijkdom en macht’. De hut van Rob Voerman heeft geen uitleg nodig.
schrijft voor de Volkskrant over hedendaagse beeldende kunst.
Moet je nou kijken hier!’, roept de vrouw met wie ik in het kunstwerk van Rob Voerman (60) sta. ‘Het lekt!’ Achter haar komt een tweede bezoeker de houten installatie binnen. ‘Vind je het gek?’, zegt ze. Ze wijst naar het dak: planken van verschillende soorten en maten zijn kriskras over elkaar heen getimmerd. Door gaten en kieren komt regen naar binnen.
Heerlijk, hoe dit houtje-touwtjehutje afsteekt tegen het grote en glimmende Paleis Het Loo waar het op uitkijkt. Voermans kunstwerk, getiteld W, staat in de tuin van het paleis als onderdeel van de groepstentoonstelling State of Wander: Towards Environmental Restoration. Tien nieuwe kunstwerken buigen zich daar kritisch over de ‘traditionele, dominante verhaallijnen over rijkdom, macht en menselijke beheersing van de natuur’.
Schuifelend door de historische ruimtes, langs de vele toeristen die hun weg naar Apeldoorn hebben gevonden, is het flink zoeken naar de kunstwerken. Het paleis is een doolhof van imposante eetkamers, slaapkamers en andere frivole vertrekken. Tegenover die overdaad blijft de hedendaagse kunst veelal visueel bescheiden.
In de rubriek ‘Kunstwerk van de week’ bespreekt de Volkskrant elke week een kunstwerk dat juist nu om aandacht vraagt.
Gelukkig is daar Voerman. Je hoeft geen tekstbordje te lezen om het contrast te ervaren tussen dit lekkende, rommelige en door planten overwoekerde schuurtje en de keurig onderhouden paleistuin waar het kunstwerk in staat. De kunstenaar staat bekend om zulke grote, grillige bouwwerken van gevonden materiaal. Terugkerende onderdelen zijn grote, ovale ramen van gekleurd glas. Ze zitten ook in deze installatie, als portalen naar een andere tijd.
Voerman refereert met zijn werk naar voormalig koningin Wilhelmina der Nederlanden (1880-1962). De hut is een verwilderd evenbeeld van haar werkkamer in het paleis. Er ligt een plasje water op de stoel en het bureau en de ruimte wordt gedeeld met een wirwar aan planten. Zou Wilhelmina hier gaan zitten, dan zouden stokken in haar gezicht porren.
Volgens Voerman kende Wilhelmina een ambivalente verhouding tot de natuur. Enerzijds steunde ze de oprichting van een van de eerste beschermde oerbossen in Nederland; anderzijds voerde de wens om orde en netheid de boventoon.
Die wens is nog steeds voelbaar in Apeldoorn, waar de unieke positie van de paleistuin als enige reconstructie van een 17e-eeuwse baroktuin in Nederland zorgvuldig in stand gehouden wordt. Schoffelen, snoeien, spuiten. Harken, trimmen, maaien. Op weg naar Voermans kunstwerk achterin de paleistuin tel ik wel vijftien tuinwerkers die de strakke lijnen en krullen van het gazon en de buxus in toom houden om het oorspronkelijke ontwerp te behouden.
De strak onderhouden tuin staat ver af van de wilde, afgezonderde natuur waar houten hutten gebruikelijk mee geassocieerd worden. Hutten zoals het exemplaar dat de Noorse kunstenaar Marianne Heske in 1980 uit een fjord in Oost-Noorwegen haalde en tot kunstwerk doopte: Gjerdeløa.
Oorspronkelijk diende dat onderkomen als een eenvoudige schuilplaats tijdens slecht weer voor wandelaars en herders en andere bezoekers van het ruige berglandschap.
Voermans hut biedt geen bescherming tegen de grillen van de natuur. Integendeel: hier krijgen die alle ruimte. Een vrijplaats voor verwildering: dat is Voermans kunstwerk.
Wie Ron Voerman
Wat W (2026)
Waar Paleis het Loo, Apeldoorn. In de tentoonstelling State of Wander: Towards Environmental Restoration
Eeuwenoud De paleistuin werd in de 17de eeuw aangelegd door stadhouder Willem III van Oranje en prinses Mary II, met planten die normaal gesproken niet op de droge Veluwe zouden overleven. Zo konden zij de ‘overwinning van de mens op de natuur’ symboliseren, stelt het paleis.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant