Bij een grootschalige luchtaanval op Oekraïne heeft Rusland zondagnacht het beroemde Holenklooster in Kyiv in brand geschoten. De aanval past bij de Russische campagne om veelvuldig erfgoed onder vuur te nemen.
Bij een grootschalige luchtaanval op Oekraïne heeft Rusland zondagnacht het beroemde Holenklooster in Kyiv in brand geschoten. De aanval past bij de Russische campagne om veelvuldig erfgoed onder vuur te nemen.
Daar ligt-ie, tussen de brokstukken op het natgeregende asfalt, een van de iconische gouden koepels van de kathedraal van het christelijk-orthodoxe Holenklooster in Kyiv. Vanaf het dak stijgen rookpluimen op. De eeuwenoude kathedraal, aangemerkt als Unesco-werelderfgoed en het boegbeeld van Kyiv, staat in brand.
In de nacht van zondag op maandag beschoot Rusland tal van Oekraïense culturele heiligdommen, waaronder de Maria-Hemelvaartkathedraal in het Holenklooster, een van de belangrijkste plekken uit het oosters-orthodoxe geloof.
Het is een daad waar met gruwel op is gereageerd door Oekraïners. Het hoofd van de orthodoxe kerk van Oekraïne maakte de beschieting midden in de nacht bekend: ‘Het dak van een van de heiligste plaatsen in de christelijke wereld staat in brand door Russische beschietingen’, zei bisschop Epiphanius. ‘Niets is heilig voor de vijand.’
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky sprak maandag over ‘een van Ruslands ernstigste misdaden tegen de christelijke cultuur tot nu toe’.
Hoe groot de schade precies is, was maandag nog niet duidelijk. Op beelden na het blussen van de brand is een gapend gat in het dak van de kathedraal te zien. Tymoer Tkatsjenko, hoofd van de militaire administratie van Kyiv, zegt dat het gaat om ‘substantiële schade’. In de kathedraal liggen tal van religieuze artefacten en relikwieën met veel culturele, historische en theologische waarde.
‘Het Holenklooster is belangrijk voor de gehele Oost-Slavische orthodoxe wereld’, zegt theoloog en kerkhistoricus Alfons Brüning, verbonden aan de Radboud Universiteit. ‘Het klooster bestaat al sinds de vroege middeleeuwen, lang voordat de naties Oekraïne en Rusland überhaupt bestonden.’
De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot probeerde maandag een vertaalslag te maken voor inwoners van het westelijke deel van het Europese continent: ‘Het is alsof in Frankrijk de Notre Dame of de kathedraal van Saint-Denis is gebombardeerd.’
Het Holenklooster is ruim een eeuw ouder dan de Notre Dame. Het oudste deel stamt uit 1051. Monniken vestigden het onder de grond, in grotten in de heuvels langs de Dnipro-rivier. Het klooster groeide in de eeuwen daarna uit tot een religieus labyrint met meer dan honderd gebouwen, die met elkaar verbonden zijn via smalle gangen.
Onder de grond bevinden zich zes kerken en tombes met ‘mummiemonniken’, bijna duizend jaar oude gemummificeerde geestelijken. Boven de grond kijken kerken, verdedigingsmuren en klokkentorens uit over Kyiv en de rivier. Middelpunt van het ensemble is de Maria-Hemelvaartkathedraal met zijn gouden koepels, die nu deels op het asfalt liggen.
Kyiv-Pechersk Lavra: Monastery founded in Kyiv's caves in 1051, spiritual heart of Kyivan Rus' & Eastern Orthodoxy centuries before Moscow even existed. UNESCO site with saints' relics & Baroque churches.
Russian fascists struck the Dormition Cathedral with a ballistic missile. pic.twitter.com/khc5eNHVdC
Rusland nam de kathedraal doelbewust onder vuur, stelt Oekraïne. De Oekraïense veiligheidsdienst SBOe toonde maandag foto’s van de Russische drone die insloeg op het complex. Rusland ontkent verantwoordelijkheid en legt de schuld bij Oekraïne zelf.
Bij de nachtelijke aanval met 70 raketten en 611 drones nam Rusland veel meer Oekraïense culturele heiligdommen onder vuur. Het schoot gaten in het Mystetsky Arsenal, een van de belangrijkste tentoonstellingsruimtes van Oekraïne voor hedendaagse kunst. Ook bombardeerde Rusland de Dovzjenko filmstudio, de oudste filmstudio van Oekraïne, waarbij een historische kostuumverzameling in vlammen opging.
#ruZZia’s latest attack on Kyiv damaged some of Ukraine’s most important cultural and religious landmarks.
A fire broke out on the roof of the Assumption Cathedral within the Kyiv Pechersk Lavra, while the Mystetskyi Arsenal cultural and museum complex was also set ablaze. pic.twitter.com/PtocRm6kNJ
In Dnipro bliezen Russische bommen de ramen uit het Huis van Orgel en Kamermuziek. In Charkiv zetten ze het kunstmuseum van de stad in brand. Zeker tien mensen kwamen om.
‘Het patroon laat een plan zien: cultuur was het belangrijkste doel’, stelde de Oekraïense auteur Viktoria Grivina maandag. Historicus Vachtanh Kipiani omschreef de aanval als ‘wraak voor ons verlangen om geen Russen te zijn’.
Sinds het begin van de invasie heeft Rusland talloze Oekraïense culturele en religieuze gebouwen aangevallen. Het gaat om zeker 154 religieuze gebouwen, blijkt uit cijfers van Unesco. Het is niet duidelijk om hoeveel orthodoxe gebedshuizen het gaat.
Het Holenklooster werd twee keer eerder getroffen. De vorige aanval vond in januari plaats, maar de schade was toen aanzienlijk minder groot. Het ging destijds om de eerste aanval op het Holenklooster sinds de Tweede Wereldoorlog, toen het complex zwaar werd beschadigd.
Geestelijken van de kathedraal wisten de meest waardevolle voorwerpen maandag te redden. De directeur van het klooster, Maksym Ostapenko, prees het werk van de brandweer: ‘We hebben het aan het snelle ingrijpen van de brandweerlieden te danken dat we de Maria-Hemelvaartkathedraal nog kunnen zien. Het had veel erger kunnen aflopen.’
Rusland vindt dat het Holenklooster, net als heel Oekraïne, aan Moskou toebehoort. Via de Russisch-orthodoxe kerk heeft Moskou jarenlang invloed uitgeoefend op het kloostercomplex. Maar die is tanende sinds de oorlog.
In 2018 richtte Oekraïne een zelfstandige kerk op, met een patriarchaat in Kyiv in plaats van in Moskou. Na de grootschalige invasie van 2022 maakte ook het Holenklooster zich los van het Moskouse patriarchaat, al bleef Rusland zich volgens de Oekraïense veiligheidsdienst SBOe bemoeien met het klooster.
De SBOe doorzocht het complex meerdere keren en beschuldigde verschillende geestelijken van samenwerking met Rusland. De Oekraïense regering, die eigenaar is van het kloostercomplex, gaf de geestelijken in 2023 opdracht om het complex te verlaten.
Volgens theoloog Brüning is het Holenklooster van grote betekenis voor alle orthodoxe gelovigen. ‘Daaromheen kun je allerlei verhalen verzinnen, zoals Rusland dat claimt dat Kyiv, en dus ook het klooster, eigenlijk bij het grote Russische rijk hoort. Maar volgens die redenering zou Poetin nu zijn eigen kerk bombarderen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant