Hoewel het aantal rokers in Nederland nog altijd afneemt, is het volgens experts zorgelijk dat popsterren, acteurs en influencers weer regelmatig rokend te zien zijn.
Even leek het erop dat de popcultuur van haar rookverslaving was afgekickt. Mede door hogere prijzen en effectieve antirookcampagnes leek roken zijn coole imago te hebben verloren. Maar de laatste tijd duikt de sigaret weer opvallend vaak op in films en bij artiesten en influencers.
Volgens Marc Willemsen, expert tabaksontmoediging bij het Trimbos-instituut, moet je oppassen met een artikel over roken. ‘Het zou jammer zijn als je met allerlei voorbeelden onbedoeld bijdraagt aan diezelfde zichtbaarheid’, aldus Willemsen. Want zien roken doet roken, is al jaren de waarschuwing van tabaksonderzoekers. Dat gezegd hebbende, hier een artikel over roken.
Het is moeilijk om de sigaret de laatste tijd niet te zien. In de populaire Amerikaanse serie The Bear ontvlucht chef Carmy de keuken regelmatig voor een rookpauze. Fans speculeren dat hij daarmee op zo’n twee pakjes per dag uitkomt. In de recent verschenen serie Love Story: John F. Kennedy Jr. & Carolyn Bessette zit een scène waarin Carolyn dramatisch een sigaret rookt in hun appartement, terwijl op de achtergrond een liedje klinkt met de toepasselijke tekst ‘puff your cares away’.
Volgens Truth Initiative, een Amerikaanse non-profitorganisatie die zich inzet tegen tabaks- en nicotinegebruik onder jongeren, komen rokende personages voor in acht van de tien films die in 2025 genomineerd waren voor de Oscar voor beste film. Met The Brutalist voorop. Iemand op X telde dat het hoofdpersonage, gespeeld door Adrien Brody, in de drie uur en 35 minuten durende film 49 sigaretten opsteekt. Goed voor ongeveer één sigaret per vier minuten.
Artiesten roken ook stevig door. Addison Rae, die veel jonge fans heeft, stak tijdens haar concert in de Melkweg in Amsterdam een sigaret op op het podium. Willemsen schrikt hiervan: ‘Dat is gewoon verboden. In een concertzaal geldt een rookverbod. Ook voor artiesten.’
Sabrina Carpenter, die ook veel jonge fans heeft, gebruikte in de videoclip van haar nummer Manchild een vork als sigarettenhouder en verscheen in een jurk gemaakt van Marlboro Gold-pakjes. Gracie Abrams, die wederom veel jonge fans heeft, poseerde op het Britse festival Glastonbury naast acteur Paul Mescal met een sigaret tussen haar lippen.
Dua Lipa plaatste ondertussen online een vakantiefoto op Mallorca met achteloos een sigaret in haar hand. ‘Vakantiesigaretten tellen niet’, schreef iemand eronder. Online gaat de grap rond dat Dua Lipa permanent op vakantie is, tellen al die sigaretten dan ook niet?
Charli XCX, boegbeeld van de Brat Summer-beweging, vat Brat samen als: ‘Een pakje sigaretten, een Bic-aansteker, een witte top met bandjes. Zonder beha. Dat is eigenlijk alles wat je nodig hebt.’ Voor haar verjaardag kreeg ze zelfs een boeket van sigaretten van zangeres Rosalía. Diezelfde Rosalía verkoopt als merchandise voor haar nieuwe album roestvrijstalen sigarettendoosjes.
Ze is niet de enige. Yungblud en Machine Gun Kelly verkopen ze ook in hun webshop. Sigarettendoosjes zijn een ding. Beautymerken spelen ook in op de ‘trend’. Glossier, een Amerikaans cosmeticabedrijf, bracht een aansteker uit en verkocht lipgloss in doosjes die deden denken aan sigarettenpakjes.
De Nederlandse influencer Monica Geuze, ten slotte, lag laatst onder vuur na het plaatsen van een TikTokvideo waarin ze een sigaret rookte met daaronder de caption ‘It’s a love story’. Veel kijkers vonden dat zij roken daarmee romantiseerde richting haar jonge doelgroep.
Volgens Willemsen is het romantiseren en normaliseren precies het probleem. ‘Dit soort beelden kunnen het idee overbrengen dat roken blijkbaar nog steeds geaccepteerd is of dat er iets cools omheen hangt. De tabaksindustrie heeft sigaretten jarenlang goed in de markt gezet door de associatie met iets sexy’s of sportiefs. Beelden van popsterren en influencers kunnen opnieuw zo’n associatie met roken creëren.’
Dat de sigaret nu opnieuw opduikt, past volgens Willemsen in de snelheid waarmee jongerencultuur verandert. Wat een poosje ouderwets of niet cool is, kan door een nieuwe generatie weer als interessant worden gezien. Hij geeft als voorbeeld de vinylplaten die in trek zijn bij jongeren. Wanneer artiesten teruggrijpen naar de jaren zestig tot en met de jaren negentig ter inspiratie, zoals nu gebeurt, kom je al snel sigaretten tegen. Er werd in die jaren nog volop binnen gepaft en de schaaltjes sigaretten op feestjes stonden net zo vanzelfsprekend op tafel als borrelnootjes.
Vooral met de merchandise van sommige artiesten of beautyproducten heeft Willemsen het moeilijk. Een aansteker of sigarettendoosje bevat op zichzelf geen tabak en zal juridisch waarschijnlijk niet snel onder een verbod vallen. ‘Je kunt miljoenen dingen kiezen om als merchandise te verkopen en dan kiezen ze hiervoor’, zegt Willemsen. ‘Iedereen associeert zo’n doosje met roken. Het ligt er vrij dik bovenop. Ik zou dat immoreel noemen.’
Nederland is al jaren bezig om roken uit het straatbeeld en winkels te halen. Met het idee erachter dat hoe minder mensen met tabak worden geconfronteerd, hoe kleiner de verleiding. ‘Dat maakt echt verschil’, zegt Willemsen. ‘Maar op sociale media en in films is er nog steeds direct zichtbaarheid van roken. Daar heeft de overheid veel minder grip op.’ Tabaksreclame is verboden, maar een beeld van een rokende beroemdheid is niet automatisch reclame. Of de tabaksindustrie achter zulke beelden zit, is moeilijk te bewijzen.
Willemsen benadrukt wel dat het aantal rokers in Nederland nog altijd afneemt. Het Trimbos-instituut publiceerde onlangs cijfers waaruit blijkt dat het percentage rokers opnieuw is gedaald ten opzichte van vorig jaar. ‘Het is dus niet zo dat er ineens meer wordt gerookt’, zegt Willemsen. ‘Wat wel kan, is dat mensen roken minder verstoppen dan voorheen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant