Een paar dagen kon het publiek gebruikmaken van Anthropics krachtigste model Fable. Totdat het Witte Huis eiste dat buitenlanders het niet mogen gebruiken. Wat speelt hier en wat is Anthropics eigen rol? En: wat moet Europa nu doen?
is techredacteur van de Volkskrant, gespecialiseerd in de impact van kunstmatige intelligentie op de maatschappij.
Het begint nog wel zo triomfantelijk, als Anthropic – begin vorige week – zijn Fable 5 lanceert. Dit is de commerciële en voor publiek beschikbare variant van Mythos, een AI-model waar de laatste maanden veel om te doen is. Mythos is volgens Anthropic zo goed in het ontdekken van veiligheidslekken in software dat alleen een beperkte groep bedrijven en instellingen toegang mag hebben.
Fable 5 is Mythos, maar dan met hekken eromheen. Het model kan helpen bij bijvoorbeeld ingewikkelde programmeerklussen, maar wie vragen stelt over cybersecurity, biologie of chemie stuit op een blokkade en wordt doorgeleid naar een ouder model.
De feestvreugde rond de lancering van Fable 5 is van korte duur; het Amerikaanse ministerie van Handel grijpt vrijdag ongekend hard in en vaardigt een exportverbod uit vanwege ‘zorgen over de nationale veiligheid’.
Het ministerie eist dat Anthropic voor alle buitenlanders de toegang tot Fable 5 blokkeert, inclusief de vele buitenlandse werknemers van Anthropic zelf. De door Anthropic opgeworpen beveiligingen kunnen worden omzeild, vreest het Witte Huis. Via een reeks prompts zouden de veiligheidslagen van Fable kunnen worden genegeerd, waarna het model toch securitylekken in software zou kunnen opsporen.
Anthropic besluit vervolgens Fable 5 voor ál zijn gebruikers te deactiveren, om er absoluut zeker van te zijn dat het bedrijf volledig aan de richtlijn voldoet. Tegelijkertijd benadrukt het bedrijf van topman Dario Amodei dat het het niet eens is met het ministerie: ‘We zijn van mening dat er sprake is van een misverstand.’
Volgens Anthropic zou het gaan om capaciteiten die ook ‘breed beschikbaar’ zijn in andere modellen, zoals GPT-5.5 van concurrent OpenAI, en die nu al gewoon dagelijks worden gebruikt door security-experts.
Als de overheid dezelfde strenge normen ook aan andere bedrijven zou opleggen, dan zou er geen enkel nieuw model meer op de markt kunnen komen, betoogt Anthropic.
Opmerkelijk is de rol die cloud-aanbieder Amazon bij dit alles speelt. Het besluit van de Amerikaanse regering om de buitenlandse toegang tot de geavanceerdste AI-modellen van Anthropic stop te zetten, vloeide rechtstreeks voort uit gesprekken met Amazon, schrijft The Wall Street Journal.
Volgens de krant zouden onderzoekers van Amazon regeringsmedewerkers hebben gewezen op de verregaande capaciteiten van Fable en hebben aangedrongen op maatregelen.
Mogelijk speelt hier mee dat Amazon via deze actie in een goed blaadje probeert te komen bij de regering-Trump om zo lucratieve defensie- en ruimtevaartcontracten veilig te stellen, schrijft de Amerikaanse zakenkrant. Trump heeft immers een hekel aan het volgens hem linkse Anthropic. Overigens investeert Amazon zowel in Anthropic als in OpenAI.
‘Het probleem is niet dat de politiek ingrijpt, maar wel de manier waarop’, stelt Paul Verhagen, expert technologie en geopolitiek bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. ‘Het AI-beleid in de VS lijkt te worden gevoerd op basis van ongekozen techbro’s die met de president bellen om hun concurrenten dwars te zitten. Dus je wijst Anthropic af, maar omarmt tegelijkertijd een bedrijf als Palantir? Dat is allemaal weinig consequent.’
Op de achtergrond spelen een hele rits persoonlijke of commerciële belangen, merkt Verhagen op. Bekend is de afkeer die zowel Trump als minister van Defensie Pete Hegseth hebben van Anthropic, dat ze diep wantrouwen.
Hegseth noemde Amodei eerder al eens ‘een ideologische gek’ omdat de CEO van Anthropic weigerde akkoord te gaan met de militaire voorwaarden van het Pentagon voor het gebruik van Anthropics model Claude. Tegelijkertijd is OpenAI’s president Greg Brockman een van de grootste Trump-donoren.
Anthropic zelf speelt ondertussen ook een rol, stelt Verhagen. ‘Ze positioneren zichzelf nadrukkelijk ook als de liberale good guys. Dat krijg je een keer terug.’ En wat ook meespeelt, is de hype die Anthropic zelf voedt: ‘Als je je product continu neerzet als een soort cyberatoombom, moet je niet gek opkijken als dat weerstand oproept.’
In Europa leidt de ingreep intussen tot onrust en zorgen. Nu is Fable 5 voor niemand beschikbaar, maar wat gebeurt er als Amerikanen het krachtige model straks wel kunnen gebruiken? Hoog tijd om zwaar te investeren in eigen Europese AI-technologie, betogen zowel ondernemers als politici.
Verhagen waarschuwt ervoor om blind mee te gaan in de retoriek van een AI-wapenwedloop. ‘Het achterliggende verhaal is dat innovatie automatisch tot economische groei leidt. Dat is niet per se zo. Kijk naar de absurd hoge investeringen in datacenters. Moeten we in Europa ook 1,6 biljoen uitgeven zoals de Amerikanen? Het is niet evident dat dat goed is, ook gezien de sociale risico’s die met AI samenhangen.’
De Verenigde Staten hebben een obsessie met artificial general intelligence, of AGI, ziet Verhagen: systemen die de mens op alle cognitieve vlakken de baas zijn. ‘Je zou ook kunnen kijken naar de Chinese aanpak: gebruik AI strategisch in specifieke terreinen en industrieën, zonder gelijk synthetische superintelligentie te willen ontwikkelen, met alle kosten die daar bijkomen.’
Maar dan wel graag zonder AI te gebruiken voor surveillance, voegt Verhagen toe.
Alles over tech vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant