Het Zweedse parlement heeft maandag een wet aangenomen die werknemers in de publieke sector verplicht om ‘illegale’ migranten aan te geven bij de politie. De maatregel is kenmerkend voor de ruk naar rechts op immigratiegebied van het Scandinavische land.
is correspondent in Scandinavië en Finland van de Volkskrant. Hij woont in Stockholm.
Met de wet wordt het verplicht voor medewerkers van de Zweedse belastingdienst, sociale verzekeringsinstanties en het gevangeniswezen om de politie in te lichten wanneer zij denken dat iemand met wie ze contact hebben niet over de juiste documenten beschikt om in Zweden te verblijven.
In het oorspronkelijke wetsvoorstel vielen leerkrachten, zorgwerkers en maatschappelijk werkers ook onder de meldplicht, maar na kritiek werden zij hiervan vrijgesteld.
Volgens de regering is de wet nodig om migranten die niet legaal in Zweden verblijven terug te kunnen sturen naar hun land van herkomst. De wet maakt deel uit van een pakket aan maatregelen waarmee het centrumrechtse kabinet het migratiebeleid zover aanscherpt als de EU-regels en internationale verdragen toestaan. De regering krijgt gedoogsteun van de radicaal-rechtse Zweden Democraten, die veel invloed hebben op het asielbeleid.
De ‘klikwet’, die nipt werd aangenomen met 174 stemmen voor en 172 tegen, kan op veel kritiek rekenen van oppositiepartijen en mensenrechtenorganisaties. Volgens hen is er een gerede kans dat ongedocumenteerden contact met zorginstanties zullen mijden uit angst opgepakt te worden.
Deze week waarschuwden bezorgde artsen in de krant Dagens Nyheter dat verloskundigen weliswaar zijn vrijgesteld van de meldplicht, maar dat zij de geboorte van een kind moeten registeren bij de belastingdienst. Dit kan hetzelfde effect hebben als een aangifte.
‘Het nieuwe beleid creëert een enorme drempel om contact op te nemen met zorgverleners’, aldus Louise Bonneau van de in Brussel gevestigde migrantenorganisatie Picum in een verklaring. ‘We zullen moeten zien wat er in de praktijk gebeurt. Gaan mensen bang worden om contact te hebben met autoriteiten? Ontstaan er problemen rond moederzorg en pasgeboren kinderen?’
Een meldplicht voor ambtenaren is zeldzaam in Europa. Duitsland kent sinds 2005 een verplichting voor instanties als de sociale diensten om ongedocumenteerden te melden. Hoewel leraren en zorgwerkers ook daar zijn uitgezonderd, komt het volgens burgerrechtorganisaties voor dat migranten afzien van medische zorg omdat zij eerst een document moeten aanvragen bij een sociale dienst. Om dat probleem te ondervangen bieden verschillende organisaties in Duitsland medische zorg aan voor migranten zonder geldige verblijfsstatus.
Het Zweedse parlement nam maandag ook een wet aan waarmee de autoriteiten een verblijfsvergunning voor immigranten kunnen intrekken op basis van ‘slecht gedrag’. De wet geeft geen definitie van slecht gedrag, maar de regering sprak eerder van belastingontduiking, banden met bendes of extremistische organisaties, en het verspreiden van samenzweringstheorieën tegen de staat.
‘Iedereen die niet de moeite neemt om het juiste te doen, moet er niet op kunnen rekenen dat hij mag blijven’, zei minister van Migratie Johan Forssell eerder dit jaar bij de presentatie van het wetsvoorstel.
Het Zweedse Migratiebureau krijgt de taak om de wet in te voeren. Opvallend is dat de wet ook met terugwerkende kracht kan worden toegepast op immigranten die al een verblijfsvergunning hebben gekregen.
De maatregelen zijn kenmerken voor de ommezwaai die het Scandinavische land maakt rond immigratie. Tijdens de vluchtelingencrisis nam Zweden relatief veel migranten op – in 2015 waren er 163 duizend eerste asielaanvragen.
Nadien vonden veel Zweden dat het beleid te ruimhartig was geweest. De sociaal-democratische regering scherpte daarop de regels al flink aan. Inmiddels heeft Zweden een van de laagste instroomcijfers van Europa.
Onlangs kwam de huidige centrum-rechtse regering in opspraak vanwege het uitzetten van 18-jarigen die jaren geleden met hun ouders naar Zweden waren gekomen. De regering zette jongeren die niet aan de criteria voor een verblijfsvergunning voldeden uit zodra ze meerderjarig werden, zelfs als de ouders wel mocht blijven. Na de kritiek werden de regels versoepeld.
Ook de gedragswet kan op veel kritiek rekenen. ‘Dit laat mensen in onzekerheid over welke handelingen of uitingen tegen hen kunnen worden gebruikt’, aldus de in Stockholm gevestigde organisatie Civil Rights Defenders in een verklaring. ‘De wet ondermijnt de rechtsstaat en het beginsel van gelijkheid voor de wet.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant