Zuid-Holland worstelt als dichtstbevolkte provincie van Nederland met de Spreidingswet. In Maassluis leidde verzet tegen opvang zelfs tot bedreigingen aan het adres van burgemeester Jack de Vries. De commissaris van de koning in de provincie Zuid-Holland, Wouter Kolff, steunt hem.
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincie Zuid-Holland.
‘Wij vinden verdere asielopvang in Maassluis niet in het belang van de stad en haar inwoners en willen daarom geen asielopvang in Maassluis meer.’ Aan duidelijkheid geen gebrek in het nieuwe coalitieakkoord van Leefbaar Maessluys en de VVD. De tijdelijke opvang van asielzoekers op twee boten met in totaal 140 bedden krijgt geen vervolg, kondigden de partijen aan. In regionaal overleg met buurgemeenten zal het aanbod van Maassluis zelfs ‘nul asielopvangplekken’ zijn.
Het bracht burgemeester Jack de Vries (CDA) in verlegenheid. Hij liet op de gemeentelijke website weten deze woorden in het coalitieakkoord niet te kunnen steunen. ‘Ja, landelijk zullen we de instroom moeten beperken en binnen Europa een lijn trekken, maar totdat dit gerealiseerd is vind ik het van belang om als gemeenten onderling solidair te zijn. Dat betekent dus gevolg geven aan de Spreidingswet.’
Vanwege deze uitspraken kreeg De Vries te maken met bedreigingen, waardoor hij dagenlang politiebescherming voor de deur kreeg. De commissaris van de koning in de provincie Zuid-Holland, Wouter Kolff, ziet zich genoodzaakt zijn steun uit te spreken voor De Vries. ‘Het is moedig dat hij naar voren stapt’, zegt hij telefonisch. ‘Hij laat zien dat een burgemeester erop kan toezien dat lokale besluitvorming binnen de kaders van de landelijke wet blijft.’
Het is niet de eerste keer dat Kolff zich in de asielkwestie mengt. In Zuid-Holland, met 3,9 miljoen inwoners de grootste provincie van het land, groeit de spanning rond de uitvoering van de Spreidingswet. Op basis van die wet moeten gemeenten asielopvang realiseren naar rato van hun inwonertal. Dat houdt voor Zuid-Holland in dat er vóór 1 januari 2027 ongeveer 19 duizend opvangplekken beschikbaar moeten zijn. Niet zo gek dus dat het daar tot frictie leidt.
Het aantal bedden in Zuid-Holland steeg de afgelopen jaren fors, van 1.800 naar bijna 13 duizend. ‘Geen slechte prestatie’, vindt Kolff. ‘Aangezien het vorige kabinet de zaak heeft tegengewerkt door te zeggen: we willen van de Spreidingswet af.’ Wel ziet hij dat met zesduizend benodigde bedden er nog altijd een flinke opgave resteert.
Kolff liet eerder al eens weten dat hij de Spreidingswet anders zou hebben ingericht als hij die zelf had mogen vormgeven. ‘Bijna een kwart van alle Nederlanders woont in Zuid-Holland. Het ruimtevraagstuk is hier het meest complex.’ Hij zou het eerlijker vinden als niet alleen naar het inwonertal wordt gekeken, maar ook naar de hoeveelheid ruimte en het aantal statushouders dat een gebied al huisvest. Toch toont Kolff zich pragmatisch. ‘De Spreidingswet is nu op deze manier vastgelegd en dat hebben we loyaal uit te voeren.’
Daar denken niet alle politici hetzelfde over. Aan de formatietafel is asielopvang niet zelden het grootste struikelblok. In Den Haag verzet Richard de Mos, leider van verkiezingswinnaar Hart voor Den Haag (zestien zetels), zich tegen de eerder aangekondigde opvang van asielzoekers in de Vogelwijk. Hij pleit voor een asielstop en wil bij het kabinet aandringen op een uitzonderingspositie voor de stad. Zinloos, volgens Kolff. ‘Ik denk dat iedere gemeente wel argumenten kan bedenken waarom zij niet aan de Spreidingswet zou moeten voldoen. Maar die uitzonderingen kent de wet helemaal niet.’
Voor D66 was de opstelling van De Mos reden om de coalitieonderhandelingen te verlaten. Inmiddels probeert Hart voor Den Haag een stadsbestuur te vormen met VVD, CDA en Denk, maar ook die laatste twee partijen staan op hun strepen. Denk-fractievoorzitter Nur Icar, die zelf nota bene ooit in een azc zat, stelt dat de Spreidingswet ‘niet ter discussie’ staat. En dus kan De Mos wel met overmacht de verkiezingen winnen, hij stuit in het asieldossier ook duidelijk op grenzen.
De weerstand in Zuid-Holland beperkt zich niet tot nieuwe opvanglocaties: sommige gemeenten die al veel opvang leveren, willen juist afschalen. Rijswijk, Wassenaar en Midden-Delfland, die nu ruimschoots voldoen aan de Spreidingswet, kondigden aan hun opvang fors te willen afbouwen. ‘We zijn tien jaar lang haantje de voorste geweest’, zei wethouder Marc Weterings van Rijswijks Belang daar eerder over.
Kolff reageert met begrip voor de wens van deze gemeenten, maar benadrukt tegelijkertijd dat de crisis in Ter Apel het nu niet toelaat om opvangplekken te sluiten. ‘Ik zeg tegen die gemeenten: het gaat daar hartstikke goed. Er is weinig weerstand, er zijn weinig problemen. Dus denk even drie keer na voordat je met zo’n suggestie komt. Want we kunnen op dit moment eigenlijk geen bed missen.’
Hij waarschuwt gemeenten die helemaal niet in actie komen dat het Rijk uiteindelijk kan ingrijpen. De wet biedt de minister de mogelijkheid een locatie aan te wijzen als gemeenten hun verantwoordelijkheid niet nemen. ‘Neem de regie in eigen hand’, zegt Kolff daarom. ‘Want als je het niet doet, krijg je noodopvang. En noodopvang is per definitie suboptimaal en leidt tot onrust.’
Volgens de commissaris vraagt dat soms om politieke moed van lokale bestuurders. ‘Je moet af en toe ook accepteren hoe de werkelijkheid is en vervolgens uitleggen aan inwoners waarom je een wettelijke taak uitvoert. Zoals Jack de Vries dat nu doet in Maassluis. Dat hoort bij besturen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant